وزیر جدید نفت اشتباهات را تکرار می‌کند؟

ایران امروز با بحران‌های متعددی مواجه است. بحران‌های نظیر کمبود آب، ناترازی صندوق‌های بازنشستگی، ناترازی بانکی، ناترازی بودجه و ناترازی انرژی که کشور را روز به روز مستهلک و از مسیر توسعه خارج می‌کند. انتظار این است تا دولت چهاردهم به فوریت برنامه خود را برای حل این بحران‌ها اعلام کند و قدم‌های درستی به سمت اصلاح ناترازی‌ها بردارد.

به گزارش اقتصادآنلاین، پس از انتخاب تمامی وزرای معرفی شده از سوی رئیس جمهور به مجلس، اولین وزیری که در خصوص یکی از این بحران‌ها راهکار خود را ارائه کرد، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت بود. اظهارات وزیر جدید نفت در خصوص راهکار‌های رفع ناترازی انرژی، اما آب سردی را بر پیکر انتظارات و پیشنهادات اقتصاددانان برای حل این موضوع ریخت.

پاک نژاد که صبح پنجشنبه، یکم شهریور در نخستین روز کاری‌اش در وزارت نفت، با استقبال جواد اوجی، وزیر نفت دولت سیزدهم وارد دفتر کار خود شد و در خصوص راهکار وزارت نفت برای خروج از بحران ناترازی انرژی گفت: بنده به‌طور دقیق راهکار‌های عملیاتی را برای رفع این چالش در ذیل سرفصل‌های برنامه به نمایندگان مجلس شورای اسلامی و کمیسیون تخصصی ارائه کرده‌ام، البته این موضوع به معنای آن نیست که امکان رفع کامل ناترازی در کوتاه‌مدت وجود داشته باشد، اما این امکان فراهم می‌شود که ناترازی تاحدودی تعدیل شود.

وی با اشاره به اقدام دولت سیزدهم در حوزه دیپلماسی انرژی برای واردات گاز از ترکمنستان در قالب سوآپ گاز افزود: از آنجا که بخشی از این گاز در داخل مصرف می‌شود، ازاین‌رو به رفع ناترازی گاز هم کمک می‌کند.

وزیر نفت در زمینه برنامه‌های وزارت نفت دولت چهاردهم برای رفع ناترازی بنزین نیز گفت: هم‌اکنون هرگز راهکار‌های قیمتی برای رفع ناترازی بنزین مدنظر نیست.

پاک‌نژاد ادامه داد: راهکار‌های غیرقیمتی رفع ناترازی بنزین نیز به بخشی فراتر از وزارت نفت یعنی در همکاری با دیگر سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها بازمی‌گردد؛ راهکار‌هایی مانند استفاده از خودرو‌های کم‌مصرف یا خودرو‌های برقی و مواردی از این قبیل که در دستور کار خواهد بود تا بدون افزایش قیمت بنزین امکان ایجاد تعادل در تراز تولید و مصرف فراهم شود.

سخنان وزیر جدید نفت در خصوص عدم امکان رفع کامل ناترازی در کوتاه مدت در حالی بیان شد که هم اکنون کشور به دلیل کمبود گاز و ناتوانی در تامین برق، به ناچار تابستان‌ها برق خانه‌های مردم و صنایع را گاه و بیگاه قطع می‌کند و در زمستان نیز از تامین کامل خوراک و انرژی صنایع پتروشیمی و فولاد عاجز است. این امر ضربه‌های مهلکی را به صنعت و تولید کشور وارد می‌کند و با تعطیلی بیش از حد صنایع، صادرات و ارز آوری محصولات پتروشیمی و فولادی را دچار مشکل می‌کند که می‌توان اثر آن را بر افزایش نرخ ارز دید.

آمار منتشر شده از صادرات چهار ماه نخست سال ۱۴۰۳ زنجیره فولاد کشور نشان می‌دهد حجم صادرات آهن و فولاد با کاهش ۱۴ درصدی، تحت تاثیر فاصله نرخ ارز نیمایی و بازار آزاد و افت میزان تولید به دلیل قطعی برق بوده است.

بررسی تولید ماهانه پتروشیمی‌های اوره و متانولی بورسی نیز نشان می‌دهد که کمبود گاز موجب شده تا متوسط تولید ماهانه این پتروشیمی‌ها در ۴ ماه سرد سال (آبان تا بهمن)، %۱۸ پایین‌تر از متوسط ۸ ماه دیگر سال باشد..

کاهش ماهانه حدود ۷۰ هزار تنی تولید طی ماه‌های سرد سال ۱۴۰۲، ناشی از قطعی گاز موجب عدم النفع ۱.۱ میلیارد دلاری در این پتروشیمی‌ها شده است.

در حالی که روند تولید بنزین کشور نیز در سال‌های گذشته صعودی بوده، اما به دلیل قیمت پایین بنزین در ایران نسبت به تمام کشور‌های دنیا، مصرف و قاچاق آن با سرعت بیشتری از تولید پیشی گرفته و ناترازی در این حوزه را تشدید کرده است.

بر اساس برآورد‌های کارشناسی، امسال ارزش واردات بنزین به ۶ تا ۷ میلیارد دلار خواهد رسید. در سال‌های ۹۶ تا ۱۴۰۱ ایران نه تنها واردکننده بنزین نبود که در تمامی این سال‌ها بنزین را هم صادر می‌کرد و در سال ۹۹، ارز صادرات این کالای استراتژیک به ۲.۹ میلیارد دلار نیز رسید.

لزوم اصلاح در ماه عسل

عموما دولت‌ها پس از روی کار آمدنشان وارد دوران ماه عسل می‌شوند و هنگامی که صحبت از اصلاحات اساسی در کشور می‌شود، با اشاره به وضع خوب فعلی رابطه دولت – ملت، گامی در این جهت برنمی‌دارند. دولت‌ها این وضعیت را تا جایی ادامه می‌دهند که بحران‌ها به شرایط حاد برسند، اما آن هنگام به دلیل مشکلاتی که بحران‌ها در زندگی مردم به وجود آورده است، سرمایه اجتماعی دولت نیز کم شده و حالا که در صدد اصلاح برمی‌آید، دیگر از حمایت قبلی مردم برخوردار نیست و با سد محکم آن‌ها مواجه می‌شود.

نمونه این اتفاق را در افزایش قیمت بنزین در آبان ۹۸ شاهد بودیم؛ بنابراین انتظار می‌رود وزیر جدید نفت پیش از آنکه ماه عسل دولت به پایان برسد و با سیلی واقعیت از خواب بیدار شود، از ابتدای کار بر اساس توصیه کارشناسان پیش برود و برنامه‌های دقیق و درستی را به سرعت برای رفع ناترازی انرژی در کشور اجرا کند.