لزوم اصلاح لایحه حمایت از محیطبانان
تصور کنید حفاظت منطقهای را برعهده گرفتهاید و قرار است از آن در مقابل سارقان و شکارچیان حفاظت کنید، شکارچیان سلاح (سرد یا گرم) همراه دارند و شما باید هم از خود و هم از منطقه تحت حفاظتتان مراقبت کنید برای این کار سلاحی به شما دادهشده که اگر از آن استفاده کنید، مجرمید و اگر از آن استفاده نکنید قربانی. این شرایطی است که سربازان طبیعت (محیطبانان) سالهاست با آن دستوپنجه نرم میکنند. محیطبانی و جنگل بانی بهخودیخود مشاغل خطرناک و پرمخاطرهای هستند که در سایهی خلأهای قانونی سختتر نیز شده است.
طی روزهای گذشته متأسفانه محیطبان دیگری به اعدام محکومشده تا بازهم این ضعف قانونی به چشم بیاید. برومند نجفی محیطبان کرمانشاهی منطقه حفاظتشده بیستون است که به اعدام محکوم شده است. جریان درگیری این محیطبان با شکارچیان به این شرح است که ۱۴ مرداد ۱۳۹۹، یکی از مخبران یگان حفاظت محیطزیست کرمانشاه با مشاهده چهار شکارچی غیرمجاز که با خودروی آفرود وارد منطقه حفاظتشده بیستون کرمانشاه شده بودند و به گفته این مخبر، اقدام به شکار کرده بودند، موضوع را به پاسگاه محیطبانی مستقر در منطقه اطلاع میدهد و بلافاصله بعد از اطلاعرسانی، ۵ نفر از نیروهای یگان حفاظت محیطزیست کرمانشاه برای بررسی مسئله خود را به خودروی شکارچیان میرسانند و در درگیری میان نیروهای محیطبانی و شکارچیان، ضمن اصابت تعدادی تیر به خودروی شکارچیان، یک نفر از آنها با گلوله محیطبان نجفی زخمی میشود و در ادامه جان خود را از دست میدهد. ۳ شکارچی دیگر اقدام به فرار از صحنه میکنند. در چنین شرایطی محیطبانها فرصت بازرسی خودروی شکارچیان را پیدا نمیکنند و بنابراین لاشه یا اسلحهای از آنها ضبط نمیشود، اما آنطور که ۴ محیطبان دیگر حاضر در صحنه در دادگاه شهادت دادهاند، ۳ شکارچی دیگر اسلحه و کولهپشتی مخصوص شکار همراه خود داشتند و وارد منطقه حفاظتشده بیستون شده بودند ولی با توجه به فوت یک شکارچی در این حادثه، متأسفانه پرونده ورود شکارچیان به منطقه حفاظتشده و اقدام آنها به شکار پیگیری نشده و پروندهای علیه محیطبان نجفی تشکیلشده است که در آن شکارچیان و محیطبانان حاضر در صحنه، حکم شاهد را داشتند و اکنون هم رأی قصاص علیه محیطبان نجفی صادرشده و 21 دیماه خبر رسید که دیوان عالی کشور، حکم دادگاه بدوی در خصوص قصاص محیطبان برومند نجفی را تائید و ابلاغ کرده است، حکمی که با واکنشهای بسیار زیاد حامیان محیطزیست، دلسوزان ایران و محیطبانان و جنگلبانان روبهرو شده است.
نه به اعدام محیطبان
سرهنگ جمشید محبت خانی فرمانده یگان حفاظت محیطزیست درباره آخرین وضعیت پرونده محیطبان برومند نجفی، اظهار کرده: علیرغم پیگیریهای قضایی صورت گرفته و تلاش گروهی وکلای مدافع پرونده محیطبان برومند نجفی در خصوص جان باختن یک فرد در منطقه حفاظتشده بیستون استان کرمانشاه، دیوان عالی کشور، حکم دادگاه بدوی در خصوص قصاص این محیطبان را تائید و ابلاغ کرد.
