از اعتراضات مردمی تا رونمایی از «مادوفتی»؛ پارس تأمین در مسیر شفاف‌سازی فعالیت معدن طلای تفتان
معدن طلای تفتان که طی سال‌های اخیر با اعتراض‌ها و نگرانی‌هایی درباره پیامدهای زیست‌محیطی، منابع آب و سلامت دام‌ها همراه بوده، اکنون با رونمایی از مستند «مادوفتی» و سامانه شفاف‌سازی شرکت توسعه معادن پارس تأمین، وارد مرحله تازه‌ای از پاسخگویی و گفت‌وگو با جامعه محلی شده است؛ رویکردی که در کنار تشریح مطالعات کارشناسی و وعده ایجاد اشتغال برای بیش از پنج هزار نفر، بر ضرورت رفع دغدغه‌های مردم و مشارکت آنان در روند توسعه منطقه تأکید دارد.
به گزارش رویدادایران از زاهدان -فعالیت معدن طلای تفتان در سال‌های گذشته، علاوه بر طرح موضوع ظرفیت‌های اقتصادی و اشتغال‌زایی، با اعتراض‌ها و نگرانی‌هایی از سوی بخشی از مردم، معتمدان و ریش‌سفیدان منطقه همراه بوده است؛ نگرانی‌هایی که عمدتاً به احتمال آسیب‌های زیست‌محیطی، وضعیت منابع آب، سلامت دام‌ها و تأثیر فعالیت‌های معدنی بر زندگی ساکنان منطقه مربوط می‌شود.
در جریان این اعتراض‌ها، برخی از معترضان از خشک‌شدن منابع آبی اطراف معدن، تلف‌شدن دام‌ها و احتمال وجود آرسنیک در آب چاه‌های مورد استفاده مردم و دام‌ها سخن گفته‌اند. همچنین مهاجرت شماری از ساکنان به دلیل مشکلات اقتصادی و بیکاری، از دیگر مسائل مطرح‌شده در این منطقه بوده است. در همین شرایط، حوادث امنیتی و شهادت ۱۰ نفر از مأموران و سربازان نیروی انتظامی در حمله گروهک‌های تروریستی نیز از جمله رویدادهای تلخ منطقه به شمار می‌رود.
مجموع این مسائل و تداوم نگرانی‌های مردمی، ضرورت شفاف‌سازی درباره فعالیت معدن و پاسخگویی به پرسش‌های جامعه محلی را بیش از پیش مطرح کرد؛ موضوعی که سرانجام به تهیه مستندی با عنوان «مادوفتی» و راه‌اندازی سامانه شفاف‌سازی از سوی شرکت توسعه معادن پارس تأمین منجر شد.
در همین راستا، این شرکت پس از حدود یک سال و نیم بررسی و بهره‌گیری از دیدگاه کارشناسان استانی و کشوری، متخصصان دانشگاهی، طراح اصلی معدن و نظرات دستگاه‌های مرتبط، از جمله محیط زیست و دامپزشکی، اقدام به تهیه مستندی با هدف تشریح ابعاد مختلف فعالیت معدن و پاسخگویی به بخشی از ابهامات و نگرانی‌های مطرح‌شده کرد.
سرانجام آیین رونمایی از این مستند و سامانه شفاف‌سازی، با حضور جمعی از مسئولان، علمای منطقه، معتمدان، نمایندگان مردم و اصحاب رسانه سیستان و بلوچستان در مرکز همایش‌های سازمان کشتیرانی کشور برگزار شد؛ نشستی حدوداً چهار ساعته که در آن، ابعاد مختلف فعالیت معدن، دغدغه‌های مردم، مطالعات زیست‌محیطی و ظرفیت‌های اقتصادی این طرح مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
مطالعات زیست‌محیطی و طراحی معدن با الگویی از استرالیا
یکی از مهم‌ترین محورهای نشست رونمایی از مستند «مادوفتی»، بررسی نگرانی‌های زیست‌محیطی و تشریح مطالعات انجام‌شده درباره فعالیت معدن طلای تفتان بود.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده از سوی مهندس و طراح معدن طلای تفتان ، علی مزروقی ، طراحی این معدن با بهره‌گیری از الگوهای مورد استفاده در استرالیا انجام شده و مطالعات فنی و زیست‌محیطی گسترده‌ای برای ارزیابی پیامدهای احتمالی آن صورت گرفته است.
به گفته « مزروقی » ، مدل‌سازی زیست‌محیطی این طرح برای تمامی روزهای سال، یعنی ۳۶۵ روز، انجام شده و این شیوه از نخستین تجربه‌های به‌کارگیری چنین مدلی در کشور به شمار می‌رود. آنان معتقدند اجرای طرح مطابق طراحی پیش‌بینی‌شده و رعایت استانداردهای مربوطه، امکان کنترل آلاینده‌ها و جلوگیری از خروج آلودگی از محدوده معدن را فراهم می‌کند.
با وجود این توضیحات، نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی مردم درباره منابع آب، سلامت دام‌ها و احتمال آلودگی محیط اطراف همچنان از موضوعات مهم این پرونده است؛ مسائلی که پاسخگویی به آن‌ها، علاوه بر ارائه توضیحات کارشناسی، مستلزم اطلاع‌رسانی مستمر و انتشار اطلاعات قابل ارزیابی است.
کوه مادوفتی در محدوده شهرستان تفتان و شمال‌غرب آتشفشان تفتان قرار دارد و فعالیت‌های معدنی در این محدوده طی سال‌های اخیر با موضوعاتی همچون اشتغال، مسائل اجتماعی و ملاحظات زیست‌محیطی همراه بوده است. مستند «مادوفتی» نیز با پرداختن به این موضوعات و بازتاب دیدگاه‌های مختلف، درصدد ارائه تصویری از ابعاد گوناگون فعالیت معدن و دغدغه‌های جامعه محلی است.
در مجموع، معدن طلای تفتان در نقطه تلاقی دو موضوع مهم قرار دارد؛ از یک سو، ظرفیت‌های معدنی و فرصت‌های اقتصادی و اشتغال‌زایی آن برای سیستان و بلوچستان و از سوی دیگر، مطالبات مردم و ضرورت اطمینان از رعایت الزامات زیست‌محیطی و اجتماعی است .
همچنین رونمایی از مستند و سامانه شفاف‌سازی، آغاز مسیری برای پاسخگویی به این مسائل است؛ مسیری که تداوم آن می‌تواند زمینه بررسی دقیق‌تر نگرانی‌ها و روشن‌شدن ابعاد مختلف فعالیت معدن را فراهم کند.
توسعه پایدار در منطقه تفتان، در نهایت به ایجاد تعادل میان بهره‌برداری از ظرفیت‌های معدنی، حفاظت از محیط زیست، ایجاد اشتغال و صیانت از حقوق مردم وابسته است؛ موضوعی که تحقق آن نیازمند همکاری مستمر مسئولان، سرمایه‌گذاران و جامعه محلی خواهد بود
« محمد نبی نوری » با تأکید بر اهمیت شناخت فرهنگ و ساختار اجتماعی بلوچستان افزود: ارتباط با مردم، معتمدان و ریش‌سفیدان از الزامات فعالیت در این منطقه است و مجموعه تلاش کرده است این ارتباط را حفظ و تقویت کند.
وی با اشاره به ویژگی‌های فرهنگی مردم بلوچستان، مهمان‌نوازی و همراهی آنان را از عوامل مؤثر در پیشبرد فعالیت‌های شرکت دانست و تأکید کرد: استمرار این همکاری، نیازمند توجه به مطالبات و دغدغه‌های جامعه محلی است.
