رویداد ایران
hamburger menu
search
رویداد ایران > تندرستی > پیشگیری و درمان > بیماری دست، پا و دهان چیست؟علت، علائم و درمان

بیماری دست، پا و دهان چیست؟علت، علائم و درمان

انتشار
بیماری دست، پا و دهان، بیماری ویروسی است.اطلاعاتی از ویروس دست و پا و دهان در کودکان وبزرگسالان، مدت زمان مسری بودن و فرق آبله مرغان با این بیماری را بخوانید.

بیماری دست، پا و دهان، ویروس عفونتی است که بیشتر در کودکان خردسال دیده می شود و  ابتدا با تب ناگهانی و زخم در دهان شروع می شود و بعد باعث بروز بثورات و راش های پوستی در کف دست و کف پای نوزاد میشود.در ادامه این مطلب همراه ما باشید تا اطلاعات کاملی از بیماری دست، پا و دهان را در اختیار شما بگذاریم.

بیماری دست، پا و دهان
تصاویر بیماری دست، پا و دهان

بیماری دست،پا و دهان چیست؟

بیماری دست پا دهان(Hand, foot and mouth disease) که به اختصار HFMD نیز نامیده می شود، یک بیماری ویروسی است که توسط ویروس های انتروویروس و کوکساکی ویروس ایجاد می شود و خود را به شکل بثورات پوستی در دست،پا و گاهی سایر نقاط بدن که با سرخی پوست یا خارش همراه است و گاهی خود را با ضایعات مخاط دهان نشان می دهد.بیماری HFMD در در نوزادان و کودکان خردسال 2 هفته تا 3 سال شایع تر از دیگر کودکان و بزرگسالان است و این بیماری بیشتر تابستان و فصل زمستان شیوع دارد.

بیماری دست، پا و دهان از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بیماری دست، پا و دهان یک بیماری ویروسی است که با بروز بثورات پوستی و جوش‌های تاولی در ناحیه دست و پا و دهان شناخته می‌شود. ویروس کوکساکی (Coxsackie A) و انتروویروس ۷۱ (EV71) ایجاد کنندهٔ این بیماری هستند. این بیماری در شیرخواران و کودکان کم سن و سال (۲ هفته تا ۳ ساله) و بزرگسالان (با درصد پایین) رخ می‌دهد و به شدت مسری و واگیردار هست و از طریق تماس نزدیک با فرد آلوده، تماس با مایعات داخل تاول، تماس با بزاق و ترشحات بینی و بوسیدن و بغل کردن منتقل می‌شود. در این بیماری انتظار عارضهٔ ویژه‌ای نمی‌رود ولی در هفته ابتدایی قابلیت سرایت بالایی دارد. بعد از بهبود نسبی تب و بثورات در هفته اول این بیماری می‌تواند تا چند هفته علائمی چون پوسته پوسته شدن نوک انگشتان دست و حتی افتادن و جابگزین شدن ناخن جدید در انگشتان دست را به همراه داشته باشد.همچنین در قسمت کف پا نیز ممکن است علائمی چون ورقه شدن پوست کف پا و التهاب آن را در پی داشته باشد. در کل می‌توان گفت در این بیماری ابتدا علائم به صورت شدید خود را نشان می‌دهد و سپس پس از ده روز تا چند هفته سایر علائم ذکر شده امکان بروز دارد.
بیماری دست، پا و دهان
عکس بیماری دست، پا و دهان

علت بیماری دست، پا و دهان 

علت بیماری دست، پا و دهان، ویروس های خانواده انتروویروس ازجمله ویروس های کوکساکی و انتروویروس است.

راهای انتقال بیماری دست پا دهان

راهای انتقال بیماری دست پا دهان از طریق تماس مخاط دهان با ترشحات تنفسی فرد بیمار، یا تماس با مایع داخل وزیکول و تاول فرد بیمار است.

