۳ نماد هویتی ایرانی که وجودشان را مدیون ساسانیان هستیم

فرارو- مصطفی جرفی؛ ۱۸۰۰ سال پیش درست در چنین روزی (۳۰ مهرماه) اردوان، آخرین پادشاه اشکانی توسط جوانی جویای نام به نام اردشیر بابکان از اسبش به زیر کشیده شد تا طالع حکومتی جدید در سرزمین ایران درخشیدن بگیرد. ۱۸۰۰ سال پیش ساسانیان به رهبری اردشیربابکان که یک بزرگ زاده پارسی بود، پادشاهی تازه تأسیس خود را به همگان اعلام کردند. پادشاهی که مقدر بود برای بیش از چهار سده بر گستره وسیعی از فلات ایران مسلط بماند و نقشی بی بدیل در شکل گیری هویت ایرانی ایفا کند.

به گزارش فرارو، منابع تاریخی گزارش می‌دهند که پس از حمله اسکندر به ایران هخامنشی و سرنگونی پادشاهان پارس، سرزمین ایران به اشغال نیرو‌های یونانی و مقدونی درآمد و هر گوشه از این سرزمین در زیر لوای سرداری یونانی یا مقدونی مجبور به پذیرش فرهنگ و نمود‌های تمدنی یونانی شد. یافته‌های باستان شناسی نشان میدهد که در برخی نقاط سرزمین ایران هم زبان و هم فرهنگ یونانی به عنوان باور‌های رسمی در نظر گرفته می‌شد و سنگ نوشته‌ها و سنگ نگاره‌های یونانی باقیمانده در این نقاط گواهی بر این مدعاست. با این همه، فرهنگ و تمدن یونانی در سرزمین ایران بیگانه تلقی می‌شد و برآمدن اشکانیان و سپس ساسانیان از نظر برخی پژوهشگران تاریخ عصیانی برضد این «فرهنگ بیگانه» تفسیر می‌شد. 

ساسانیان چگونه به پادشاهی ایران رسیدند؟

اشکانیان اگرچه برضد حکومت بیگانه سلوکی بپاخاسته بود ولی پس از کسب قدرت در این رویه تسامح با این بیگانگان را دنبال کرد و هرگز تلاشی جدی و مستمر برای بیرون راندن فرهنگ یونانی بخرج نداد. این تسامح بعد‌ها گریبان خود اشکانیان را گرفت، زیرا برخی از ایرانیان باور داشتند که این اشکانیان چیزی جز ادامه همان حکومت نامشروع یونانی نیست. 

یکی از مخالفان، خاندان ساسان در سرزمین فارس بود که در زمان سلوکی عهده دار امور مذهبی در فارس بودند و از ابتدای قرن دوم میلادی منصب حکومتی در فارس را هم بدست گرفته بودند. منابع تاریخی گزارش می‌دهند که خاندان ساسان به نحوی خود را با پادشاهی شکوهمند و پیشین پارسی یعنی هخامنشیان مرتبط می‌کردند و به گونه‌ای خود را نوادگان آنها معرفی می‌کردند. از ابتدای قرن دوم میلادی اردشیر پسر بابک که اکنون رهبر این خاندان محسوب می‌شد با ازدواج سیاسی و چند جنگ مختصر توانسته بود حکومت خود را بر تمام ایالت پارس مستقر کند. 

اردشیر پس از تسلط بر ایالت پارس و اطلاع از وضعیت نابسامان پادشاهی اشکانی، اعلام شورش کرد و توانست با نیروی پارسی خود ایالت‌های اطراف پارس را به تصرف درآورد. در این زمان اردوان پنجم، اخرین پادشاه اشکانی که تازه متوجه خطر اردشیر شده بود، شخصا سپاه خود را برای سرکوب این مدعی پارسی فرماندهی کرد، اما در ۳۰ مهر سال ۲۲۴ میلادی در دشت هرمزدگان که احتمالا در اصفهان امروزی بود، کشته شد و بدین ترتیب اردشیر بابکان پادشاهی جدید ساسانی را برپا کرد.