«قصاب تهران» کشته شد

امروز ۳۱ مرداد پنجاه و چهارمین سالروز قتل سپهبد تیمور بختیار اولین رئیس ساواک ایران در سال ۱۳۴۹ در بغداد است.

اسدالله علم

علم در خاطرات روز ۳۱ مرداد ۴۹ هم نوشت: «خبر قطعی رسیده است که بختیار مرده و عملش تمام شده است. نمی‌دانم تا چه حد باید آن را بپذیرم.

به عرض رساندم. شاهنشاه هم مردد بودند و باور نمی‌کردند»

او در خاطرات روز دوم شهریور ۱۳۴۹ هم اینچنین نوشت: «صبح شرفیاب شدم. عرض کردم قتل بختیار انعکاس عجیبی در مردم داشته است.

عده زیادی که از کشته شدن این آدم شقی خوشحال هستند، یک عده دیگر هم از این قدرت عجیب دستگاه شاهنشاه ماست‌ها را کسیه کرده اند، حتی می‌گویند آن دو نفر جوانی که هواپیمای ملی ما را ربودند، مأمور ساواک بودند که خواستند رد گم کنند و آن‌ها هم در قتل بختیار شرکت کردند.

شاهنشاه خندیدند. فرمودند، این قسمت که مهمل است، ولی شما تأیید بکنید! چه بهتر که قدرت ما هم مثل قدرت سابق انگلیس‌ها افسانه‌ای بشود.»

پس از مرگ تیمور بختیار همسر و دو فرزندش مدتی در عراق نگه داشته شدند، اما با مجوز مقامات عراقی بالاخره موفق شد عراق را به مقصد سوئیس ترک کند. او و فرزندانش بعد از این ماجرا هر نوع فعالیت سیاسی را کنار گذاشتند.

عباس سالور که در زمان مرگ بختیار استاندار خوزستان بود در خاطراتش نوشت: «تیمور بختیار در عراق با ارسال نامه‌های دوستانه و کمک‌های مالی به دوستان خود می‌خواست برنامه‌های خود را در نواحی مرزی و داخلی کشور اجرا نماید. از این نظر ساواک مناطق مرزی را تحت کنترل داشت و از مراسلات و فعالیت‌های او و همکاران و طرفدارانش مطلع بود.

در بسیاری موارد پاسخ نامه‌ها به وسیله ساواک نوشته می‌شد. بختیار برای ۱۹ نفر از کلانتران و بزرگان ایل بختیاری نامه ارسال کرده و گاهی هم پول حواله کرده بود.

به رؤسای ساواک شهرستان‌ها و استان‌ها که تصور می‌کرد نسبت به او وفادار هستند نامه می‌نوشت، که آن‌ها عینا نامه‌ها را به رؤسای خود می‌دادند. از جمله به رئیس ساواک دزفول، سرهنگ افراسیابی نامه‌ای نوشته بود که او این نامه را به تیمسار خاوری رئیس ساواک خوزستان داد. همچنین به رؤسای ساواک خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، سنندج، اصفهان، کرمانشاه، بوشهر، بندرعباس و رضائیه نامه نوشت.

به شیوخ خوزستان نیز نامه می‌نوشت و گاهی پول می‌فرستاد. از جمله به شیخ صدام برامک نامه نوشته بود به همراه ۳۰ هزار تومان پول، که با عشایر شوش و کارون اهواز تماس بگیرد. با مکی فیصلی که دو دوره نماینده مجلس بود، با شیخ فیصل طرفی نیز مکاتبه نمود که ساواک اطلاع داشت.»

منابع:

یادداشت‌های امیر اسدالله علم، انتشارات مازیار و معین، ج ۲

خسرو معتضد، سپهبد بختیار، تهران، انتشارات علمی، ۱۳۷۹

دانشنامه جهان اسلام، دایره‌المعارف اسلامی، ج ۲، ص ۴۰۶

ماهنامه الکترونیکی «دوران»، شماره ۴۲، اردیبهشت ۱۳۸۸

تاریخ معاصر ایران، سال ۸، شماره ۳۰، تابستان ۱۳۸۳، ص ۱۲۹

سپهبد تیمور بختیار به روایت اسناد ساواک، مرکز بررسی اسناد تاریخی، ج دوم، بختیار در لبنان، ص ۱۱

فردوست، ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ج ۱، صص۴۲۰ و ۴۲۲

تیمور بختیار به روایت اسناد ساواک، مرکز بررسی اسناد تاریخی، ج ۳، بختیار در عراق، ص ۴۱۴. رجوع کنید به مقاله «تیمور بختیار» در سایت مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی