دام‌های محترم! چرا گرانید؟

در روز‌های گذشته مرکز آمار ایران داده‌های تورم مصرف‌کننده منتهی به آذرماه را منتشر کرد. طبق این گزارش، عدد شاخص کل در آذرماه به ۲۱۷ رسیده است که نسبت به ماه قبل ۲.۹ درصد افزایش، نسبت به ماه مشابه سال قبل (تورم نقطه‌به‌نقطه)، ۴۰.۲ درصد افزایش و در ۱۲ ماهه منتهی به ماه جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل (تورم سالانه)، ۴۴.۴ درصد افزایش داشته است.

به گزارش فرهیختگان، این ارقام علاوه‌بر اینکه یک هشدار تورمی به دولت برای کاهش امید‌ها به تحقق هدف‌گذاری تورم ۳۰ درصدی تا پایان سال بوده، نشان می‌دهد درحالی‌که طی چندماه گذشته بازار اجاره مسکن محرک اصلی تورم ماهانه بوده، اما در آذرماه این میدان‌داری از آن اقلام خوراکی شده است. همچنین گزارش مرکز آمار ایران از تغییرات متوسط قیمت حدود ۵۰ قلم کالا‌های خوراکی منتخب در مناطق شهری کشور نشان می‌دهد در آذر ١٤٠٢ به جز گوجه‌فرنگی که جهش قیمت فصلی و نقطه‌ای را تجربه کرده (مشکلات مربوط به برداشت، بارندگی و سرما)، میدان‌دار افزایش قیمت‌ها در بین اقلام خوراکی طی دوره یک‌ساله (آذرماه ۱۴۰۱ تا آذرماه ۱۴۰۲) در دست اقلام خوراکی همچون گوشت گوسفندی با ۱۳۷ درصد افزایش قیمت، گوشت گاو با ۱۳۰ درصد، ماهی تن با ۱۱۴ و ماهی قزل‌آلا نیز با ۸۹ درصد بوده است.

فعالان بازار می‌گویند قیمت مرغ که اتفاقا رشد آن نسبت به گوشت قرمز هم کمتر بوده، در دو ماه آتی روند کاهشی را تجربه خواهد کرد. اما وضعیت در بازار گوشت قرمز نسبتا پیچیده است.

گوشت و ماهی در صدر جهش قیمت‌ها

آخرین گزارش مرکز آمار ایران از وضعیت قیمت اقلام سفره خانوار در آذرماه نشان می‌دهد طی یک سال اخیر بالاترین رشد قیمت‌ها پس از گوجه‌فرنگی (که در یک ماه اخیر دچار نوسان فصلی شده)، مربوط به گوشت قرمز و ماهی است، به‌طوری‌که پس از رشد ۱۵۶ درصدی قیمت گوجه‌فرنگی در آذرماه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته، قیمت گوشت گوسفندی طی دوره یک‌ساله ۱۳۷ درصد و قیمت گوشت گوساله یا گاو نیز ۱۳۰ درصد رشد داشته است.

طی یک سال اخیر قیمت کنسرو ماهی‌تن ۱۱۴ درصد، ماهی قزل‌آلا ۸۹ درصد و هندوانه نیز ۸۵ درصد بوده است. قارچ با ۷۵ درصد، بادمجان با ۷۳، پسته با ۶۹، کدو سبز با ۶۸، کشمش پلویی با ۶۷، مرغ با ۵۷، خیار با ۵۳، موز با ۵۰، چای خارجی با ۴۸، شکر با ۴۶ و برنج خارجی با ۴۴ درصد، از جمله اقلام سفره خانوار بوده‌اند که بیشترین جهش قیمت را در دوره یک‌ساله آذرماه ۱۴۰۱ تا آذرماه ۱۴۰۲ تجربه کرده‌اند.

اما داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد روغن نباتی جامد و روغن مایع با کاهش قیمت هفت درصد، برنج ایرانی با کاهش شش درصدی، سیب‌زمینی با کاهش پنج درصدی، ازجمله اقلامی بوده‌اند که در آذرماه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته با کاهش قیمت روبه‌رو شده‌اند. قیمت ماکارونی طی یک سال منتهی به آذرماه امسال تنها پنج درصد، پیاز ۱۳ درصد، رب گوجه‌فرنگی ۱۵ درصد، عدس ۱۹ و لپه نیز ۲۱ درصد طی یک سال اخیر رشد قیمت داشته‌اند.

