گلستان با پشتوانه ۲۲۱۸ سازه آبخیزداری، آماده مدیریت مخاطرات پدیده النینو است
علیاصغر نیکویی با اشاره به تقویت پدیده النینو و احتمال تغییر الگوی بارشها اظهار کرد: استان گلستان به دلیل برخورداری از حوزههای کوهستانی مولد رواناب، همواره در معرض خطر وقوع سیلابهای ناگهانی قرار دارد و به همین دلیل، آمادگی پیشگیرانه و مدیریت علمی حوزههای آبخیز در اولویت برنامههای ادارهکل قرار گرفته است.
وی افزود: مطالعات اقلیمی نشان میدهد در فاز گرم النینو احتمال افزایش بارشهای مؤثر و رخداد بارشهای شدید کوتاهمدت در برخی مناطق شمالی کشور وجود دارد و این شرایط ضرورت تقویت زیرساختهای آبخیزداری و مدیریت رواناب را دوچندان میکند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان با تشریح اقدامات انجامشده در سطح استان گفت: تاکنون ۲۶۳ بند خاکی با هدف کنترل رواناب، کاهش سیلاب و رسوبگیری در حوزههای آبخیز استان احداث شده که نقش مهمی در کاهش شدت جریانهای مخرب ایفا میکنند.
وی ادامه داد: علاوه بر این، ۵۱۰ سازه سنگی، ملاتی و بتنی برای کنترل انرژی جریان و تثبیت بستر آبراههها، یکهزار و ۱۳۲۰ سازه گابیونی برای کنترل فرسایش و مدیریت رسوب، ۷۴ سازه سرشاخهگیر برای مهار جریان و جلوگیری از انتقال رسوبات و قطعات چوبی، ۴۶ سازه سویلسمنت و پنج پروژه چندمنظوره آبخیزداری و آبخوانداری در نقاط مختلف استان اجرا شده است.
نیکویی این مجموعه اقدامات را بخشی از شبکه حفاظتی حوزههای آبخیز گلستان دانست و افزود: این سازهها ضمن کاهش سرعت جریان آب، فرصت نفوذ بیشتر بارشها به خاک را فراهم کرده و از شدت خسارات احتمالی در پاییندست میکاهند.
وی از آغاز برنامه ارزیابی و پایش سازههای سنواتی خبر داد و گفت: تمامی پروژههای اجراشده از نظر پایداری سازه، وضعیت آبراههها، ظرفیت عبور جریان، میزان رسوبگذاری و نیاز به تعمیر و نگهداری مورد بررسی قرار گرفتهاند تا نقاط اولویتدار برای اقدامات اصلاحی شناسایی شوند.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان همچنین از پاکسازی و آمادهسازی سازههای سرشاخهگیر بهعنوان یکی از اقدامات عملیاتی مهم یاد کرد و افزود: حفظ ظرفیت عملکردی این سازهها پیش از آغاز بارشهای شدید، نقش مؤثری در مدیریت سیلابهای احتمالی خواهد داشت.
وی با اشاره به برنامههای در حال اجرای استان در مناطق مستعد فرسایش خاطرنشان کرد: احداث و تکمیل بندهای خاکی در گالیهای بحرانی، اصلاح بستر آبراههها و تثبیت نقاط حساس فرسایشی، بخشی از اقداماتی است که با هدف کاهش تولید و انتقال رسوب دنبال میشود.
نیکویی به نقش اطلاعات تخصصی در مدیریت بحران اشاره کرد و گفت: بانک اطلاعاتی مطالعات حوزههای آبخیز، پروژههای اجراشده و نقاط حساس استان در حال بهروزرسانی است تا در شرایط اضطراری، تصمیمگیری سریع و مبتنی بر دادههای دقیق امکانپذیر باشد.
وی افزود: بهرهگیری از ظرفیت مشاوران ذیصلاح نیز پیشبینی شده است تا در صورت وقوع بارشهایی با شدت یا الگوی متفاوت از شرایط معمول، بررسی فوری نقاط بحرانی و ارائه راهکارهای فنی در کوتاهترین زمان انجام شود.
رمضان بهترک معاون فنی و آبخیزداری تأکید کرد: سیاست ادارهکل تنها مقابله با سیلاب نیست، بلکه استفاده بهینه از بارشهای مؤثر برای تقویت آبخوانها نیز بهطور جدی دنبال میشود و پروژههای آبخوانداری در همین راستا اجرا شدهاند.
وی همچنین به اهمیت اقدامات بیولوژیک اشاره کرد و گفت: اصلاح و احیای مراتع، بوتهکاری، بذرپاشی، ذخیره نزولات جوی و توسعه پوشش گیاهی از جمله اقداماتی است که ظرفیت طبیعی حوزههای آبخیز را برای کاهش رواناب، کنترل فرسایش و افزایش نفوذ آب ارتقا میدهد.
بهترک خاطرنشان کرد: توسعه جنگلکاری در عرصههای مستعد نیز با افزایش زبری سطح زمین و کاهش ضریب رواناب، به پایداری بیشتر اکوسیستمهای طبیعی و کاهش آسیبپذیری در برابر نوسانات اقلیمی کمک میکند.
وی در پایان تأکید کرد: راهبرد ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان در دوره پیشرو بر پایش مستمر نقاط حساس، آماده گی سازههای آبخیزداری، شناسایی آبراهههای بحرانی، تقویت هماهنگی بین دستگاههای اجرایی و بهرهگیری حداکثری از بارشهای مؤثر استوار است تا مدیریت حوزههای آبخیز استان، فراتر از اجرای سازهها، بهعنوان بخشی از نظام کاهش خطر سیلاب و افزایش تابآوری در برابر تغییرات اقلیمی تداوم یابد.
