اکبر منفرد، مدرس حوزه و دانشگاه و پژوهشگر دینی در یادداشتی ارسالی به انصاف نیوز نوشت:
یکی ازموضوعاتی که پیرامون احکام اسلامی مطرح میشود این است که آیا میتوان مردم را الزام واجبار به رعایت احکام اسلامی کرد؟ این موضوع امروزه مشخصا در رابطه با حجاب از اهمیت خاصی برخوردار شده است در این خصوص موارد زیر قابل تامل است:
۱.حجاب یکی از مهمترین احکام اسلامی است و شکی در وجوب آن نیست، ازدیدگاه فقها حجاب اصطلاحا عبارت است از پوشاندن ضروری مو و سایر اعضای بدن به جزصورت و دو دست توسط زنان در برابر مردانی که طبق شریعت اسلام نامحرم شمرده میشوند همچنانکه در رابطه با مردان حداقل مقدار پوشش واجب حفظ عورتین است. مستند وجوب حجاب مجموعه ای از آیات و روایات است. از جمله آیات ۳۰و۳۱ سوره نور و ۵۹ سوره احزاب، بنابراین اصل وجوب پوشش شرعی یا حجاب حکم مسلم فقهیست و از ضروریات دین است.
۲. به پیروی از فقه موضوع حجاب در قوانین موضوعه هم مطرح شده است. مطابق اصل ۷۱ قانون اساسی نظر به اینکه مجلس شورای اسلامی در مسائل مختلف در حدود قانون اساسی میتواند قانون وضع کند مجلس شورای اسلامی بر همین اساس قوانین مختلفی در رابطه باحجاب وضع نمود، ابتدا در قانون مجازات اسلامی ۱۳۶۲ به این موضوع پرداخت و سپس درسال۱۳۷۵با انجام اصلاحاتی در این قانون در ماده ۶۳۸ بخش پنجم تعزیرات به این مساله پرداخت.
همچنین سال ۱۳۶۵ در قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و مجازات فروشندگان لباسهایی که استفاده از آنها در ملآ عام خلاف شرع است و یا عفت عمومی را جریحه دار میکند هم به مجازات تولیدکنندگان این البسه پرداخته هم کسانی که در انظار عمومی وضع پوششی و ارایشی آنها خلاف شرع و یا موجب ترویج فساد و هتک فرهنگ عمومی باشد. سپس درسال ۱۳۹۲ با اصلاحات و تغییراتی که در قوانین ۶۲و۷۵ صورت گرفت این دو قانون منسوخ شد اما بخش پنجم قانون مجازات۱۳۷۵ که به این مساله پرداخته همچنان به قوت خود باقی و معتبر است.
۳. از مجموع ادله و مدارکی که درخصوص حجاب بیان شده همانند برخی آیات قران، عدم مجازات برای بی حجابی و بدحجابی در صدر اسلام وعبادی بودن حجاب، مشخص میشود که حجاب یک واجب فردی است و اجبار به آن ممنوع است اما به لحاظ آثار اجتماعی همانند حفظ امنیت اخلاقی جامعه بر اساس قواعد باب ضرورت همانند الضرورات تبیح المحظورات اگر تشخیص داده شد که بی حجابی و بدحجابی آثار منفی بر امنیت اخلاقی جامعه گذاشته حکومت اسلامي میتواند در این خصوص از باب امر به معروف ونهی ازمنکر ورود کند و بدیهیست به محض برطرف شدن ضرورت این ورود هم منتفی میشود. بنابراین نکته مهم دراینجا اثبات تاثیر بدحجابی و بی حجابی برامنیت اخلاقی جامعه است.
