جستجو
رویداد ایران > تندرستی > روز جهانی تومور مغزی؛ علائم و نشانه‌های هشداردهنده توده سر

روز جهانی تومور مغزی؛ علائم و نشانه‌های هشداردهنده توده سر

8 ژوئن روز جهانی تومور مغزی است.در این مطلب با توده مغزی، انواع، علائم و عوارض، روش های تشخیص، درمان، خطرات جراحی، پرتو، رادیو و شیمی درمانی آن آشنا خواهید شد.

8 ژوئن (June) مصادف با 18 خرداد ؛ روز جهانی آگاهی از تومور مغزی( به انگلیسی World Brain Tumor Day) است که هدف از این روز آگاهی از تومور مغزی، تشخیص زود هنگام و درمان آن است.

تومور مغزی

به تجمع غیرعادی سلول در مغز تومور مغزی ( به انگلیسی Brain Tumor) گفته می شود. جمجمه، که مغز را احاطه کرده، بسیار محکم است. هرگونه رشد در چنین فضای محدودی منجر به بروز مشکل می شود. ممکن است تومور سرطانی (بدخیم) یا غیر سرطانی (خوش خیم) باشد. با رشد تومور خوش خیم یا بدخیم، فشار داخل جمجمه افزایش می یابد. در این صورت، به مغز آسیب وارد می شود که مرگبار است.


تومور مغزی یک تودهٔ غیرطبیعی در مغز است که بنا به ماهیت سلول‌های تشکیل دهنده، می‌تواند خوش‌خیم یا بدخیم باشد. منشأ تومور شاید از بافت‌مغز باشد یا از محل دیگری به مغز منتشر شود یا اصطلاحاً متاستاز ایجاد شود. تومور مغزی به عبارت دیگر نوعی نئوپلاسم داخل‌جمجمه‌ای سخت و تو پُر، یا یک تومور (رشد غیرطبیعی سلولی)، در داخل مغز یا کانال مرکزی نخاع است.



انواع تومور مغزی

تومورهای مغزی به دو دسته کلی تومورهای اولیه و ثانویه تقسیم می‌شوند. تومورهای اولیه، تومورهایی هستند که از بافت مغز شروع می‌شوند و معمولا در همان ناحیه و بافت‌های اطراف باقی می‌مانند. این تومورها با توجه به منطقه‌ای که در آن ایجاد می‌شوند، انواع مختلفی دارند در ادامه در رابطه با انواع تومور های مغزی بیشتر صحبت شده است.

گلیوما (Glioma): گلیوما تومورهایی هستند که از مغز یا نخاع شروع می‌شوند و منشا آن‌ها سلول‌های یاخته گلیال است. تومورهای گلیوما بسته به نوع سلول، موقعیت و درجه بدخیمی‌شان، در یکی از دسته‌های آستروسیتوم‌ها، اپندیموما، گلوبلاستوما، الیگوستروکتومی‌ها والیگودندرولیوم‌ها قرار می‌گیرند.

مننژیوما (meningioma): مننژیوم یکی از رایج‌ترین نوع تومورهای اولیه مغز است که از بخش مننژ، غشای محافظ اطراف مغز و نخاع، شروع می‌شود. این تومور در اغلب موارد به آرامی رشد می‎کند و تا زمانی که کوچک است، مشکلی را برای فرد ایجاد نمی‌کند. از این رو، در دسته تومورهای خوش‌خیم جای می‌گیرد.

نوروم آکوستیک (Acoustic Neuroma): نوروم آکوستیک یک تومور غیرسرطانی است که در عصب هشتم جمجمه رشد می‌کند. عصب هشتم رابط بین گوش میانی و مغز است. از این رو، رشد تومور بر روی این عصب باعث ایجاد اختلال در شنوایی شده و بروز علائمی چون وزوز یا احساس سنگینی در گوش را به دنبال دارد. تومور نوروم آکوستیک در دسته تومورهای خوش‌خیم جای می‌گیرد و رشد بسیار پایینی دارد.

هیپوفیز: تومور هیپوفیز، یکی از بیماری‌های مربوط به غده هیپوفیز است که به دلیل رشد غیرطبیعی این غده ایجاد می‌شود. غده هیپوفیز فعالیت‌های بسیاری را در بدن انجام می‌دهد و کنترل غده‌های دیگر از جمله غده تیروئید، غدد فوق کلیوی و … را برعهده دارد. از این رو، هرگونه اختلال در این غده بر روی سایر اندام‌ها تاثیر داشته و مشکلات بسیاری را برای انسان ایجاد می‌کند. تومور هیپوفیز معمولا رشد آرامی دارد و در دسته تومورهای خوش‌خیم جای می‌گیرد.

