درباره ما نسخه آزمایشی | پنج شنبه، 19 شهریور 1405

کد: 6352 | 13 آبان 1397 ساعت 15:00

نبرد تحریم‌ها در راند دوم

همزمان با بازگشت دور دوم تحریم‌های آمریکا علیه ایران، رسانه‌های این کشور از شدت‌گیری اختلاف نظر میان مسئولان آمریکایی درباره دامنه تحریم‌های ایران خبر می‌دهند. به گفته رسانه‌ها، این اختلاف نظر میان جان بولتون مشاور امنیت ملی و استیون منوچین وزیر خزانه‌داری رخ داده است، به طوری که برخی از مقامات آمریکایی را نگران ایجاد شکاف با کشورهای اتحادیه اروپا در قبال تحریم‌های ایران کرده است.
نبرد تحریم‌ها در راند دوم


دور دوم تحریم‌های آمریکا علیه ایران از امروز 13 آبان ماه اجرایی می‌شود. این تحریم‌ها که بخش‌های مالی، کشتیرانی و انرژی ایران را شامل می‌شود روز جمعه با اعلام پیام مشترک مایک پمپئو وزیر خارجه و استیون منوچین وزیر خزانه‌داری آمریکا اجرایی و از روز دوشنبه به صورت رسمی اجرایی خواهد شد.
تحریم‌های 13 آبان به موازات تحریم‌های مرداد ماه گذشته است که متعاقب خروج آمریکا از برجام و در قالب تحریم‌های ثانویه که طی توافق هسته‌ای لغو شده بود، اعمال می‌شود. در همین رابطه ایالات متحده آمریکا اعلام کرده است که با بازگشت تحریم‌های ثانویه، راهبرد فشار حداکثری بر روی ایران تکمیل و هر کشوری که قصد داشته باشد آنها را نادیده بگیرد، مورد جریمه‌های سنگین قرار خواهد گرفت. آمریکایی‌ها همچنین اعلام کرده‌اند که علاوه بر تحریم‌های ثانویه، 700 نهاد و شخص ایرانی نیز در جریان تحریم‌های جدید به فهرست تحریم‌شدگان اضافه خواهند شد و اگر سامانه سوئیفت نیز بخواهد به نهادهای مالی تحریم شده خدمات ارائه کند، مورد تحریم‌های آمریکا قرار خواهد گرفت.
دودستگی در کاخ سفید
کاخ سفید می‌گوید که تحریم‌های ایران به تدریج روی این کشور اثر گذاشته و حتی مقامات دولت ترامپ مدعی هستند که تاکنون تاثیر این تحریم‌ها را مشاهده کرده‌اند. واشنگتن همچنین با ایجاد یک جو روانی سنگین از زمان خارج شدن ترامپ از برجام، علاوه بر تهدید سایر کشورها به اعمال جریمه‌های سنگین، درخصوص راهبرد فشار خود بر روی ایران نیز بسیار مبالغه کرده است. آخرین نمونه این جنگ روانی به روز جمعه مربوط می‌شود، جایی که دونالد ترامپ با یک نمایش هالیوودی در توئیتر خود پیامی همراه با تصویر منتشر کرد که با الهام گرفتن از سریال تاج و تخت، نوشته بود: 5 نوامبر. تحریم‌ها می‌آیند!
این تبلیغات گسترده از سوی آمریکا در حالی صورت می‌گیرد که رسانه‌های این کشور از شدت‌گیری اختلاف نظر میان مسئولان آمریکایی درباره دامنه تحریم‌های ایران خبر می‌دهند. به گفته رسانه‌ها، این اختلاف نظر میان جان بولتون مشاور امنیت ملی آمریکا و استیون منوچین وزیر خزانه‌داری رخ داده است، به طوری که برخی از مقامات آمریکایی نگران ایجاد شکاف با کشورهای اتحادیه اروپا در قبال تحریم‌های ایران هستند. همچنین خبرگزاری رویترز نیز هفته قبل خبر داد که مسئولان کاخ سفید درخصوص مساله سوئیفت با یکدیگر اختلاف نظر عمده‌ای دارند. بنا بر گزارش خبرگزاری دویچه وله، منوچین و تیم وزارت خزانه‌داری به دو دلیل با تشدید تحریم‌های ایران مخالفند. یکی اینکه اروپا بر خلاف دوره قبل تحریم‌ها با سیاست آمریکا در این زمینه همراهی نمی‌کند. در آن هنگام اعضای دائمی شورای امنیت و آلمان در پیشبرد تحریم‌ها هم‌صدا بودند، حال آنکه این بار اتحادیه اروپا، چین و روسیه آشکارا با سیاست‌ تحریم‌های حداکثری آمریکا همراهی نمی‌کنند و حتی اتحادیه اروپا در صدد ایجاد یک مکانسیم ویژه برای ادامه همکاری‌های اقتصادی و تجاری با ایران است.
واکنش منفی اروپا به تحریم‌های آمریکا