کودک چگونه ویروس HFMD را دریافت میکند؟

  1.  تماس پوستی با فرد آلوده: کودک در تماس پوستی با فرد آلوده از طریق بوسه، دست دادن و در آغوش گرفتن می تواند به ویروس مبتلا شود.
  2. عطسه یا سرفه: کودک از طریق استنشاق ترشحات تنفسی دفع شده توسط فرد آلوده هنگام عطسه یا سرفه به این بیماری مبتلا می شود.
  3. مدفوع: کودک ممکن است در صورت بازی با خاک آلوده به مدفوع ویروسی یا دست زدن به پوشک آلوده کودک به این بیماری مبتلا شود.
  4. لمس سطوح آلوده: ویروس HFMD می تواند از طریق اشیایی مانند لباس، دستگیره درب و اسباب بازی هایی که توسط فرد آلوده لمس شده اند، پخش شود.
  5. استفاده مشترک از ظروف: در صورتی که کودک ظروف یا لیوان خود را با فرد آلوده به صورت مشترک استفاده کند، می تواند به ویروس مبتلا شود.

مسری بودن بیماری دست پا دهان

 بیماری دست، پا و دهان به شدت مسری و واگیردار است.در پاسخ به سوال بیماری دست پا دهان تا چند روز واگیر دارد؟ بهتر است بدانید که بیمار مبتلا می تواند ویروس را به مدت 6 هفته یا بیشتر از طریق مدفوع دفع کند، ولی انتقال ویروس از طریق ترشحات تنفسی حدوداا تا یک ماه پس از ابتلا بطول می انجامد. کودک مبتلا حدود 7 روز ناقل این بیماری می باشد.

بیماری دست، پا و دهان
بیماری دست، پا و دهان

علائم بیماری دست، پا و دهان

علائم بیماری دست،پا و دهان سه تا شش روز دوره نهفتگی دارد. این بدان معناست که علائم اولیه ویروس HFMD در نوزاد حدود سه تا شش روز پس از ابتلا به ویروس ظاهر میشوند.سایر علائم بیماری دست، پا و دهان در نوزاد عبارتست از:

  • تب ناگهانی: معمولا اولین علامت بیماری دست،پا و دهان تب است که قبل از بروز بثورات پوستی ظاهر می شود. نوزاد مبتلا به این بیماری به احتمال زیاد تب خفیف (بین  37.7 درجه تا  37.8 درجه) را تجربه میکند.
  • زخم های دهان: زخم های دهان یک یا دو روز پس از شروع تب به صورت زخم های کدر ریز و آبدار در داخل دهان، گونه، لثه، زبان، کام فوقانی دهان، پشت حلق و در ناحیه لوزه ها ظاهر می شوند و گاهی اوقات زخم ها زرد هستند که نشان دهنده چرکی بودن آنها است.
  • بثورات پوستی : بثورات پوستی به تدریج و طی 2 تا 3 روز بیشتر روی کف دست و کف پا ظاهر می شوند.گاهی این بثورات ریز قرمز رنگ در زانو، آرن ، باسن و ناحیه کشاله ران دیده می شود.
  • درد هنگام بلع: کودک در خوردن و آشامیدن به دلیل درد مکث می کند.
  • از دست دادن اشتها: از آنجا که خوردن هرچیزی برای کودک سخت و دردناک است، اشتهاش را از دست می دهد.
  • بی حال: کودک بی حال است و علاقه ای به بازی با اسباب بازی یا دوستان خود نشان نمیدهد.
  • بدن درد
  • گلودرد همراه با وجود تاول و زخم در دهان و گلو
  • سردرد
  • گاهی درد شکمی
  • تهوع
  • اسهال

بسیاری از علائم بیماری دست،پا و دهان شبیه بیماری های آبله مرغان،تبخال و گلودرد استرپتوکوکی می باشد. به همین دلیل بهتر است کودک یا نوزاد خود را برای تشخیص دقیق بیماری نزد پزشک ببرید.

تشخیص بیماری دست و پا و دهان 

تشخیص بیماری دست و پا و دهان به صورت بالینی توسط پزشک انجام می شود و او با ارزیابی موارد زیر می تواند این بیماری را از سایر انواع عفونت های ویروسی تشخیص دهد:

  • سن فرد مبتلا
  • الگوی بروز علائم و نشانه ها
  • ویژگی های ظاهری ضایعات یا زخم ها

پزشک ممکن است نمونه ای از مخاط گلو یا مدفوع فرد مشکوک تهیه کند و آزمایشگاه بفرستد تا نوع ویروسی که باعث بروز این بیماری شده، مشخص شود.

