مردان پرده نقرهای در قاب جادویی
فریدون جیرانی
کارنامه کارگردان
جیرانی از چهرههای نامی فهرست کارگردانهای سینمای ایران است که در هر حوزه پا گذاشته، پررنگ ظاهر شده. او بیش از فیلمسازی آثار قابل دفاعی چون قرمز، شام آخر، قصه پریا، من مادر هستم و خفهگی، به عنوان کارشناس تاریخ سینما شهره است که این اشراف از صبغه غلیظ ژورنالیستی وی نشات میگیرد.
با این همه، او با اولین سریال خود «مرگ تدریجی یک رؤیا» در سال ۱۳۸۵ و یک سال بعد با سریال دیگری با عنوان «تعبیر وارونه یک رؤیا» به آنتن تلویزیون آمد و با ایجاد تفاوت در تعریف مضمون، تولید و تدوین، نگاهی سینمایی و جدیتر را با سریالسازی خود به نمایش گذاشت. روحیه تجربهگرای جیرانی، وی را در هر دوره زمانی به حضور در یکی از مدیومها میکشاند. پس از پشت سر گذاشتن سابقه خوب اجرا در برنامه هفت در تلویزیون، این گونه را در شبکه نمایش خانگی و فضای مجازی هم با برنامه جنجالی «سی و پنج» دنبال کرد.
سبک اجرا
فریدون جیرانی با «هفت»، اولین برنامه چالشی سینمایی در رسانه ملی به صورت جدی در قامت مجری دیده شد، اما پیش از آن هم سابقه حضور در این قالب را تجربه کرده بود. برنامهای با محوریت پرداخت به مسائل روز سینمای ایران و جهان. سابقه سالها ساخت فیلم و قلم زدن در حوزه هنر هفتم موجب تسلط وی بر نقاط قوت و ضعف بحثهای مطروحه در برنامه میشد که در کنار حضور مهمانان و منتقدان دعوتشده، جریان خوبی درخصوص فضای واقعی حاکم بر سینمای ایران پدید آمد که مورد توجه عام و خاص قرار گرفت. در مدت دوساله هدایت و اجرای هفت توسط جیرانی، رفتهرفته بحثهای داغ کارشناسی قوت گرفت و در کنار منتقد ثابت برنامه، مسعود فراستی بخصوص در ایام برگزاری جشنواره فجر و نقد روز آثار راهیافته به این رقابت، شور و هیجان خاصی میان اهالی سینما و مخاطبان علاقهمند به این حوزهها راه افتاد. توانایی جیرانی در ارائه نقد و نظرات تخصصی خود در حین مدیریت بحثهای چالشی مهمان و منتقد، گفتوگوهای پینگپنگی خوبی را در آخر هفتهها سروشکل میداد.
برنامه آینده
وی سریال نهنگ آبی را با حضور ستارههایی چون لیلا حاتمی و ساعد سهیلی در اولین تجربه حضور خود در شبکه نمایش خانگی در دست تولید دارد. همچنین آشفتگی، آخرین اثر سینمایی جیرانی با موضوع عشق و جنایت است که کارگردانی، نویسندگی و تهیهکنندگی آن را هم بهعهده دارد.
مسعود دهنمکی
کارنامه کارگردان
با اینکه دهنمکی کارگردان صاحبگیشه فیلمهای سینمایی دهه 80 است، اما نمیتوان او را تنها کارگردان سینما دانست، زیرا نگاهی به سابقه حرفهای وی نشان میدهد که مدیومهای مختلف را در هر دوره زمانی برای بیان آرا و نظراتش دستاویز قرار داده است. سابقه پروپیمان روزنامهنگاری و حضور در جبهه و عرصههای سیاسی از یکسو، دست به دوربین شدن و ساخت مستند پیشرو و پرحاشیه فقر و فحشا تا ساخت فیلمهای سینمایی سهگانه اخراجیها و رسوایی و حالا هم نویسندگی و اجرا، نمونههایی از این بروز و ظهور همگانی است. البته باید گفت، وی پیش از اجرای برنامه چهل و هشت، با دو سریال دار و ندار در سال 88 و معراجیها در سال 93 تجربه تلویزیونی داشته است.