وی در ادامه، به انتقادها و نگرانی‌های مطرح‌شده درباره معدن طلای تفتان پرداخت و گفت: در مقاطعی، سرعت اجرای پروژه موجب شد اطلاع‌رسانی درباره اقدامات انجام‌شده به اندازه کافی صورت نگیرد و بخشی از نگرانی‌های موجود نیز از همین مسئله ناشی شد.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط با رسانه‌ها و جامعه محلی تصریح کرد: رسانه‌ها نباید تنها به انعکاس فعالیت‌های مجموعه بپردازند، بلکه باید انتقادها و نقاط ضعف را نیز مطرح کنند تا امکان اصلاح مشکلات و پاسخگویی به مطالبات مردم فراهم شود.
نوری همچنین مستند «مادوفتی» را فرصتی برای بیان موضوعات مرتبط با معدن و طرح دیدگاه‌های مختلف دانست و افزود: گفت‌وگو با رسانه‌ها، معتمدان و مردم می‌تواند به شناخت بهتر مسائل و ایجاد درک متقابل کمک کند.
در کنار مسائل زیست‌محیطی و اجتماعی، ظرفیت‌های اقتصادی معدن طلای تفتان و نقش آن در ایجاد اشتغال پایدار نیز از موضوعات اصلی مطرح‌شده در این نشست بود.
مدیر عامل شرکت پارس تأمین با اشاره به برنامه‌های توسعه‌ای معدن اعلام کرد: با گسترش فعالیت‌های این مجموعه، پیش‌بینی می‌شود طی سال‌های آینده بیش از پنج هزار نفر در بخش‌های مختلف آن مشغول به کار شوند.
وی اظهارداشت : استفاده از ظرفیت نیروهای بومی و آموزش نیروی انسانی منطقه، از جمله برنامه‌های شرکت برای توسعه فعالیت‌های معدنی است.
نوری با اشاره به این موضوع گفت : تلاش شده است نیروهای بومی پس از گذراندن دوره‌های آموزشی، در بخش‌های فنی، تخصصی و اجرایی معدن به کار گرفته شوند.
وی همچنین از حمایت شرکت از یک هنرستان در منطقه با هدف آموزش و تربیت نیروهای مورد نیاز صنایع معدنی خبر داد و بر اهمیت سرمایه‌گذاری در آموزش جوانان تأکید کرد.
وی افزود: توسعه چنین طرح‌هایی، می‌تواند علاوه بر ایجاد اشتغال مستقیم، زمینه رونق کسب‌وکارهای محلی و افزایش فعالیت‌های اقتصادی را فراهم کند.
وی تصریح کرد: از دیگر اهداف مطرح‌شده برای توسعه معدن، فراهم‌کردن زمینه بازگشت افرادی است که به دلیل بیکاری و مشکلات معیشتی ناچار به مهاجرت از محل زندگی خود شده‌اند؛ موضوعی که در صورت تحقق فرصت‌های شغلی و بهبود زیرساخت‌های منطقه، می‌تواند در کاهش مهاجرت اقتصادی مؤثر باشد.
توسعه معدن در گرو اعتماد مردم و مشارکت جامعه محلی
در بخش دیگری از این نشست، مدیرعامل شرکت توسعه معادن پارس بر اهمیت مشارکت مردم و نقش علما، ریش‌سفیدان و معتمدان در ایجاد تعامل میان جامعه محلی و مجریان طرح تأکید کرد.
« محمد نبی نوری » با اشاره به همراهی مردم در آغاز فعالیت‌های معدن، تداوم این همکاری را وابسته به تقویت اعتماد متقابل و توجه به مطالبات منطقه دانست.
وی اعلام کرد: در هفته‌های آینده، نشستی با حضور مردم معترض، معتمدان، مسئولان و سایر افراد مرتبط با موضوع برگزار خواهد شد تا مستند «مادوفتی» برای آنان به نمایش درآید و زمینه طرح مستقیم پرسش‌ها و بررسی نگرانی‌های موجود فراهم شود.
گفتنی است؛ این برنامه با هدف گسترش گفت‌وگو و رفع ابهامات پیش‌بینی شده است ؛ هرچند تحقق اعتماد پایدار، علاوه بر برگزاری نشست‌ها و ارائه توضیحات، به پیگیری عملی مطالبات مردم و ارائه پاسخ‌های مستند درباره مسائل مورد اختلاف نیز نیاز دارد.