بیماری دست، پا و دهان
بیماری دست، پا و دهان

عوارض بیماری دست و پا و دهان

 عوارض بیماری دست و پا و دهان بسیار کم است و شایع ترین آن کم آبی بدن است که نتیجه زخم های دهان می باشد که نوشیدن و بلعیدن کودک را با مشکل روبرو می کند.در نوزادان ادارار کردن کمتر از شش مرتبه در روز و در کودکان نوپا ادرار نکردن بیش از شش ساعت نشانه ای از کمبود آب بدن میباشد.به همین دلیل در طول دوره بیماری مراقب کودک باشید تا مایعات مصرف می کند و اگر دچار کم آبی بدن شد به پزشک مراجعه کنید تا با تزریق مایعات داخل وریدی، مشکل کم آبی بدن کودک را برطرف کند.

عوارض نادر بیماری دست و پا و دهان:

  •  افتادن ناخن: افتادن ناخن در بیماری دست و پا و دهان موقتی است و ناخن دوباره رشد می کند.اگر تاول در زیر ناخن یا انگشت پای نوزاد باشد، احتمال افتادن ناخن های دست و پا وجود دارد.
  • عفونت های فرصت طلب: از آنجا که سیستم ایمنی بدن مشغول مبارزه با ویروس است بدن مستعد دریافت سایر عوامل بیماری زا از جمله باکتریهای استرپتوکوک و ویروس دنگی میشود.
  • مننژیت ویروسی: مننژیت ویروسی یک عارضه نادر است که در آن ویروس به مغز راه می یابد و مننژها را که لایه بیرونی بافت مغز است، آلوده می کند.
  • انسفالیت: انسفالیت، نادرترین عارضه بیماری دست، پا و دهان است که ویروس مغز را آلوده کرده و باعث التهاب شدید بافت مغز می شود.
  •  بیماری التهابی قلب
  •  التهاب لوزالمعده
  • سقط جنین

سیر بالینی

سیر بالینی بیماری دست پا دهان خفیف است و علائم معمولا در عرض7 تا 10 روز بهبود می یابند. به ندرت در صورت ابتلا به سویه های خاصی از انتروویروس علائم شدید عصبی، تنفسی، قلبی عروقی و به ندرت مرگ دیده می شود.

بیماری دست، پا و دهان
عکس از بیماری دست، پا و دهان

درمان

درمان بیماری دست و پا و دهان از مورادی است که در اینترنت بسیار جست و جو شده است.بهتر است بدانید که در بیشتر مواقع این بیماری خود به خود بهبود پیدا می کند و درمان خاصی ندارد.راه درمان بیماری دست و پا و دهان داروهای ضد ویروسی نیست و بیماران در صورت بروز عوارض شدید نیازمند بستری هستند.ممکن است پزشک برای کنترل درد و تب، داروی بروفن یا استامینوفن را تجویز کند. برای درمان این بیماری تجویر ترکیبات موضعی حاوی لیدوکائین خوراکی و ترکیبات موضعی دیگر مثل دیفن هیدرامین، کائولین و پکتین توصیه نمی شود. 

درمان های خانگی برای نوزاد مبتلا به بیماری دست، پا و دهان:

  • به کودک مایعات فراوان مانند شیر و آب بدهیدو از آب میوه ها استفاده  نکنید.
  •  غذاهای جامد کودک از جمله میوه، سبزیجات و گوشت را پوره کنید تا بتواند غذا بخورد.
  •  از خوردن غذاها و میوه های اسیدی، مانند مرکبات، آب میوه ها و نوشابه، اجتناب کنید. 
  •  زمان بازی کودک را کاهش دهید و اجازه دهید او بیشتر استراحت کند زیرا استراحت کردن باعث می شود تا سیستم ایمنی بدن بهتر کار کند و بیماری سریعتر بهبود یابد.
  • اگر فرزندتان موردی نسبتاً خفیف از بیماری دست، پا و دهان داشته باشد، غیر از نظارت روی درجه حرارت بدنش و اطمینان از اینکه مایعات و غذای کافی می‌خورد، لازم نیست کار بیشتری انجام دهید‌.
  •  در طول مدتی که دهان کودک درد دارد، غذاهای شور، تند یا اسیدی به او ندهید.
  •  مکیدن قطعه های یخ را امتحان کنید.
  • بستنی و شربت خنک بخورید.
  • نوشیدنی‌های سرد، بستنی و بستنی یخی نیز می‌تواند ناراحتی او را کاهش دهد.
  • اگر کودکتان حداقل سه ماهه است و پزشکش اجازه داده، دادن دز مناسب استامینوفن به فرزندتان نیز می‌تواند کمک کند.
  •  اگر کودکتان حداقل شش ماهه است با تجویز و تشخیص پزشک، می‌تواند دز مناسبی از ایبوپروفن دریافت کند.
  •  هرگز به یک کودک آسپرین ندهید، چون این دارو می‌تواند به سندرم ری منجر شود که یک اختلال نادر اما بالقوه کشنده است.
  • اگر فرزند شما بیش از ۱۲ ماه دارد، از پزشک خود در مورد درمان‌های مایع مختلف برای تسکین زخم‌های دهانش نیز سؤال کنید.
  • اگر کودک قادر به شستن دهان خود می باشد، شستن دهان با آب نمک گرم باعث تسکین درد و ناراحتی می شود. کودک را تشویق کنید تا این کار را چند بار در روز انجام دهد تا درد و التهاب در دهان و گلو کاهش یابد. 
بیماری دست، پا و دهان
عکس بیماری دست، پا و دهان

پیشگیری از بیماری دست، پا و دهان

پیشگیری از بیماری دست، پا و دهان بسیار راحت است و مهم ترین رکن آن رعایت بهداشت دست می باشد و مرتب دست ها را بشویید و ضدعفونی کنید.سطوح در معرض تماس با ترشحات تنفسی یا گوارشی بیمار مبتلا باید ضدعفونی شوند.همچنین فرد مبتلا باید از ظروف جداگانه استفاد کند و  تا زمان اتمام علایم بیماری در منزل استراحت کند تا به دیگران منتقل نکند.

راه های پیشگیری از بیماری دست، پا و دهان در نوزادان:

  • شستن دست: دستان کودک خود را آب گرم و صابون پس از بازی در پارک و فضای باز یا پس از بازگشت به منزل و همچنین قبل از لمس کودک یا وسایل او بشویید و خشک کنید.
  • پوشاندن دهان و بینی هنگام عطسه یا سرفه
  • ضدعفونی وسایل منزل: اسباب بازی های کودک و وسایل خانگی که کودک لمس میکند مانند دستگیره در را با پارچه آغشته به مایع ضد عفونی کنید یااگر قابل شستشو هستند آنها را مرتبا با آب و صابون بشویید.
  • جدا کردن ظروف کودک: از یک مجموعه ظروف جداگانه برای کودک استفاده کنید و اجازه ندهید شخص دیگری از آنها استفاده کند.
  • افراد مبتلا به بیماری دست، پا و دهان را جدا کنید.

  • بهداشت و نظافت را به کودک خود آموزش دهید.

پرسش های متداول

بیماری دست، پا و دهان چیست؟
بیماری دست، پا و دهان یا HFMD  یک بیماری ویروسی نسبتا شایع در بین کودکان است و غالبا در فصل تابستان و پاییز مشاهده می شود . ویروس های متعدی در بروز این بیماری دخیل هستند اما شایع ترین آنها ویروس کوکساکی است.
آیا والدین می توانند بیماری دست، پا و دهان را از کودک بگیرند؟
بله.با این حا ، این بیماری بیشتر با علائم خفیف در بزرگسالان پدیدار و سپس برطرف می شود.
آیا نوزاد می تواند بیش از یک بار به ویروس HFMD مبتلا شود؟
بله. اما بدن نوزاد تقریبا در برابر آن مصونیت پیدا می کند.با این حال پیشگیری بهتر از درمان است.
 آیا نوزاد می تواند از حیوانات ویروس HFMD را دریافت کند؟
خیر، نوزاد نمی تواند بیماری دست، پا و دهان را از حیوانات، از جمله حیوانات خانگی دریافت کند زیرا ویروس HFMD فقط در بین انسان منتقل می شود.
تفاوت بیماری دست، پا و دهان با بیماری پا و دهان؟