مدولوبلاستوما (Medulloblastoma): مدولوبلاستوما یک تومور سرطانی بدخیم است که بیشتر در کودکان و نوجوانان دیده می‌شود. این تومور از مخچه شروع می‌شود و از طریق مایع نخاعی در بدن گسترش می‌یابد. از جمله علائم وجود این تومور می‌توان به عدم تعادل و ایجاد اختلال در بینایی اشاره کرد.

کرانیوفارنژیوم (Craniopharyngiom): کرانیوفارنژیوما یک تومور خوش‌خیم است که از قاعده مغز شروع به رشد کرده و به تدریج بزرگ‌تر می‌شود. این تومور بر روی بخش‌هایی از مغز مانند غده هیپیوفیز، هیپوتالاموس، عروق خونی و بطن‌های مغزی تاثیر گذاشته و مشکلات بسیاری را برای فرد ایجاد می‌کند. یعنی در واقع میزان درگیری و عملکرد آن مانند تومورهای بدخیم است، اما به دلیل رشد کندی که دارد، در دسته تومورهای خوش‌خیم جای می‌گیرد.

 درجه بندی تومور مغزی

تومورهای مغزی بر اساس سرعت رشد و میزان احتمال بازگشت مجدد، درجه بندی می شوند: تومورهای خوش خیم و بدخیم.

تومورهای درجه سه و چهار، بدخیم و سرطانی در نظر گرفته می شوند. این تومورها می توانند در مغز رشد کنند و یا به سایر قسمت ها متاستاز دهند. احتمال بازگشت این تومورها بعد از درمان بیشتر می باشد.

عوامل خطرناک ابتلا به تومور مغزی چیست؟

در ادامه به عوامل پر خطر که باعث بروز تومور مغزی می شود اشاره می کنیم:

  1. سابقه ی خانوادگی:/فقط ۵ الی ۱۰ درصد از تمام سرطان ها ارثی است. به ندرت پیش می آید که وراثت ژنتیکی علت تومور مغز باشد. اگر چند نفر از اعضای خانواده تان دچار تومور مغز شده اند، با پزشک مغز و اعصاب خود مشورت کنید. متخصص مغز و اعصاب شما را به مشاور ژنتیک معرفی می کند.
  2. سن:خطر ابتلا به اکثر انواع تومور مغزی با افزایش سن بیشتر می شود.
  3. نژاد: درمجموع، ابتلا به تومور مغزی بین افراد سفیدپوست شایع تر است. با این حال، احتمال بروز مننژیوم در بین نژاد آفریقایی-آمریکایی بیشتر است.
  4. قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی: قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص، مثل موادی که در محیط کار با آن سروکار دارید، خطر ابتلا به سرطان مغز را بالا می برد.
  5. قرار گرفتن در معرض تشعشع: خطر ابتلا به تومور مغزی در بین افرادی که در معرض تابش یونیزکننده قرار گرفته اند بیشتر است. ممکن است از طریق پرتودرمانی برای سرطان در معرض این تشعشعات قرار بگیرید. ریزش اتمی هم شما را در معرض تشعشعات قرار می دهد. حادثه هسته ای فوکوشیما و چرنوبیل نمونه هایی از قرار گرفتن مردم در معرض تشعشات یونیزکننده هستند.
  6. عدم ابتلا به آبله مرغان: به گفته ی انجمن تومور مغزی آمریکا، کسانی که در کودکی به آبله مرغان مبتلا شده اند، کم تر در معرض خطر ابتلا به تومور مغزی قرار می گیرند.
  7. هورمون‌ها: یکی دیگر از عوامل ابتلا به تومور مغزی، هورمون‌های جنسی مانند استروژن و پروژسترون هستند که در صورت تغییر و عدم توازن، احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند.
  8. ضربه: ضربه‌هایی که در اثر تصادف، زمین خوردن، سقوط از بلندی و … به سر وارد می‌شوند، احتمال ابتلا به تومور مغزی را افزایش می‌دهند.



علائم تومور مغزی

علائم تومور مغز به اندازه و محل تومور بستگی دارد.

