چرخش سلطان از منتقد به متحد

«رویکرد دولت آلمان و پیام‌های آن برای ما ارزشمند است.» این اظهارات رجب طیب اردوغان در سفر به آلمان است، کسی که کمتر از دو سال پیش آنگلا مرکل را با هیتلر مقایسه کرده و گفته بود دولت آلمان با توسل به شیوه‌های نازی‌‌ها به اختلافات برلین و آنکارا دامن می‌زند. منتقدان براین باورند که مشکلات اقتصادی ترکیه از جمله کاهش شدید ارزش لیر، اردوغان را بر آن داشته تا در روابط خود با اروپا به‌ویژه آلمان تجدیدنظر کند. رئیس جمهور ترکیه پس از شرکت در اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک برای سفری سه روزه عازم برلین شده است. اردوغان در حالی برای دیدار با «آنگلا مرکل» به آلمان سفر کرده که چند وقت پیش روابط آنکارا- برلین دچار اصطکاک و تنش شد. مناسبات بین دو کشور به خصوص بعد از کودتای نظامی نافرجام سال 2016 در ترکیه و متعاقب آن بازداشت برخی از اتباع آلمان متشنج شد.در این اوضاع و احوال، مشخص بود که سفر رئیس جمهور ترکیه به آلمان خبرساز و جنجال آفرین می شود. تنها دیروز هزاران نفر در برلین با شعار‌های ضد اردوغان دست به تظاهرات زدند. آن ها به سیاست‌های اردوغان در زمینه‌های حقوق بشری اعتراض داشتند. در این میان آزادی پنج تبعه بازداشت شده آلمانی در ترکیه از پیش شرط های برلین برای عادی سازی و بهبود روابط با آنکارا خوانده شده است. وزارت خارجه آلمان گفته از ۳۵ شهروند آلمانی که بعد از کودتای نافرجام ترکیه با اتهام‌های سیاسی بازداشت شده‌اند، هنوز پنج تن در زندان‌های ترکیه به سر می‌برند. در این باره صدراعظم آلمان در کنفرانس خبری مشترک با اردوغان در انتقاد از وضعیت حقوق بشر در ترکیه گفت که «اختلافات عمیقی میان دو کشور به ویژه در زمینه آزادی مطبوعات و رعایت حقوق بشر وجود دارد.» البته منتقدان اردوغان در ترکیه امید کمی دارند که دولت فدرال آلمان علاقه مند به رسیدگی به وضعیت حقوق بشر در ترکیه باشد، چراکه به اعتقاد آن ها، آلمانی ها به رغم نگرانی از حقوق بشر در ترکیه بر این باورند که کشورشان گزینه‌ای جز بهبود روابط با ترکیه ندارد.از آن طرف هم اردوغان در سفر به آلمان به عنوان اولین سفر رسمی اش از آغاز ریاست جمهوری ۲۰۱۴ می خواهد به هر نحو ممکن، تنش های اخیر با برلین را پشت سر بگذارد. بنابراین مراد از این سفر، بیشتر بازسازی و بهبود روابط دو کشور اعلام شده، به طوری که اردوغان هدف اصلی خود از سفر به آلمان را "پشت سر گذاشتن تنش‌ها" بیان کرده است.در این میان وضعیت اقتصادی ترکیه یکی از مباحث اصلی سفر اردوغان به آلمان تلقی می شود، بدین معنا که رئیس جمهور ترکیه برای غلبه بر بحران کنونی که اقتصاد کشورش را فراگرفته به سمت برلین متمایل شده است و امید دارد با همکاری آلمان بر وضعیت نابه سامان اقتصادی ترکیه فائق آید. به سخنی دیگر اردوغان به دنبال شریکی اقتصادی است تا بتواند اقتصاد کشورش را که در ماه های گذشته متأثر از بحران ارزی سیر نزولی داشته، دوباره احیا کند. بنابراین در شرایطی که ترکیه با بحران اقتصادی رو به رو شده و روابط این کشور با آمریکا رو به وخامت رفته است، رجب طیب اردوغان به دنبال راه هایی برای گسترش همکاری میان دو کشور است. به نوشته خبرگزاری‌ها، از جمله رویترز، تلاش رئیس جمهوری ترکیه برای بهبود روابط با اروپا، در پی بروز تنش در روابط اش با آمریکا که به بحرانی مالی انجامید افزایش یافته است.دیگر اهداف اردوغان برای سفر به آلمان در تلاش آنکارا برای عضویت در اتحادیه اروپا نهفته است. شکی نیست که دولت اردوغان به دنبال آن است که دوباره خود را به آلمان و اروپا نزدیک کند تا بار دیگر شانس خود را برای عضویت در اتحادیه اروپا افزایش دهد. اردوغان انتظار دارد آلمان در اتحادیه اروپا برای پیشبرد مذاکرات عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا و آزادی روادید برای شهروندان ترک نقش سازنده ایفا کند.
خبر بدفوتبالی  برای آنکارا
اما ورود اردوغان به آلمان با اعلام تصمیم اتحادیه فوتبال اروپا، یوفا، مبنی بر انتخاب آلمان و رد نامزدی ترکیه برای میزبانی مسابقات جام فوتبال اروپا در سال ٢٠٢٤ همزمان شد. همچنین پیش از آغاز مذاکرات رهبران ترکیه و آلمان یک سخنگوی کمیسیون اروپا گفت که بروکسل کمک‌های خود را به ترکیه به دلیل اجرا نشدن درخواست‌های اتحادیه اروپا در روند پیوستن ترکیه به این اتحادیه، کاهش داده است. به این ترتیب، اتحادیه اروپا در سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ نزدیک به ۴۰درصد از کمک خود به ترکیه را کاهش خواهد داد که در کل رقمی برابر با ۷۵۹ میلیون یورو می‌شود. شکست ترکیه از آلمان در تصاحب میزبانی جام یوفا در حالی است که چندی پیش جنجال استعفای مسعود اوزیل عضو ترک‌تبار تیم ملی فوتبال آلمان تنش‌ها بین دو کشور را تشدید کرد. این بازیکن فوتبال که با اردوغان دیدار کرده بود، در نامه استعفای خود، فدراسیون فوتبال آلمان را به نژادپرستی متهم کرد.