درخصوص اقلامی همچون ماکارونی به نظر می‌رسد علاوه‌بر موضوع مجوز افزایش قیمت عامل مهم افزایش ناچیز قیمت (کمتر از تورم عمومی) مربوط به عدم افزایش قیمت آرد صنعتی بوده است، به‌طوری‌که در سال جاری دولت درحالی گندم را در هر کیلو ۱۵ هزار تومان از کشاورزان خریداری کرده که قیمت آرد صنعتی بدون تغییر از اردیبهشت ۱۴۰۱ و هر کیلو ۱۲ هزار تومان مانده است.

یورش خوراکی‌ها به هدف‌گذاری تورم

براساس گزارش‌های مرکز آمار ایران، در آذرماه تورم ماهانه به ۲.۹ درصد رسید که از جمله نرخ‌های بالا از فروردین ۱۴۰۲ تاکنون بوده است. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز که از تیرماه امسال به زیر ۴۰ درصد رسیده بود، در آذرماه به ۴۰.۲ درصد رسید. در آذرماه تورم سالانه به ۴۴.۴ رسیده که کاهش نیم واحد درصدی نسبت به آبان داشته است.

برخی از کارشناسان معتقدند ورود تورم نقطه‌ای به کانال ۴۰ درصدی در آذرماه، تحقق تورم هدف‌گذاری‌شده تا ۳۰ درصد تا پایان سال را با تردید روبه‌رو می‌کند، اما بررسی جزئیات تورم در بخش‌های اصلی و برخی گروه‌ها و طبقات کالایی نیز نشان می‌دهد گرچه در ماه‌های گذشته بازار اجاره مسکن که ازجمله اقلام با ضریب اهمیت بالا در سبد خانوار بوده؛ تعیین‌کننده بزرگ و محرک اصلی تورم بود، اما در آذرماه اقلام خوراکی و آشامیدنی و دخانیات میدان‌دار تورم ماهانه و جهت کلی تورم عمومی بوده است، به‌طوری‌که در آذرماه در حالی شاخص کل ۲.۹ درصد رشد داشته که تورم بخش خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها ۴.۱ درصد، تورم ماهانه اقلام غیرخوراکی و خدمات ۲.۳ درصد، تورم بخش اجاره ۳۶ درصد و تورم گوشت قرمز و گوشت ماکیان ۴.۴ درصد بوده است.

نگاهی به تورم ماهانه سه سال اخیر نشان می‌دهد تورم ماهانه گوشت قرمز و گوشت ماکیان علاوه‌بر جهش خرداد ۱۴۰۱ که به‌واسطه حذف ارز ۴۲۰۰ نهاده‌های دامی رخ داد، از دی ۱۴۰۱ تا مردادماه ۱۴۰۲ از جمله اقلام با تورم بالا بوده است. در ماه‌های شهریور تا آبان تورم این بخش نهفته بوده و بار دیگر خود را در آذرماه به رخ کشیده است.

آن‌طور که در ادامه، می‌آید: افزایش قیمت در بازار گوشت مرغ به احتمال بالا (به اذعان فعالان حوزه طیور) کاهشی خواهد بود، اما از وضعیت گوشت قرمز چندان اطلاعی در دست نیست؛ چرا که وضعیت این بخش بسیار متفاوت بوده است، از یک سو فعالان بازار می‌گویند با کاهش تقاضا و کاهش شدید قدرت خرید مردم، خرید‌ها بسیار کمتر شده و بخشی از تقاضا به سمت گوشت وارداتی رفته است که به‌صورت ماهانه میزان واردات در حال افزایش است.

از سوی دیگر نیز یک روند افزایشی در ماه‌های پایانی سال معمولا تجربه می‌شود که مشخص نیست در سال جاری نیز این موضوع رخ خواهد داد یا خیر. در مجموع، کارشناسان هشدار می‌دهند با توجه به ماندگاری رشد اجاره‌بها و اتفاقات حوزه اقلام خوراکی، اولا این دو به ماندگاری تورم بالا کمک خواهد کرد و در سویی دیگر، بازندگان این دو بخش، شوربختانه گروه‌های کم‌درآمد هستند که سهم اقلام خوراکی و اجاره مسکن در هزینه‌های آن نسبتا بالاست.