کشورهای عربی خلیج فارس، بنگاه تجاری آمریکا هستند
رویداد ایران: پس از جنگ جهانی دوم و بهویژه بعد از خروج بریتانیا از خلیج فارس در سال ۱۹۷۱، آمریکا به مهمترین قدرت خارجی در تأمین امنیت منطقه تبدیل شد. عواملی مانند امنیت انرژی، جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ و مبارزه با تروریسم (خودساخته آمریکا در منطقه) نیز موجب گسترش این روابط شد.
از نظر اقتصادی نیز این روابط اهمیت زیادی دارد. منافع اقتصادی آمریکا از کشورهای عربی خلیج فارس شامل صادرات کالا و خدمات، فروش تسلیحات، درآمد شرکتهای انرژی و خدمات مالی است. صادرات آمریکا به این کشورها حدود ۶۰ تا ۷۰ میلیارد دلار در سال برآورد میشود.
همچنین فروش تسلیحات سالانه حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار، درآمد شرکتهای انرژی حدود ۱۵ تا ۲۵ میلیارد دلار و خدمات مالی و فناوری حدود ۱۰ تا ۲۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود. در مجموع، منافع اقتصادی سالانه آمریکا از کشورهای عربی خلیج فارس حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
در میان کشورهای منطقه، عربستان سعودی مهمترین شریک آمریکا به شمار میآید. روابط دو کشور از سال ۱۹۳۳ با امتیاز استخراج نفت آغاز شد. آمریکا تأمینکننده اصلی تسلیحات عربستان است و همکاریهای گستردهای در زمینههای نظامی، امنیتی و مبارزه با تروریسم!!! میان دو کشور وجود دارد.
امارات متحده عربی نیز یکی از نزدیکترین شرکای امنیتی و اقتصادی آمریکا در منطقه است. پایگاه هوایی الظفره از مراکز مهم حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه محسوب میشود و امارات در برخی عملیاتهای نظامی بینالمللی به رهبری آمریکا مشارکت داشته است.
قطر به دلیل میزبانی پایگاه هوایی العدید، بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه، اهمیت راهبردی زیادی دارد. این پایگاه مرکز فرماندهی عملیات هوایی آمریکا در منطقه است و قطر در سال ۲۰۲۲ به عنوان متحد اصلی خارج از ناتو شناخته شد. همچنین همکاریهای گستردهای در حوزه انرژی، بهویژه در بخش گاز طبیعی مایع، میان دو کشور وجود دارد.
کویت پس از جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ به یکی از مراکز مهم نظامی و لجستیکی آمریکا در منطقه تبدیل شد. پایگاههایی مانند کمپ عریفجان و علی السالم برای پشتیبانی از عملیات نظامی آمریکا در خاورمیانه استفاده میشوند و کویت از خریداران مهم تسلیحات آمریکایی است.
بحرین نیز به دلیل میزبانی مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا اهمیت راهبردی دارد. این ناوگان مسئول حفظ امنیت دریایی در خلیج فارس و مسیرهای کشتیرانی بینالمللی است و توافق تجارت آزاد سال ۲۰۰۶ نیز به گسترش روابط اقتصادی دو کشور کمک کرده است.
در نهایت، عمان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در نزدیکی تنگه هرمز اهمیت ویژهای دارد. آمریکا به برخی پایگاهها و بنادر این کشور دسترسی دارد و عمان علاوه بر همکاریهای امنیتی، در مواردی نقش میانجی دیپلماتیک میان آمریکا و کشورهای منطقه ایفا کرده است.
با توجه به حجم بسیار بالای خرید تسلیحات در منطقه خلیج فارس، این پرسش مطرح میشود که چه شرایط امنیتی ویژهای در این منطقه وجود دارد که کشورهای آن سالانه دهها میلیارد دلار برای خرید سلاح هزینه میکنند؛ بهگونهای که بر اساس برخی برآوردها ارزش فروش تسلیحات به این کشورها در حدود ۳۰ میلیارد دلار در سال است.
با توجه به تحولات ژئوپلیتیکی و دگرگونیهای اقتصاد جهانی، این دیدگاه تقویت شده است که خلیج فارس و غرب آسیا نباید بهگونهای مدیریت شوند که به محلی برای جبران کسری بودجه ایالات متحده تبدیل گردند. این موضوع زمانی اهمیت بیشتری مییابد که در نظر گرفته شود اقتصاد آمریکا با بدهی عمومی بسیار بالا بیش از ۳۴ تریلیون دلار و کسری بودجه سالانه در حدود ۱.۵ تا ۱.۷ تریلیون دلار مواجه است .
از این رو، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که سیاستهای منطقهای باید بهگونهای تنظیم شوند که کشورهای خلیج فارس و غرب آسیا بتوانند با تقویت همکاریهای منطقهای و سازوکارهای امنیتی بومی، از تبدیل شدن منطقه به عرصه رقابتهای اقتصادی و مالی قدرتهای خارجی جلوگیری کرده و مدیریت امنیت و منافع راهبردی خود را بیش از پیش در چارچوب همکاریهای درونمنطقهای دنبال کنند.