۴. همانگونه که گفتیم اگر ثابت شود بدحجابی و بی حجابی تاثیر مستقیم بر امنیت اخلاقی جامعه دارد حکومت میتواند ورود کند اکنون این سوال مطرح میشود که این ورود بایدچگونه باشد؟ اجبار به حجاب باشد؟ مجازات باشد یا ارشاد و اصلاح و از بین بردن برخی مسائل که باعث لجاجت مردم و بدحجابی و بی حجابی؟ در جواب بایدگفت پیام اسلام نفي اجبار در دین است. اسلام دین ارشاد و اصلاح است نه اجبار و اکراه، هم آیات و روایات بر این مساله تاکید دارد و هم سیره اهلبیت مخصوصا درطول حدود پانزده سال حکومت نبوی وعلوی، قرآن کریم در چندین آیه میفرماید انما علیک البلاغ وظيفه تو تنها هدایت مردم است، یا میفرماید افانت تکره الناس حتی یکونوا مومنین آیا میخواهی به زور مردم را مومن کنی؟یا میفرماید لااکراه فی الدین در دین اجبارواکراه نیست. مرحوم علامه طباطبایی میفرمایند این تصریح بخاطر این است که ایمان و اعتقاد قلبی اساسا اجبار و اکراه پذیر نیست. ممکن است ظاهر درست شوداما ارزش ایمانی ندارد. بنابراین توصیه اسلام در رفتار با مردم و اصلاح ناهنجاریهای اجتماعی زبان زور و اجبار نیست بلکه زبان مدارا و اصلاح و نیکو سخن گفتن است، امام صادق ع در تفسیر آیه شریفه قولوا للناس حسنا میفرماید یعنی با همه مردم چه خودی و چه بیگانه نیکوسخن بگویید با مومنان باچهره گشاده سخن بگویید و با مخالفان گفتاری مداراتی تا آنها را به خود جذب کنید. ممکن است با کمتر از اینها بتوانید شر مخالفان را از سرخود و برادران ديني خود کم کنید.
اصل مسلم درسیره نبوی درخصوص برخورد با ناهنجاریها امر به معروف و نهی از منکر بود آن هم توسط افراد آگاه و آموزش دیده و رکن رکین آن مدارا با مردم بود. بر همین اساس فرمود عاقل ترین مردم کسی است که بیشتر با مردم مدارا کند و خوارترین مردم کسی است که بیشتر آنها را مورد تحقیر و توهین و آزار قرار دهد. همچنین علی ع در نامه ای به فرماندار بصره فرمودند بدان که بصره امروز جایگاه شیطان و کشتزار فتنه هاست. با مردم آن به نیکی رفتار کن وگره وحشت را از دلهای آنها بگشای.
۵. آنانکه مساله حجاب را متورم و بزرگ کرده و بر طبل اجبار آن می کوبند عمدا یا سهوا موضوع اصلی واساسی در این خصوص که درحقیقت بی حجابی و بدحجابی نتیجه و واکنش جامعه به آن است را نادیده گرفته اند وآن شیوه غلط حکمرانی و نبود عدالت اجتماعیست.
واقعیت این است که موضوع بدحجابی و بی حجابی یک واکنش است، واکنش مردم به بی عدالتی اجتماعی و اتلاف وقت و عمر مردم و فقر وفساد و تبعیض حاکم بر جامعه، واقعیت انکارناپذیر این است که اگرچه ما درطول چهاردهه گذشته پیشرفتهای بسیارخوبی داشته ایم که از برکات نظام مقدس جمهوری اسلامیست اما متاسفانه در موضوع عدالت اجتماعی ومبارزه با فقر وفساد و فاصله طبقاتی توفيق چندانی نداشته ایم و این موضوع به اعتماد عمومی آسیب زده و از دیگر سو متاسفانه ما نتوانستیم بستر مناسبی برای اعتراض مردم به نابسامانی ها فراهم کنیم و آنها را نسبت به حل مشکلات و اصلاح امور امیدوار کنیم لذا بخشی از جامعه مراتب اعتراضشان به بی عدالتیها و نابسامانیها را اینگونه و با لجاجت با حاکمیت بیان میکنند. بنابراین بنظرمی رسد راه اصلاح و مبارزه با بدحجابی و بی حجابی تمرکز بر فقط موضوع حجاب و سخت گیری در این خصوص نیست بلکه باید ازطریق اصلاح شیوه حکمرانی به مقوله عدالت اجتماعی و تامین آن پرداخت و با به رسمیت شناختن حقوق متقابل حکومت و مردم ومیدان دادن به مردم جهت استیفای حقوقشان که رکن رکین حکومت اسلامي هستند شکاف ایجادشده بین حاکمیت ومردم راترمیم نمود. نباید بین گناهان و مجرمین فرق گذاشت و حجاب را بزرگ نمود و سایر جرائم و مجرمین رانادیده گرفت. اگر قرار بر مبارزه باجرم و مجرم است باید با همه مصادیق جرم و مجرم برخورد کرد و بستر مناسب برای مردم فراهم نمود تا از همه جرائم و نابسامانیها از جمله اختلاسها، مافیابازی، ناکارآمدی مسوولین و نهادها و تحدید و سلب حقوق مشروع و قانونی خود انتقاد نمایند واین خواست عمومی است و گرنه صرفا تمرکز بر حجاب و اجباری کردن آن و برخورد نابجا با بی حجابها و بدحجابها و چشم بستن بر دیگرجرائم و مجرمین نه تنها مشکلی حل نخواهدکرد بلکه قطعابردامنه مشکلات خواهدافزود.
انتهای پیام