در همین رابطه و همزمان با بازگشت دور دوم تحریم‌های آمریکا علیه ایران، وزرای خارجه و دارایی آلمان، بریتانیا، فرانسه و اتحادیه اروپا با صدور بیانیه‌ای از بازگشت دوباره تحریم‌های آمریکا علیه ایران عمیقا ابراز تاسف کردند و از ایران خواستند که به توافق برجام پایبند بماند. اروپایی‌ها در بخش دیگری از بیانیه خود تاکید کرده‌اند که هدف آنها حمایت و حفاظت از منافع اروپایی‌هایی است که در انطباق با قوانین اتحادیه اروپا و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد با ایران معاملات مشروع دارند.
در بخش دیگری از این بیانیه اروپایی‌ها متعهد به حفظ و نگهداری کانال‌های مالی با ایران و تداوم صادرات نفت و گاز ایران شده‌اند. در این بیانیه تصریح شده است که اتحادیه اروپا و کشورهای امضا کننده این بیانیه با چین و روسیه نیز به عنوان دیگر طرف‌های برجام همکاری خواهند کرد.
از سوی دیگر روز گذشته نیز محمدجواد ظریف وزیر خارجه کشورمان با فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هایکو ماس وزیر خارجه آلمان به صورت تلفنی گفت‌و‌گو کرد که طی این تماس موگرینی و وزرای خارجه اروپایی با تاکید بر تعهد خود بر برجام و تلاش برای حفظ کانال‌های مالی با ایران و تداوم صادرات نفت و گاز ایران بر اهمیت تعهد وزرای دارایی علاوه بر وزرای خارجه سه کشور اروپایی و سایر اعضاء برای اجرایی کردن سازوکار ویژه مالی اروپا تاکید و اعلام کردند این سازوکار در روزهای آتی رسما ثبت و آغاز به کار می‌کند.
گفتنی است فرانسه نیز روز گذشته در پیام‌هایی جداگانه توسط سفارت این کشور در تهران و نیز ژان ایو لودریان وزیر خارجه، از بازگشت تحریم‌های ایران به شدت ابراز تاسف کرده و تصریح کردند که از شرکت‌های اروپایی برای مبادلات مشروع با ایران حمایت خواهند کرد. به همین دلیل است که استیون منوچین وزیر خزانه‌داری آمریکا بر این باور است که کاهش سطح تحریم‌ها شاید بتواند همراهی اروپا را به دنبال داشته باشد و ممکن است سیاست حداکثری تحریم‌های آمریکا را در پیشبرد راهبرد خود منزوی کند.
احتمال تبدیل سوئیفت به ضد راهبرد علیه آمریکا
دلیل دومی که مخالفان تحریم‌های حداکثری به آن اشاره دارند، متوجه قطع رابطه ایران با سوئیفت است. به باور آن‌ها راهکاری که اروپا برای ممکن ساختن مناسبات مالی با ایران در نظر گرفته است، می‌تواند عملا منجر به شکل‌گیری یک مسیر ارتباطات مالی مستقل اروپایی شود که نه تنها از اهمیت سوئیفت می‌کاهد، بلکه عملا منجر به آن می‌شود که کشورهای دیگر به دنبال جایگزین کردن دلار با ارز دیگری از جمله با یورو باشند. در همین رابطه یکی از سخنگویان وزارت خارجه فرانسه به خبرگزاری رویترز گفته، راهکار مالی اروپا که برای ممکن ساختن تراکنش‌های مالی با ایران پیش‌بینی کرده است، اهمیتی بیش از مناسبات بازرگانی با ایران دارد و اروپا درصدد است که با استفاده از چنین شیوه‌هایی از کمپانی‌ها و شرکت‌های اروپا در معاملات بین‌المللی به طور درازمدت پشتیبانی کند.
این دوگانگی‌ها در سیاست فشار ایالات متحده علیه ایران در داخل این کشور سبب شده تا حتی ریچارد نفیو که از او به عنوان معمار تحریم‌های ایران در زمان ریاست جمهوری باراک اوباما یاد می‌شود، در واکنش به پیام توئیتری جدید دونالد ترامپ اعلام کند: حقیقتا مشمئزکننده است. من مدت زیادی مسئول مستقیم تحریم‌های آمریکا علیه ایران بودم و از طراحی و اجرای آنها راضی بودم اما لذت نبردم. انجام چنین کاری رقت‌آور است و هزینه‌های انسانی واقعی خواهد داشت، لطفا آن را جدی بگیرید.
از سوی دیگر، همزمان با بازگشت مجدد تحریم‌های نفتی ایران، روز جمعه خبر مهمی نیز منتشر شد مبنی بر اینکه آمریکا قصد دارد هشت کشور را از تحریم خرید نفت ایران معاف کند. این کشورها شامل کره‌جنوبی، ژاپن، هند و چین می‌شود و گفتنی است که احتمالاً ترکیه نیز جزئی از آنها خواهد بود. در همین راستا، بسیاری از کارشناسان این اقدام آمریکا را نوعی عقب‌نشینی در قبال تحریم‌های حداکثری تلقی کرده و اعلام کردند که مذاکرات میان آمریکا و خریداران عمده نفت ایران تاکنون برای واشنگتن اثری نداشته تا کاخ سفید ناچار شود به صورت موقت هم که شده، برای خریداران نفت ایران معافیت‌هایی در نظر بگیرد.