سامانه شفاف‌سازی؛ گامی برای پاسخگویی به مطالبات مردم
راه‌اندازی سامانه شفاف‌سازی شرکت توسعه معادن پارس تأمین، از دیگر محورهای این مراسم بود. این سامانه با هدف تسهیل دسترسی مردم، رسانه‌ها و سایر ذی‌نفعان به اطلاعات مربوط به فعالیت‌های شرکت و تقویت روند پاسخگویی راه‌اندازی شده است.
مدیرعامل شرکت توسعه معادن پارس تأمین با اشاره به اهمیت شفافیت در فعالیت‌های اقتصادی اظهار کرد: هرچه ارتباط مجموعه با جامعه محلی و رسانه‌ها بیشتر باشد، امکان پاسخگویی به پرسش‌ها و رفع ابهامات نیز افزایش می‌یابد.
وی همچنین بر ضرورت توجه به مسئولیت‌های اجتماعی تأکید کرد و گفت فعالیت‌های شرکت تنها به حوزه معدن و اشتغال محدود نمی‌شود، بلکه آموزش و حمایت از دانش‌آموزان منطقه نیز در برنامه‌های این مجموعه قرار دارد.
رونمایی همزمان از مستند «مادوفتی» و سامانه شفاف‌سازی را می‌توان بخشی از تلاش شرکت برای ارائه توضیحات درباره فعالیت‌های معدن و ایجاد بستری برای ارتباط بیشتر با جامعه محلی دانست؛ اقدامی که میزان اثربخشی آن به تداوم اطلاع‌رسانی و پاسخگویی به پرسش‌های مردم وابسته است
پاسخگویی شفاف، محور تعامل با مردم
مدیرعامل شرکت توسعه معادن پارس تأمین و معدن طلای تفتان با قدردانی از حضور و همراهی رسانه‌ها، علما، بزرگان، معتمدان و نمایندگان مردم سیستان و بلوچستان در این تور رسانه‌ای گفت: پاسخگویی شفاف به مطالبات مردم از اولویت‌های مهم این شرکت است.
محمدنبی نوری افزود: مجموعه پارس تأمین آمادگی دارد به صورت میدانی، کارشناسی و شفاف به پرسش‌ها و دغدغه‌های مطرح‌شده درباره معدن طلای تفتان پاسخ دهد و مسائل مرتبط با فعالیت این مجموعه را در چارچوب اطلاعات و مستندات کارشناسی برای افکار عمومی تشریح کند.
وی ادامه داد: حضور نمایندگان رسانه‌ها، علما و معتمدان در این برنامه فرصت مناسبی برای گفت‌وگوی مستقیم، شنیدن دیدگاه‌ها و بررسی مسائل از نزدیک فراهم کرده است و شرکت توسعه معادن پارس تأمین از شکل‌گیری این گفت‌وگوها استقبال می‌کند.
تبیین مسیر اکتشاف تا استخراج طلا
یکی از بخش‌های مهم این تور، ارائه مستند «مادوفتی» است که در آن ابعاد مختلف فعالیت معدن طلای تفتان از مراحل اکتشاف و استخراج تا فرآوری، بهره‌برداری، اشتغال‌زایی و نقش این مجموعه در توسعه منطقه مورد توجه قرار گرفته است.
در این مستند تلاش شده روند فعالیت معدن و ظرفیت‌های ایجادشده در حوزه اشتغال و توسعه اقتصادی برای مخاطبان تشریح شود و همزمان، موضوع مسئولیت‌های اجتماعی شرکت و تعهدات آن در قبال جامعه محلی مورد توجه قرار گیرد.
معاون راهبری و نظارت بر شرکت‌های هلدینگ سرمایه‌گذاری صدر تأمین گفت: استمرار سرمایه‌گذاری در سیستان و بلوچستان به همراهی مردم و مسئولان محلی نیاز دارد و نتیجه طرح‌های در حال اجرا می‌تواند بر تصمیم سرمایه‌گذاران دیگر برای ورود به استان اثر گذار باشد.
سروش کیانی قلعه‌سرد در حاشیه رونمایی از معدن مادوفتی اظهار کرد: معدن یکی از بخش‌های اولویت‌دار توسعه استان است و در شرایط محدودیت منابع سرمایه‌گذاری، تجربه طرح‌هایی که در یک منطقه اجرا می‌شود، می‌تواند بر تصمیم سرمایه‌گذاران برای ورود به آن منطقه اثرگذار باشد.
وی افزود: سرمایه‌گذار علاوه بر ظرفیت‌های اقتصادی، به تجربه فعالیت‌های انجام‌شده در یک منطقه نیز توجه می‌کند؛ بنابراین نتیجه طرح‌های فعلی در سیستان‌وبلوچستان می‌تواند در شکل‌گیری نگاه تازه به ظرفیت‌های اقتصادی استان و تصمیم برای سرمایه‌گذاری‌های بعدی مؤثر باشد.
کیانی ادامه داد: فعالیت معدنی در کنار تأمین سرمایه، به رعایت الزامات محیط‌زیستی، حقوق جوامع محلی و ملاحظات اجتماعی نیاز دارد و همراهی مردم و دستگاه‌های مسئول در ادامه این مسیر اهمیت دارد.
وی با اشاره به ظرفیت نیروی انسانی متخصص در سیستان‌وبلوچستان گفت: وجود نیروهای بومی در حوزه معدن یک ظرفیت برای طرح‌های سرمایه‌گذاری است و می‌توان از این توان تخصصی در اجرای پروژه‌ها استفاده کرد.
معاون راهبری و نظارت بر شرکت‌های تاصیکو همچنین شفافیت اطلاعات و عملکرد را از اصول مورد تأکید این مجموعه عنوان کرد و گفت: تجربه سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در استان می‌تواند در ارزیابی طرح‌های آینده و تصمیم سرمایه‌گذاران برای ورود به سیستان‌وبلوچستان مورد توجه قرار گیرد.
رسانه؛ حلقه اتصال معدن و جامعه محلی
برگزاری این تور در شرایطی انجام شد که فعالیت معادن بزرگ در مناطق مختلف کشور علاوه بر آثار اقتصادی و اشتغال‌زایی، همواره با مطالبات و پرسش‌هایی از سوی جوامع محلی همراه است؛ از این رو، گفت‌وگوی مستقیم میان مدیران معدن و نمایندگان افکار عمومی می‌تواند زمینه تبیین دقیق‌تر واقعیت‌ها، انتقال مطالبات و بررسی کارشناسی مسائل را فراهم کند.
در این تور سه‌روزه همچنین نشست‌هایی با مدیران هلدینگ‌های مرتبط با مجموعه شستا و شرکت توسعه معادن پارس تأمین برگزار شد و فعالان رسانه‌ای و اجتماعی استان درباره مسائل، ظرفیت‌ها و چالش‌های معدن طلای تفتان به طرح دیدگاه و پرسش پرداختند.
معدن طلای تفتان در جنوب شرق کشور از طرح‌های معدنی مهم منطقه به شمار می‌رود که فعالیت آن علاوه بر موضوعات اقتصادی و اشتغال، موضوعاتی همچون توسعه زیرساخت‌ها، مسئولیت اجتماعی، توانمندسازی جوامع پیرامونی و نحوه بهره‌مندی منطقه از ظرفیت‌های معدن را نیز در کانون توجه قرار داده است.
برگزاری تور رسانه‌ای تهران و نشست مستقیم با مدیران ارشد شرکت توسعه معادن پارس تأمین را می‌توان گامی در مسیر شفاف‌تر شدن گفت‌وگو میان معدن، رسانه و جامعه محلی دانست؛ گفت‌وگویی که خروجی آن می‌تواند به تبیین دقیق‌تر دستاوردها، طرح بی‌واسطه مطالبات و بررسی کارشناسی چالش‌های پیش روی معدن طلای تفتان کمک کند.