سردرد از جمله علائم شایع تومور مغزی است. ممکن است دچار سردردهایی شوید که:

همچنین ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:

از دیگر علائم شایع می توان موارد زیر را نام برد:

در یک مطالعه که اخیراً توسط انجمن پزشکان عمومی هلند انجام شده‌است،[ فهرستی از علل سردردها انتشار یافته‌است، که نشان می‌دهد پزشکان عمومی باید در زمینه تشخیص علت سردردها، و انتساب آن به یک درد ساده و درمان علامتی آن با داروهای معمول (مسکن‌های ساده)، دقت بیشتری به خرج بدهند. چراکه تومورهای مغزی همواره می‌توانند به عنوان یک علت مهم سردرد مطرح بشوند.

علت احتمالی که باید مورد بررسی قرار گیردعلائم هشدار دهنده
تومور مغزی، آرتریت تمپورالیسنخستین شکایت از سردرد در بیمار با سن بیشتر از ۵۰ سال
تومور مغزیاولین حمله سردرد در بیمار با سن بیشتر از ۴۰ سال
تومور مغزی، هیدروسفالوسسر درد در بیمار با سن زیر ۶ سال
آرتریت تمپورالیسبیمار بالغ با درد در شقیقه‌ها
پره اکلامپسیبارداری توأم با سردرد با علت ناشناخته
ساب/اپیدورال هماتوماافزایش سردرد بعد از تروما
فشارخون بدخیمسردردهای شدید و سخت توأم با فشارخون بالا
مننژیت، حوادث عروقی مغزی یا سکته مغزی، خون‌ریزی ساب آراکنوئیدسردرد حاد شدید با ماهیت تیرکشنده
مننژیتسردرد و تب همراه با کاهش هوشیاری
مننژیت، تومور مغزیخشکی و سفتی گردن/ اختلال در عملکرد عصبی
تومور مغزیسردرد توأم با نشانه‌های بالارفتن فشار داخل جمجمه
تومور مغزیاختلال عملکرد کانونی
تومور مغزیاستفراغ صبحگاهی یا استفراغ غیرمربوط با سردرد و دیگر بیماری‌ها
تومور مغزیتغییرات رفتاری یا افت شدید و ناگهانی وضعیت تحصیلی
تومور مغزیاورای میگرنی همیشه در یک سمت

اگر یکی از علائم تومور مغزی را در خود مشاهده کردید و مشکوک به این بیماری هستید، باید به جراح مغز و اعصاب مراجعه نمایید و علل مشکلات و اختلالات ایجادشده را پیگیری کنید. پزشک برای تشخیص تومور مغزی از روش‌هایی استفاده می‌کند که عبارتند از:

درمان تومور مغزی به موارد زیر بستگی دارد:


جراحی تومور مغزی

جراحی اولین روش پیشنهادی پزشک برای درمان تومور مغزی است. اگر تومور در موقعیت مکانی مناسبی قرار داشته باشد و خارج کردن آن آسیبی را به اعصاب و بافت مغزی وارد نکند، پزشک از جراحی برای درمان بیمار استفاده می‌کند. جراحی تومور مغزی روش‌های متفاوتی دارد که بسته به اندازه تومور و موقعیت قرارگیری آن، توسط پزشک انتخاب می‌شود. روش‌های جراحی تومور مغزی عبارتند از:

روش کرانیوتومی: کرانیوتومی یا جمجمه‌بری، نوعی از عمل جراحی سر است که در آن بخشی از استخوان جمجمه بیمار به طور موقت برداشته می‌شود. در این روش، جراح ابتدا محل دقیق ضایعه را تشخیص داده و سپس شروع به برداشتن استخوان ناحیه موردنظر می‌کند تا به بافت مغزی دسترسی کامل داشته باشد. استخوان جمجمه در پایان عمل جراحی به جای اولیه برگشته و با پیچ، تیتانیوم، سیم و نخ، ثابت می‌شود.

