چگونه اقتدار کلیسای کاتولیک و نفوذ روحانیت در فرانسه از بین رفت؟

فرارو- "انسان هیچگاه آزاد نخواهد شد مگر آن که آخرین پادشاه با روده‌های آخرین کشیش به دار آویخته شود" این جمله‌ای معروف از "دنی دیدرو" از فیلسوفان انقلاب فرانسه است. دیدرو در سال ۱۷۴۹ در کتابی با عنوان "نامه یک کور" به طرح پرسشی درباره وجود خدا پرداخت و به همین دلیل سه ماه به زندان افتاد.

قسمت اول گزارش فرارو با عنوان «چگونه اقتدار کلیسای کاتولیک و نفوذ روحانیت در فرانسه از بین رفت؟» را اینجا خواندیم، در ادامه قسمت دوم گزارش را می‌خوانیم:

ظهور سکولاریسم و شک گرایی

انقلاب فرانسه باعث تقویت سکولاریسم و شک و تردیدگرایی شد و نفوذ و اقتدار کلیسای کاتولیک را به چالش کشید. آرمان‌های انقلابی آزادی و برابری تغییر به سوی جهان بینی عقل گرایانه‌تر را ترویج کرد که باور‌ها و اعمال مذهبی سنتی را زیر سوال می‌برد. یکی از راه‌های این امر از طریق معرفی آئین‌ها و جشن‌های مدنی جدید بود که هدف شان جایگزینی با مناسک و مراسم مذهبی بود. خردگردایی از سال ۱۷۹۳ میلادی به عنوان جایگزینی برای مسیحیت معرفی شد و پیروان آن به دنبال ترویج ارزش‌های سکولار با جایگزینی اعمال مذهبی سنتی با موارد جدید متمرکز بر خرد بودند.

هم چنین، میهن پرستی قدرت کلیسای کاتولیک را بر زندگی عمومی بیش از پیش کاهش داد. رهبران انقلاب به عنوان بخشی از کارزار خود برای مسیحیت زدایی در جامعه موجی از احساسات ضد کشیش‌ها را در میان مردم ترویج کردند. کلیسا‌ها برای فعالیت‌های غیر مذهبی مانند ذخیره غلات یا میزبانی جلسات سیاسی تخریب شدند یا تغییر کاربری دادند. روحانیون به دلیل ارتباطی که با سلطنت و اشراف داشتند هدف خشم عمومی قرار گرفتند. افزایش شک و تردید در این دوره بر محافل روشنفکری فرانسه نیز تاثیر گذاشت.

بستر‌های فکری پیش از انقلاب توسط متفکران عصر روشنگری فراهم شده بود و آنان عقاید دیرینه دینی را به چالش کشیده بودند از جمله فیلسوفانی مانند ولتر که آشکارا از مذهب سازمان یافته در قالب کلیسا انتقاد کرده و تساهل و ازادی اندیشه را ترویج کردند. 

انقلاب فرانسه محیطی مساعد برای ظهور سکولاریسم و بدبینی نسبت به دین مسیحی ایجاد کرد. تمام این عوامل در کنار یکدیگر باعث جایگزینی اقتدار مذهبی سنتی با نظام اعتقادی مبتنی بر خردگرایی شد. در واقع، این دستگاه روحانیت مسیحی  بود که خود باعث اضمحلال دین در فرانسه شد. جمع اوری انبوهی از زمین، قدرت و پول توسط آن طبقه بستر‌های نارضایتی و ضدیت انقلابیون با هر آن چه به مذهب مرتبط بود را فراهم ساخت.

نابرابری‌های تحمیل شده توسط سلسله مراتب کلیسایی باعث نارضایتی روحانیون پایین رده کلیسا شد که روحانیون مافوق خود را به تصاحب بخش بزرگی از درآمد کلیسا متهم کردند. جای تعجب نیست که در هیاهوی انقلاب بسیاری از روحانیون پایین رده به انقلابیون پیوستند، زیرا آنان خواهان کلیسایی دموکراتیک‌تر بودند که در آن دسترسی به مناصب سلسله مراتبی بالاتر به تعهد، سخت کوشی و استعداد بستگی داشته باشد و نه به عواملی خارج از کنترل اراده بشری مانند تولد در یک خانواده اصیل.

"گردآوری و ترجمه: نوژن اعتضادالسلطنه

منابع:

حقانی فضل، محمد (۱۳۹۳)، تاریخ مسیحیت؛ از اقتدار پاپ تا تکثر معاصر، تهران: کانون اندیشه جوان، چاپ اول.

Betros, Gemma (۲۰۱۰) , the problems the Revolution posed for religion, and that religion posed for the Revolution, History Today.

Bică, Florin (۲۰۲۳) , The dechristianisation of France A history of failure, ST Network.

Harrison W. , Mark (۲۰۲۲) , The Three Estates of Pre-Revolutionary France, World History Encyclopedia.

Janda, Setareh (۲۰۲۰) , The ۱۴ Darkest Moments Of The French Revolution, Ranker.

Pasciuto, Greg (۲۰۲۴) , Ancien Régime France: ۴ Harsh Realities of Life Before the Revolution, The Collector.

Pasciuto, Greg (۲۰۲۲) , The Cult of Reason: The Fate of Religion in Revolutionary France, The Collector.

Piedra, Alberto M. (۲۰۱۸) , The Dechristianization of France during the French Revolution, Institute of World Politics.
Sell, Dominica (۲۰۲۴) , How Did Separation Of Church And State Affect The French Revolution, Christian.net