سبک اجرا
دهنمکی از آن دست چهرههای فعال عرصههای اجتماعی و فرهنگی است که دلمان برایش تنگ نمیشود، چرا که مرتب او را به مناسبتهای مختلف در قالب یکی از برنامههای رسانه ملی میبینیم، از این رو بیننده تا حدی با نوع اندیشه و لحن گفتمان جدی، مسلط و بدون حاشیه وی آشنایی دارد. اجرای اخیر وی در برنامه چهل و هشت از شبکه چهار سیما هم از این سبک و سیاق مستثنا نبود و دهنمکی مثل همیشه برای بیان افکار و اندیشههایش یا سوال از مهمانانش بدون مقدمهچینی، سر اصل مطلب میرود و به خاطر اشراف بر زمینههای مختلف اجتماعی و سیاسی، نقاط ضعف و حفرههای بحث خود را خوب میشناسد و با سوالات صریح، مخاطب پرسشهایش را محکوم به پاسخ دادن میکند. البته مثل دیگر همکاران کارگردانش به خاطر تسلط نداشتن به فنون تخصصی اجرا، سبک اجرایش از جذابیتهای بیانی و ادبی خالی است و بیشتر به عنوان کارشناس حضور دارد.
برنامه آینده
وی تالیفاتی با محوریت جنگ تحمیلی و دوران هشت ساله دفاع مقدس دارد و چند سالی است مشغول تحقیق و مطالعه روی ابعاد مختلف جنگ برای تالیف دایرهالمعارف جنگ تحمیلی است. وی همچنین فیلمی با عنوان زندانیها را به قلم خود در دست ساخت دارد که اثری کمدی و طنز با موضوعی اجتماعی و مفهوم اخلاقی است.
محمدحسین لطیفی
کارنامه کارگردان
لطیفی از حوزه هنرهای تجسمی وارد عرصه فیلمسازی شد و حرکت رو به رشد خود را از سینمای تجربی به سمت ساخت فیلم بلند سینمایی و مجموعهسازی تلویزیونی آغاز کرد. البته وی برخلاف دیگر کارگردانهای نام برده، وزن تولیدات تلویزیونیاش به سینمایی، سنگینتر است و قبول اجرای یک برنامه هنری با نام سینما اکران در رسانه ملی از وی زیاد تعجب آور نبود. وی به تازگی کارگردانی شبی با عبدی، اولین برنامه تلویزیونی خود را هم تجربه کرده است. بجز مجموعههای پرمخاطب خود چون کت جادویی، همسایهها، وفا، صاحبدلان، دودکش و پادری در رسانه ملی، وی چند سال اخیر در شبکه نمایش خانگی سریالهایی با عنوان ساخت ایران و دو سری از مجموعه قلب یخی را هم تولید و عرضه کرده است. لطیفی در مدیوم سینما هم با ساخت آثار عنوانداری چون روز سوم با نامزدی در تمامی رشتهها در بیست و پنجمین دوره جشنواره فیلم فجر و تصاحب چهار سیمرغ از جمله کارگردانی نشان داده بخوبی از پس ماجراهای گیشه، جشنواره و جذب مخاطب عام و خاص برمیآید.
سبک اجرا
رویکرد برنامه سینما اکران، همان طور که از نامش برمیآید، صرفا به معرفی فیلمهای روز اکران شده، مرور اخبار تولیدات سینمایی و اتفاقات پشت صحنه فیلمها محدود بود و از این نظر دست مجری برنامه برای اینکه با راه انداختن بحثهای زیربنایی و چالشی با دستاندرکاران این حوزه دررابطه با مسائل سینمایی کشور خودی نشان دهد، میبست. با این اوصاف، حتی اگر مجری توانمند و باسوادی از نوع محمدحسین لطیفی هم گرداننده کار باشد، نمیتوان انتظار چندانی در گرفتن برنامه، آن هم در شبکه تهران داشت. با این حال، در مدت حضور کوتاه وی در این برنامه سینمایی، ویژگیهای بیانی و ارتباطی لطیفی، حال و هوای خوبی به این برنامه میداد که بخوبی توسط بینندگان قابل لمس بود.