روش آندوسکوپی: آندوسکوپی یکی از جدیدترین روش‌های جراحی است که با استفاده از ابزاری خاص با نام آندوسکوپ انجام می‌شود. در این روش پزشک از طریق ایجاد چند سوراخ بسیار کوچک در جمجمه یا از راه بینی و سینوس‌ها، آندوسکوپ را وارد مغز بیمار کرده و به تومور دسترسی پیدا می‌کند. دستگاه آندوسکوپ یک لوله بسیار باریک مجهز به میکروسکوپ، دوربین و نور است. جراح با استفاده از این دستگاه نقطه موردنظر را بر روی صفحه نمایش مشاهده کرده و عمل جراحی را با دقت و ظرافت بسیار بالایی انجام می‎دهد.
در این‌جا تومور بدون این‌که برشی بر روی جمجمه ایجاد شده باشد، از مغز خارج می‌گردد. در انجام عمل جراحی به روش آندوسکوپی، دو پزشک باهم همکاری می‌کنند. جراح گوش، حلق و بینی که وظیفه هدایت آندوسکوپ را بر عهده دارد و جراح مغز و اعصاب که عمل تکه کردن تومور و خارج کردن آن از مغز را انجام می‌دهد. جراحی آندوسکوپی ممکن است چندین ساعت طول بکشد، اما عوارض کمتری نسبت به جراحی کرانیوتومی دارد و بیمار در عرض ۲ تا ۳ روز از بیمارستان مرخص می‌شود.




خطرات و عوارض جراحی تومور مغزی

عمل تومور مغزی یکی از حساس‌ترین عمل‌های جراحی است که کوچک‌ترین اشتباه در انجام آن، عوارض بسیار جدی و گاها غیرقابل جبران را برای فرد ایجاد کند. رایج‌ترین عوارض جراحی تومور مغزی عبارتند از:

از دیگر عوارض و خطرات تومور مغزی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

عوارض ناشی از جراحی تومور مغزی به عوامل متعددی بستگی دارد. یکی از مهم‌ترین عوامل خطر در عمل تومور مغزی، میزان تجربه و مهارت جراح است. همان‌طور که می‌دانید، عمل جراحی مغز یکی از پیچیده‌ترین و حساس‌ترین عمل‌های جراحی است که نیاز به دانش و مهارت بسیار بالایی دارد. از این رو، انتخاب جراح خوب و باتجربه تاثیر زیادی در نتیجه عمل داشته و خطرات ناشی از آن را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد. علاوه بر این، سن بیمار، شرایط جسمی و نوع عمل جراحی نیز از جمله فاکتورهای موثر در بروز عوارض بعد از عمل تومور مغزی محسوب می‌شوند.

پرتو درمانی

اشعه درمانی تیره ای از انرژی بالاست، مانند اشعه های ایکس یا پروتون ها به منظور کشتن سلول های تومور مورد استفاده قرار می گیرد.درمان با تشعشع می تواند از یک ماشین در خارج از بدن شما (تابش پرتوی بیرونی) باشد، یا در موارد بسیار نادر، تشعشع را می توان در بدن شما نزدیک به تومور مغزی (براکی تراپی) قرار بگیرد.

عوارض جانبی مشترک در طول زمان، یا بلافاصله پس از تشعشع به وجود می آید، مانند خستگی، سردرد، از دست رفتن حافظه و خارش پوستسر.

رادیوتراپی:

رادیوتراپی عمل جراحی به سنتی نیست برعکس در این نوع از انواع متعددی از تشعشع استفاده می کنند تا یک شکل بسیار متمرکز از عملیات تشعشع برای کشتن سلول های تومور در یک ناحیه بسیار کوچک ایجاد شود.

هر پرتو از تشعشع به طور خاص قدرتمند است، اما نقطه ای که همه تیرها با آن برخورد می کنند - در تومور مغزی - مقدار بسیار زیادی تشعشع دریافت می کند تا سلول های تومور را بکشد.

انواع مختلفی از تکنولوژی مورد استفاده در رادیوتراپی برای انتقال تشعشع برای درمان تومورهای مغزی، مانند چاقو گاما یا شتاب ده خطی وجود دارد.

رادیوتراپی معمولاً در یک درمان انجام می شود و در اغلب موارد می توانید همان روز به خانه بروید.

شیمی درمانی:

شیمی درمانی از داروها برای کشتن سلول های تومور استفاده می کند. شیمی درمانی را می توان به شکل قرص مصرف کرد و یا به رگ تزریق کرد (درون وریدی).شیمی درمانی اغلب برای درمان تومورهای مغزی مورد استفاده قرار می گیرد (تمودار)، که به عنوان یک قرص مصرف می شود.

داروهای شیمی درمانی بسته به نوع سرطان به کار می روند.