شرایط ایران متفاوت‌تر از دور قبلی تحریم‌ها است
طی گفت‌و‌گو با کارشناسان داخلی درخصوص بازگشت تحریم‌های ثانویه آمریکا، به خصوص تحریم‌هایی که قرار است از 13 آبان اجرایی شود و عمده هدف آن به صفر رساندن صادرات نفت ایران است، اغلب این کارشناسان تاکید دارند که هر چند نمی‌توان منکر تاثیرات منفی این تحریم‌ها شد، اما چند نکته نیز در این میان باید مدنظر قرار بگیرد. نخستین مساله، تنهایی آمریکا برای مقابله و تشدید فشار تحریمی بر روی ایران است. این امر برخلاف دور قبلی تحریم‌ها که با همراهی اروپا و جامعه جهانی و ذیل چندین قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل محقق شده بود، این بار با مخالفت گسترده به خصوص از سوی اتحادیه اروپا روبه‌رو شده است.
از سوی دیگر به صفر رساندن صادرات نفت ایران نیز مساله‌ای است که اغلب ناظران داخلی و خارجی بر روی آن تشکیک کرده و تاکید دارند، آمریکا با رصد کردن بازار و همچنین عدم همراهی اوپک که باعث خشم ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل شد، به این نتیجه رسیده که این مهم تقریباً ممکن نخواهد بود. نکته دیگر نیز حاکی از آن است که آمریکا در حال حاضر در یک جنگ تجاری تمام عیار با متحدان سنتی خود در اروپا و همچنین چین است و با توجه به حمایت این کشورها از ادامه یافتن برجام، واشنگتن قادر نخواهد بود که در چند جبهه برای مقابله با ایران وارد کارزار جهانی شود.
بیانیه وزارت خارجه در مورد بازگشت تحریم‌ها
در چنین شرایطی روز گذشته وزارت خارجه کشورمان طی بیانیه‌ای اعلام کرد که اقدام آمریکا به لحاظ عینی و عملی نسبت به دوره 6 ماهه اخیر تبعات منفی اندکی برای اقتصاد ایران به دنبال خواهد داشت و ایران با همکاری کشورهای دوست و تکیه بر ظرفیت‌های داخلی و توان بین‌المللی، قادر است چالش تحریم‌های آمریکا را پشت سر بگذارد و اجازه ندهد رژیم ترامپ به اهداف نامشروع خود نائل آید. این بیانیه می‌افزاید: ایران ضمن محکوم کردن اعمال غیرقانونی تحریم‌های آمریکا، از بیانیه مشترک خانم موگرینی، وزرای خارجه و وزرای خزانه‌داری سه کشور اروپایی و نیز بیانیه ها و مواضع دولت‌های روسیه و چین در قبال اقدام آمریکا و تعهد آنها به حفظ کانال‌های مالی با ایران و تداوم صادرات نفت و گاز کشورمان استقبال کرده و آن را گامی صحیح در مسیری درست می‌داند.
خشم تندروها از ترامپ
در همین رابطه و با توجه به تحولاتی که در طول روزها و هفته‌های گذشته نسبت به سیاست تشدید تحریم‌های آمریکا علیه ایران صورت گرفته است، شبکه خبری «ان‌بی‌سی» نیز در گزارشی از تنش میان اعضای کاخ سفید خبر داده و اعلام کرد: سیاست جنگ طلبان ضد ایرانی درخصوص به صفر رساندن صادرات نفت ایران محقق نشده است. بولتون و پمپئو همواره تاکید کرده‌اند که خواستار اعمال فشار حداکثری بر ایران هستند، اما دو روز مانده به تحریم‌ها هشت کشور را از تحریم‌های نفتی ایران معاف می‌کنند. در ادامه این گزارش آمده است که ابتدا قرار بود جان بولتون روز جمعه در پیامی ویدئویی بازگشت دور جدید تحریم‌های ایران را قرائت کند، اما به یکباره این برنامه لغو شد و به جای بولتون، پمپئو و منوچین اعلامیه خود را منتشر کردند. هر چند هنوز مشخص نیست که به چه دلیل برنامه بولتون لغو شده، اما آنچه مشخص است دولت ترامپ در حال عقب‌نشینی از راهبرد فشار حداکثری خود بر ایران است و همین مساله باعث عصبانیت شدید متحدان جمهوری‌خواه ترامپ در کنگره آمریکا شده است.


عکس خوانده نمی‌شود