برنامه آینده
طبق آخرین خبرها، مجموعه نمایشی سردار سنجرخان که قرار بود به کارگردانی مرحوم سیدضیاءالدین دری به تولید برسد و با درگذشت وی این پروژه بلاتکلیف مانده، حالا محمدحسین لطیفی در حال بررسی این فیلمنامه است تا احتمالا کارگردانی آن را بهعهده بگیرد.
بهروز افخمی
کارنامه کارگردان
افخمی هم از آن دسته فیلمسازانی است که معمولا کارهای خودش را مینویسد و میسازد و در این فرآیند، از تجربه هیچ کاری نمیگذرد؛ از بازی جلوی دوربین گرفته تا فیلمنامهنویسی و فیلمبرداری. وی یکی از اثرگذارترین کارگردانهای سینمای ایران است که در طول سالهای فعالیت خود در حوزه فرهنگ و هنر، غالب آثارش دیدنی و پرمخاطب
بوده است ولی بیشتر از فیلمهای روز شیطان، عقرب، شوکران و گاوخونی در کارنامه خود، با فیلم سینمایی عروس، پرفروشترین فیلم سینمای بعد از انقلاب و راه انداختن سبک تازهای از فیلمسازی و نیز معرفی ستارهها به سینما شناخته شد.
از او در مدت دهه 60 تا 90، چهار مجموعه تلویزیونی با عنوان کوچک جنگلی، یازده دقیقه و سی ثانیه و دو سری از سریال عملیات 125 در ژانرهای مختلف دیدهایم. افخمی با پذیرش اجرای برنامه هفت، در گونه دیگری در قاب رسانه ملی دیده شد.
سبک اجرا
پس از کش و قوسهای فراوان برای انتخاب مجری، بالاخره سکان اجرای برنامه هفت بعد از دو فصل روی آنتن رفتن، در سومین فصل خود به دست بهروز افخمی سپرده شد. افخمی در اولین حضور خود بر صندلی داغ اجرای برنامه هفت، ابتدا با ایجاد تغییر و تحولات فرمی و افزودن بخشهایی به برنامه، خواست سبک و سلیقه متفاوت خود را نشان دهد.
اما در زمینه اجرا تا چند ماه نخست رویکرد خاصی را بیننده از او شاهد نبود و به نظر میرسید افخمی برای روی غلتک افتادن، لحن محافظهکارانه و آرامتری را ترجیح میدهد اما بتدریج با حضور مجدد فراستی، او هم نقد و نظرات تند و صریح خود را در حوزههای مختلف فیلم و سینمای ایران بیان میکرد که برخلاف سری دوم هفت با اجرای محمد گبرلو، برنامه جان دوبارهای گرفت.
از آنجا که وی در زمره فعالان حوزههای سیاسی و مدنی است، این لحن را در ارائه نظراتش درخصوص بحثهای روز از جمله ماجرای فیلمسازان دوتابعیتی یا اعلام آراء جشنواره فجر هم حفظ کرد. البته با افزایش انتقاد رسانهها از اظهارات وی و نیز پایان زمان قرارداد دوسالهاش با شبکه سه، افخمی هم از اجرای برنامه کنار رفت.
برنامه آینده
بعد از ساخت روباه، آخرین کارش در سال 93، مطابق خبرها قرار بود دو فیلم رویای فرانسوی در ژانر کمدی و خمسهخمسه در گونه جنگی را کارگردانی کند که خبر جدیدتری در رابطه با ادامه روند تولید آنها یا کار تازهای در رسانه ملی در دست نیست.
