(عکس) سفر به تهران قدیم؛ روایتهایی از نخستین شرکتهای مسافربری
قریب به اتفاق پژوهشگران ورود اتومبیل به خیابان های تهران را یکی از نشانه های پررنگ همسو شدن پایتخت با وقوع انقلاب صنعتی در شهرهای بزرگ می دانند و از آن به عنوان نقطه عطفی در ترقی و پیشرفت روزافزون تهران نام می برند.
تا قبل از ورود نخستین اتومبیل ها به تهران، پایتختنشینها مسیرهای کوتاه را با وسایلی مثل گاری، درشکه، پالکی و تخت روان می پیمودند و مسیرهای نسبتا طولانی را با اسب و درشکه طی می کردند، اما پدیده ای به نام اتومبیل معادلات را به کلی تغییر داد و با همه مخاطراتی که داشت عبور و مرور اهالی تهران به نقاط دور و نزدیک را سهل و آسان کرد.
گاراژها درست در چنین دوره ای و برای استقرار اتوبوس های بینشهری در گوشه و کنار تهران متولد شدند و مردم برای سفر به شهرهای دور و نزدیک کافی بود خودشان را به نزدیکترین گاراژ مسافربری برسانند.
داریوش شهبازی، تهرانپژوه، معتقد است گاراژها از اواخر دوره قاجار پدیدار شدند و تغییراتی بنیادی در سبک زندگی اهالی تهران پدید آوردند: «تهران حدود سال ۱۳۰۰ و همسو با سیر تحولات انقلاب صنعتی در کلانشهرهای دنیا پیشرفت میکرد و یکی از نشانه های پیشرفت ورود اتومبیل به خیابان های بود. بعد از این اتفاق مهم بود که کاروانسراها به گاریخانه و در گامهای بعدی به گاراژ تبدیل شدند. این روند در دوره حکومت احمدشاه قاجار طی شد و با آزمون و خطاهای بسیاری همراه بود.»
وقتی عبور و مرو با اتومبیل در خیابان های تهران با اقبال عجیب مردم همراه شد، بسیاری از رجال بانفوذ و متمول دوره قاجار مثل وثوقالدوله و امینالضرب از اروپایی ها اتومبیل خریدند و به عنوان وسیله نقلیه شخصی به تهران آوردند. بعد هم با واردات اتوبوس هایی که مخصوص حمل بار و مسافر بود به تهران، گاراژهایی که محل تجمع درشکه و گاری بود به توقفگاه اتوبوس ها تبدیل شدند.
شهبازی درباره تولد نخستین گاراژ در پایتخت می گوید: «گاریخانه سید اسدالله در خیابان چراغبرق قدیم (امیرکبیر فعلی) نخستین جایی بود که پس از قانون سجل احوال و سجل گرفتن به گاراژ تبدیل شد و از "گاریخانه سید اسدالله" به "گاراژ حسینی" تغییر نام داد.
مدتی بعد "گاراژ فولادی" در محدوده شمالی گود عربها و "گاراژ فردشیشه" در سهراه امینحضور برای توقف اتوبوسها در نظر گرفته شد. آنموقع مسافرها به گاراژ حسینی می رفتند و گاراژ فولادی به اتوبوسهایی اختصاص داشت که کارشان حمل بسته های پستی از شهرهای مختلف و رساندنشان به دست مردم تهران بود و گاراژ فردشیشه مختص حمل و جابهجایی بار بود.»
در دوره پهلوی تعداد گاراژهای تهران به سرعت زیاد شد و گاراژهای بی ام تی، عدل، اتوفردوسی، میهننورد و ... در محدوده میدان توپخانه قدیم تا خیابان های ناصرخسرو، بابهمایون و فردوسی کنونی ایجاد شدند، اما در سال ۱۳۵۹ و با اجرای طرح ساماندهی اتوبوسهای بینشهری به ترمینال جنوب که نیمهساخته بود نقل مکان کردند و به خاطره ای در ذهن تهراننشینها تبدیل شدند.
منبع: همشهری
منبع: faradeed-187189