بیماری دست، پا و دهان( HFMD) فقط در انسان وجود دارد و قابل انتقال به حیوانات نبوده و بیماری پا و دهان (FMD)  یک بیماری عفونی ویروسی مربوط به حیوانات مزرعه است که نمی تواند انسان را مبتلا کند

بچم بیماری دست و پا و دهان گرفته چیکار کنم؟
اگر کودکتان به نوع خفیف بیماری دست و پا و دهان مبتلاشده و بدقلقی می کند، باید در کنار خوراندن مایعات، از امکاناتی برای آرام کردنش استفاده کنید. اگر کودکتان غذای جامد می خورد به او غذاهای نمکدار، ادویه دار یا اسیدی ندهید، چون باعث سوزش زخم های داخل دهان می شود. به او غذاهای نرم بدهید تا آنها را راحتر ببلعد.
نوشیدنی های خنک، بستنی و یخمک در اینگونه مواقع درد را آرام می کند، ضمن آنکه با تجویز پزشک میتوانید مقدار مناسبی استامینوفن یا ایبوپروفن به او بدهید. یادتان باشد هرگز آسپیرین ندهید چون ممکن است او را به سندروم ری که نوعی اختلال کشنده است، مبتلا کند
بیماری دست، پا و دهان به انگلیسی؟
Hand, foot and mouth disease یا به اختصار HFMD
علائم بیماری دست، پا و دهان؟
 تب،کم اشتهایی،گلو درد
آیا بیماری دست، پا و دهان مسری است؟
بله مسری است و از طریق ترشحات بینی و گلو، مدفوع یا مایع درون تاول ها انتشار می یابد. 
بیماری دست و پا و دهان در بارداری؟
اگر باردار هستید و درمجاورت کودک مبتلا به بیماری دست، پا و دهان قرار دارید احتمال اینکه جنین شما به این بیماری مبتلا شوید بسیار کم است، با این حال پزشک را در جریان قراردهید. هر وقت پوشک کودکتان را عوض می کنید یا کارهای او را انجام میدهید، دست هایتان راخوب بشویید تا احتمال ابتلا به این بیماری رابه حداقل برسانید.
پیشگیری از بیماری دست، پا و دهان کودک؟
پیشگیری از بیماری دست، پا و دهان کودک با رعایت اقدامات احتیاطی و بهداشتی مانند شستن منظم دست‌های کودک، شستن و ضدعفونی کردن اسباب‌بازی‌ها و دیگر مواردی است که می‌تواند حامل میکروب باشند و تلاش برای دوری از کودکان آلوده به این بیماری است.

بیماری دست، پا و دهان در نوزادان چقدر شایع است؟

HFMD در نوزادان و کودکان خردسال (۲ هفته تا ۳ ساله) شایع تر از کودکان بزرگتر می باشد.

شیوع بیماری دست و پا و دهان؟

بیماری دست، پا و دهان بیشتر در کودکان زیر 10 سال دیده شده و آن ها را درگیر می کند. با این حال این بیماری ممکن است برای کودکان بزرگتر از 10 سال و افراد بالغ نیز اتفاق افتاده و آن ها را نیز مبتلا کند. 
واکسن برای بیماری دست و پا و دهان؟
در حال حاضر هیچ واکسنی برای پیشگیری از بیماری دست، پا و دهان وجود ندارد.

زمان مراجعه به پزشک؟

بیماری دست و پا و دهان معمولاً یک بیماری خفیف و جزئی است. تنها در طی چند روز فرد مبتلا شاهد بروز تب و علائم نسبتاً خفیف بیماری خواهد بود. اگر به خاطر زخم های دهان یا گلو درد کودک تان نمی توانست مایعات بنوشد. حتماً به پزشک مراجعه کنید. چنانچه بعد از چند روز علائم کودکتان بهبود نیافت و شدت گرفت. حتماً به پزشک مراجعه کنید.

