حمله گازانبری به رانت و فساد
فهرست دریافتکنندگان ارز دولتی چند روزی است در ایران خبرسازی میکند؛ از شرکتی که امروز ثبت شده و فردا ارز دولتی گرفته تا خودروسازانی که با ارز دولتی چایساز و قهوهساز وارد کردهاند. حواشی به اینجا ختم نشد و گفته میشود بزرگترین دریافتکننده دلار ٤٢٠٠ تومانی شرکتی است که واردکننده روغن است؛ شرکتی که به یک خانواده معروف تعلق دارد، البته معروف از آن جهت که یکی از بزرگترین متهمان رانتخواری در
ایران است.
در میان خبرهای ریز و درشتی که نشان از فسادها و کلاهبرداریهای دریافتکنندگان ارز دولتی داشت، آذری جهرمی، وزیر جوان روحانی چهره تحسینشده بود. عده زیادی معتقدند اقدام وزیر ارتباطات رفتاری شجاعانه و در جهت شفافسازی بوده است و همین که دست کلاهبرداران و چهرههای پنهان بازار پر از تخلف آشکار شده است، به دلیل انتشار شبانه فهرست دریافتکنندگان ارز واردات موبایل در صفحه شخصی وزیر جوان است؛ اتفاقی که باعث شد حسن روحانی، رئیسجمهوری دستور دهد که بانک مرکزی و بقیه وزارتخانهها هم فهرستهایشان را منتشر کنند. حدود یک هفته بعد از اقدام آذری جهرمی، بانک مرکزی هم دیروز فهرست تمامی دریافتکنندگان ارز دولتی را منتشر کرد و البته دست خیلیهای دیگر رو شد. این فهرست شامل نزدیک به یک هزار و ٥٠٠ شرکت دریافتکننده ارز دولتی است و در آن نام واردکنندگان میوه، حبوبات، چای، برنج، گوشت گوساله و گوسفندی و همچنین لوازم خانگی، تلفن همراه، لپتاپ و لوازم تاسیساتی مشاهده میشود.
بر مبنای بیانیه روابطعمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی، انتشار این فهرست «با هدف شفافسازی و دسترسی آزاد شهروندان به اطلاعات و نیز با توجه به تاکید و دستور رئیسجمهوری» صورت گرفته است.
گوشت در دستان گربه
با وجود این، بهاءالدین هاشمی، اقتصاددان معتقد است اگر دولت دلار ٤٢٠٠ تومانی را توزیع نمیکرد، بهتر بود. او به «شهروند» توضیح میدهد: بهتر بود دلار و بقیه کالاها در بازار با قیمت آزاد توزیع شود و این سوبسید و یارانه تحت هر عنوانی حالا یا کوپن و کالابرگ یا سهم بیشتر یارانه نقدی و ... به دست اقشار ضعیف میرسید، نه اینکه دولت بیاید گوشت را به دست گربه بدهد! و بعد بهدنبال بررسی تخلفات آنها باشد.
هاشمی ادامه میدهد: پرداخت سوبسید و یارانه ارزی به واردکنندگان نتیجه مشخصی داشت و آن اینکه سرمایه ملی به دست واسطهگران و دلالان از بین میرود.
با اینحال، او و بسیاری از کارشناسان دیگر معتقدند شفافسازی رفتار خوبی است و موجب تحت فشار قرار گرفتن مفسدان اقتصادی میشود. همین شفافسازی است که باعث شده رسانهها به جای انتشار اسامی اختصاری الف و میمها، خیلی ساده متوجه شوند که چقدر پول به کجا رفته است. حالا دیگر تیترها پرسشی نیست که چقدر پول گم شده و پولهای گمشده کجاست؟ و این به معنای یک قدم جلوتر است، هرچند که اختصاص یارانه و سوبسید یا به قول خیلیها اختصاص رانت ارزی رفتار چندان کارشناسیای از سوی بدنه دولت نبوده است، اما شجاعت انتشار اسامی و شفافسازی که دولت وارد آن شده است در اقتصاد بسته و مدیریت کاغذی و منسوخ ما چندان مسبوق به سابقه نیست.