عوارض جانبی شیمی درمانی:

عوارض جانبی شیمی درمانی به نوع و مقدار دارویی که شما دریافت می کنید بستگی دارد.

شیمی درمانی می تواند موجب تهوع، استفراغ و ریزش مو شود.آزمایش های سلول های تومور مغزی شما می تواند مشخص کند که سلول های تومور مغزی شما می تواند شیمی درمانی شود یا خیر.نوع تومور مغزی نیز در تعیین این که آیا شیمی درمانی توصیه می شود یا خیر، مفید است.


سوالات متدوال

تومور مغزی چیست؟
تومور مغزی به رشد غیر طبیعی سلول های مغزی گفته می شود که می تواند توده های بزرگ و کوچک ایجاد نماید.
انواع تومور مغزی؟

· نوروم آکوستیک

· استروسیتوما

· متاستاز مغزی

· کارسینوما

· گلیوبلاستوما

· تومور های امبریونال

· گلیوما

· مدولوبلاستوما

· منینگیوما

· تومور های مغزی کودکان

· مننژبوم

· و تومور های هیپوفیز

علائم تومور مغزی؟
اصلی ترین علامت تومور، سردرد است که اکثر مواقع نوع سردرد به گونه ای است که بیمار برای اولین بار آن را تجربه می کند و در واقع با سردردهای دیگر فرق دارد چراکه این سردردها شدید و مداوم هستند و باعث اختلال در خواب و بیدارشدن بیمار در نیمه شب می شوند و با خوردن داروهای آرام بخش و مسکن کاهش نمی یابند.


نشانه های رایج و عمومی ناشی از تومور های مغزی:
    شروع جدید یا تغییر در الگوی سر درد ها
  • سر درد های که به تدریج بیشتر و شدیدتر میشود.
  • حالت های تهوع یا استفراغ های بی دلیل
  • مشکلات بینایی
  • از دست دادن تدریجی لمس یا حرکت در یک دست یا پا
  • مشکل در کنترل و عدم تعادل
  • مشکلات گفتاری
  • سر در گمی در امور روزمره
  • تغییر شخصیتی یا رفتاری
  • تشنج، بویژه در کسانی که سابقه تشنج ندارند
  • مشکلات شنوایی
درمان تومور مغزی؟

جراحی

پرتو درمانی

شیمی درمانی

پرتودرمانی استریو تاکتیک

طول عمر بیماران تومور مغزی چقدر است ؟

در مورد تومورهای مغزی طول عمر به شدت، نوع تومور، ،محل ضایعه ، اندازه تومور ، سن بیمار ، بیماری های همراه مانند دیابت و پاسخ درمانی بدن بیمار بستگی دارد . طول عمر بیماران تومور مغزی در بدترین حالت چند هفته تا بهترین حالت عمر طبیعی متغیر خواهد بود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد ؟
در صورتی که علائم و نشانه های که ذکر شد و در شما ادامه پیدا کرد، به پزشک مراجعه کنید.
آیا تومورهای مغزی کشنده اند؟
نرخ بقا برای تومور های مغزی و نخاعی، میتواند به‌شدت تحت تأثیر سن قرار گیرد .افراد جوان از درصد بالاتری نسبت به افراد کهنسال شانس بقا دارند. در این بین، افراد بالای ۶۵ سال از کمترین شانس بقا برخوردارند

آیا تومور مغزی با دارو درمان می شود؟
داروهایی برای درمان تومور مغزی وجود دارد که موجب از بین بردن سلول های سرطانی می‌شود. در صورتی که این داروها به صورت دراز مدت مصرف شوند می‌تواند موجب مرگ سلول های سرطانی شود.

کدام تومورهای مغزی کشنده اند؟
حدود 70 درصد تمامی تومورهای مغزی خوش خیم بوده و هیچ تهدیدی برای سلامت و زندگی فرد محسوب نمی شوند.تومورهای مغزی خطرناک عمدتاً شامل تومورهای متاستازی هستند که ناشی از سرطان در بخش های دیگر بدن می باشند. تومورهای مغزی اولیه خطرناک شامل آستروسیتوما، گلیوما (نوع خاصی از آستروسیتوما)، گلیوبلاستومای چند شکلی (GBM)، مننژیوما هستند. این تومورهای معمولاً گرید 4 بوده و مقاومت زیادی نسبت به درمان دارند.

برچسب ها
نسخه اصل مطلب