درمان بیماری دست و پا و دهان؟

هیچ درمان یا واکسن خاصی برای بیماری دست و پا و دهان وجود ندارد.
فرق آبله مرغان با بیماری دست و پا و دهان؟
فرق آبله مزغان با بیماری دست و پا و دهان در علائم آن است که این بیماری با  تب، بیحالی، گلودرد، بدن درد و از دست دادن اشتها همراه است. حدود یک تا دو روز بعد از بروز این نشانه ها، لکه های قرمز و دردناکی در حفره دهان (زبان، لثه و مخاط دهان) و همچنین در اطراف دهان ایجاد می شود که پس از مدت کوتاهی به تاول های کوچک یا زخم های سطحی تبدیل می شوند.

بیماری دست، پا و دهان در دوران بارداری؟

اگر یک خانم بارداری به این بیماری مبتلا شود معمولا دلیلی برای نگرانی وجود ندارد چون علائم این بیماری در بارداری معمولا بسیار خفیفند و یا اصلا علائمی وجود ندارد. اگر مادر کمی قبل از زایمان یا بعد از آن به این بیماری مبتلا شود آن را نوزاد منتقل می کند اما در اکثر نوزادان هم بیماری دست، پا و دهان خفیف است. درموارد نادری هم آلودگی به اندام های داخلی مثل کبد و قلب نوزاد می رسد و شدت پیدا می کند. این خطر برای نوزادان در دو هفته اول زندگی شان بیشتر است.
بیماری دست پا دهان تا چند روز واگیر دارد؟

بیماری دست، پا و دهان از یک هفته تا یک ماه واگیر دار است.

علائم بیماری دست پا دهان در بزرگسالان؟

علائم بیماری دست پا دهان در بزرگسالان مشابه با کودکان است اما بزرگسالان بیشتر از کودکان بدون علامت هستند.

درمان بیماری دست پا دهان در بزرگسالان؟
درمان خاصی برای بیماری دست پا دهان در بزرگسالان وجود ندارد.

افراد در معرض خطر بیماری دست، پا و دهان ؟

کودکان خردسال بیشترین خطر ابتلا به بیماری دست، پا و دهان را دارند.
درمان های خانگی برای بیماری دست، پا و دهان؟
  • اگر تب دارید پاشویه کردن می تواند آن را کاهش بدهد.
  • از آنجایی که برآمدگی های داخل دهان جویدن غذا را دشوار می کند، غذاهایی مصرف کنید که نرم هستند و به جویدن زیادی نیاز ندارند مثل ماست، پودینگ و سوپ. نوشیدنی هایی مثل چای بابونه و مایعات سرد نیز در کاهش درد موثرند.
  • برای تسکین درد تاول های دهان کمی پنبه را به عسل آغشته کنید و داخل دهان بگذارید تا درد کاهش پیدا کند

تشخیص بیماری دست، پا و دهان؟

پزشک اغلب با انجام معاینه جسمی می‌تواند بیماری دست، پا و دهان را تشخیص دهد.
ایا بیماری دست پا دهان خطرناک است؟
خیر. البته یک نوع نادر و گاه جدی از ویروس coxsackievirus وجود دارد که ممکن است مغز را درگیر کرده و عوارض دیگری از جمله مننژیت ویروسی و آنسفالیت را به وجود بیاورد.
افتادن ناخن در بیماری دست و پا و دهان؟
افتادن ناخن در بیماری دست و پا و دهان موقتی است و دوباره ناخن ها رشد می کنند.


سخن آخر

بیماری دست، پا و دهان یک بیماری ویروسی است که بیشتر کودکان را درگیر می کند و با علائم تب، ضایعات پوستی بر روی پاها و دست ها و تاول های اطراف بین و دهان همراه است.شایع ترین و مهم ترین عارضه این بیماری کم آبی بدن است. همچنین این بیماری دارو یا واکسن خاصی ندارد اما می توان با استفاده از اقدامات مراقبتی و بهداشتی احتمال انتقال آن را تا حد قابل توجهی کاهش داد. ما در مطلبی به معرفی آبله میمون چیست + علائم پرداختیم که در صورت تمایل می توانید مطالعه کنید.اگر درباره بیماری دست، پا و دهان سوالی دارید در قسمت نظرات سؤال خود را مطرح کنید و یا تجربه خود را از این بیماری با سایر مخاطبان به اشتراک بگذارید.


امتیاز: 5 (از 1 رأی )
نظرشما
کد را وارد کنید: *
عکس خوانده نمی‌شود