در همین راستا امیدواریم با تلاشهای رئیس سازمان حفاظت محیطزیست و همراهی رئیس قوه قضائیه، زمینه بازنگری و تجدیدنظر در این حکم مطابق با دقت نظر در شرح وظایف یگان حفاظت محیطزیست و رعایت حقوق طرفین میسر و شرایط برای امنیت شغلی و فعالیت و تلاش بیشازپیش محیطبانان در حفاظت از طبیعت و آبوخاک ایران اسلامی مهیا شود.
قانون بهکارگیری سلاح توسط محیطبانان نیازمند اصلاح
برومند نجفی محیطبان کرمانشاهی در حالی به قصاص محکوم شده که لایحه حمایت از محیطبانان و جنگلبانان در تیرماه 1398 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است اما این لایحه برای حفاظت از جان محیطبانان و جنگلبانان کافی نیست چراکه در ماده یک این لایحه تأکید شده که مأموران یگان حفاظت دستگاههای اجرایی ازجمله محیطزیست و منابع طبیعی، در خصوص نحوه بهکارگیری سلاح، مشمول پوشش قانون بهکارگیری سلاح توسط نیروهای مسلح در موارد ضروری مصوب ۱۳۷۳/۱۰/۱۸ میگردند، اما صرفا بندهای ۱، ۲ و ۳ ماده ۳ قانون مذکور، جهت مأموران یگان حفاظت محیطزیست و جنگلبانی به تأیید رسیده درحالیکه آزادی عمل شکارچیان و جولان آنها در عرصههای طبیعی و حفاظتشده، موارد مکرری از برخورد میان محیطبان و شکارچی را رقمزده که در نبود حمایتهای قانونی از محیطبانان، شاهد وقوع فاجعههای تلخی بودهایم تا خلأهای قانونی استفاده از سلاح برای محیطبانان سبب شهادت این قشر و یا درگیر شدن آنها با پروندههای قتل و حکم قصاص شود.
پیشتر سرهنگ جمشید محبت خانی فرمانده یگان حفاظت سازمان حفاظت محیطزیست درباره ضرورت اصلاح قانون بهکارگیری سلاح توسط محیطبانان در مصاحبههای متعدد بیان کرده بود که در حوزه قضایی بهویژه در نحوه بهکارگیری سلاح توسط محیطبانان هنوز چالشهایی وجود دارد و همچنان معتقدیم این قانون باید اصلاح شود که قبلا درخواست آن را به مجلس دادهایم. این قانون حالت پدافندی برای محیطبانان در نظر گرفته است ولی باید به این فکر باشیم آنها تنها منتظر عمل طرف مقابل نباشند تا واکنش نشان دهند، چون امکان دارد شکارچی در همان ابتدا سر محیطبان را نشانه بگیرد و او را به شهادت برساند در این صورت دیگر جای واکنشی باقی نمیماند. پس باید بهگونهای قانون را اصلاح کنیم که اگر فردی با اسلحه بهصورت غیرمجاز در منطقه حفاظتشده است محیطبان بتواند دستور ایست بدهد و اگر فرد متوقف نشد شلیک هوایی کرده و مانند پلیس رفتار کند. بههرحال ما به دنبال اصلاح قانون یادشده هستیم و مجلس هم در این زمینه اعلام آمادگی کرده است.
تاکنون بیش از ۱۴۰ نفر از محیطبانان کشور به درجه شهادت نائلآمدهاند که نزدیک به سی درصد از این موارد، قتل بهواسطه شلیک تیر جنگی بوده تا محیطبان علیرغم در دست داشتن سلاح از ترس محکومیت و به دلیل نبودن حمایت از طرف قانون اقدام به استفاده از سلاح خود نکرده و جان خود را از دست بدهند.
لزوم اصلاح لایحه حمایت از محیطبانان و هم چنان تصویب قوانین سختگیرانه و بازدارنده برای شکار غیرمجاز از وقوع اتقاقات تلخی همچون شهادت دو محیطبان مهدی مجلل و میکائیل هاشمی در منطقه فیلهخاصه زنجان، شهادت محیطبان رضا قلی خسروی در پارک قمیشلو و محیطبان تاج محمد باشقره محیطبان پارک ملی گلستان و همچنین صدور حکم قصاص برای برومند نجفی محیطبان کرمانشاهی جلوگیری خواهد کرد.
