معرفی کتاب افسانۀ کاریزما: قدم به قدم تا کاریزما
لیلا شهبازیان
آیا در آرزوی تبدیلشدن به فردی کاریزماتیک هستید تا بر دیگران تاثیر بگذارید و به راحتی آنها را مجذوب خود کنید؟ اولیویا فاکس کابان با کتاب «افسانۀ کاریزما: علم و هنر جذب دیگران» مشتاقانه و قدمبهقدم شما را دراین مسیر همراهی میکند.
کابان در این کتاب که با ترجمۀ سعید یاراحمدی توسط نشر آموخته منتشر شده با تمرینهای عملی و پیشنهادهای کاربردی برای موقعیتهای مختلف، به شما کمک میکند تا قدمبهقدم این دانش را بیاموزید. او با معرفی چهار سطح کاریزما: کاریزمای تمرکزی؛ کاریزمای بلندپروازی؛ کاریزمای مهربانی و کاریزمای مقتدرانه، مسیری پیشرویتان میگشاید که بدون شک اثربخش است.
ابهامزدایی از کاریزما
برای افزایش کاریزما کافی است رفتارتان را کمی اصلاح کنید. برای داشتن کاریزما لازم نیست خوشمشرب یا جذاب باشید یا شخصیتتان را عوض کنید. کاریزما نوعی مهارت و نظم است؛ مانند ورزشکردن یا ساززدن.
کاریزما نیازمند کار، تمرین و مجموعۀ ابزارهای مناسب است. این کتاب بهکارگیری ابزارهای لازمی را به شما میآموزد که از دل رشتههایی مانند علوم اعصاب و آمادهسازی ورزشکاران گردآوری شده است. از آنجا که هر روز با دیگران تعامل دارید، فرصتهای بیشماری برای تمرین این مهارت خواهید یافت.
رفتارهای کاریزماتیک کدامند؟
افزایش کاریزما در گرو رفتارهایی است که بیشتر سه ویژگی اصلی کاریزما را به دیگران القا میکند: حضور، قدرت و صمیمیت.
هر سۀ این ویژگیها بیشتر با زبان بدن بازتاب داده میشود که با ضمیر خودآگاه کنترلپذیر نیست. وضعیت درونیتان (عاطفی و ذهنی)، زبان بدنتان را تعیین میکند. با انتخاب تصوراتتان و یادگیری چگونگی تنظیم و اصلاح وضعیت ذهنی خود، مطمئن شوید زبان بدنتان حضور، قدرت، صمیمیت و در نتیجه کاریزمای بیشتری را القا میکند.
برای رسیدن به کاریزما وضعیت درونیتان بسیار مهم است. آن را درست کنید تا رفتارها و زبان بدن کاریزماتیک بهطور خودکار از شما سر بزند. حضور داشتن یا توجه به آنچه رخ میدهد، بهجای اسیرشدن در افکار خود، بیدرنگ نتیجه میدهد. هنگامیکه حضور را از خود بازتاب میدهید، اطرافیانتان احساس شنیدهشدن، احترام و مهمبودن میکنند.
موانع موجود بر سر راه رفتارهای کاریزماتیک
احساس ناخوشایند بر وضعیت ذهنیتان تأثیر میگذارد و مانعی در برابر القای حضور قدرت و صمیمیتتان میشود. بنابراین، در چگونگی احساس عملکرد و برداشت دیگران از شما تأثیر میگذارد. این نکته هم دربارۀ احساس ناخوشایند جسمی صادق است و هم دربارۀ احساس ناخوشایند ذهنی؛ مانند اضطراب، نارضایتی، خودانتقادی و بیاعتمادی به خود. با برنامهریزی قبلی برای اطمینان از راحتی لباس، مکان و زمانبندی، از داشتن احساس ناخوشایند پیشگیری کنید. در صورت بروز احساس ناخوشایند، میتوانید آن را برطرف کنید؛ مثلاً با روش ذهنی مانند انتقال مسئولیت. یا آن را توضیح دهید تا اشتباه برداشت نشود. در همۀ نمونهها، نخستین گام برای برطرفکردن آن، آگاهی از این احساس ناخوشایند است.
غلبه بر موانع کاریزما
برای برطرفکردن احساس ناخوشایند درونی، فرایند سه مرحلهای سادهای وجود دارد که کاریزمایتان با آن شکوفا میشود:
- با پذیرش اینکه همۀ ما با این احساس ناخوشایند درونی مواجه میشویم، کاملاً طبیعی است و نباید از آن خجالت بکشیم، از آن ننگزدایی کنید.
- به کسانی که این احساس را پیشتر داشتهاند، فکر کنید؛ بهویژه کسانی که آنها را تحسین میکنید. خود را بخشی از جمعی بدانید که همین احساس را در همین لحظه دارند.
- با یادآوری این نکته که افکار منفی همیشه دقیق نیست، منفیگرایی ناشی از داشتن چنین احساسی را خنثی کنید. سرانجام، واقعیت را با طراحی و پذیرش برداشتی از موقعیت که حالت کاریزماتیک بیشتری به شما میدهد، بازنویسی کنید.
آمادگی ذهنی کاریزماتیک
پس از برطرفکردن موانع، گام بعدی ایجاد آگاهانۀ آمادگی ذهنیای است که به شما در بازتاب کاریزما کمک میکند. برای رسیدن به آمادگی ذهنی مناسب، تجسم اینکه بیشتر ورزشکاران حرفهای از آن استفاده میکنند، ابزاری بسیار کاربردی و نیرومند است.
تمرین شکرگزاری، حسننیت و و دلسوزی شما را به وضعیت ذهنی بازتابدهندۀ صمیمیت میبرد و در کمال تعجب، خوددلسوزی در رسیدن به همۀ ابعاد کاریزماتیک به شما کمک میکند. همچنین برای اثرگذاری روی آمادگی ذهنیتان از مؤلفههایی مانند ژست و حالت چهره در زبان بدن استفاده کنید که کنترلشان را در دست دارید. با بهکارگیری این مؤلفهها آمادگی ذهنی بهبود مییابد و در نتیجۀ آن مؤلفههایی دیگر زبان بدنتان تحتتأثیر قرار میگیرند و چرخهای مثبت به راه میاندازند. پیش از رویدادهای مهم، از انجام کارهایی که وضعیت روحیتان را تضعیف میکند، بپرهیزید و در عوض، برای انجام فعالیتهای تقویتکنندۀ صمیمیت و اعتمادبهنفس برنامهریزی کنید.
سبکهای گوناگون کاریزما چیست؟
سبکهای گوناگون کاریزما برای افراد و موقعیتهای گوناگون مناسب است. این سبکها عبارتند از:
- کاریزمای تمرکزی در وهلۀ نخست با حضور و گوشدادن مناسب به دست میآید و به افراد احساس شنیدهشدن، درکشدن و احترام میدهد.
- کاریزمای بلندپروازی نیازمند داشتن چشماندازی جسورانه است که با قاطعیت کامل بیان شود. این کاریزما افراد را به باور این چشمانداز و تمایل برای اینکه بخشی از آن باشند، ترغیب میکند.
- کاریزمای مهربانی در وهلۀ نخست نیازمند صمیمیت و پذیرش دیگران است و نوعی ارتباط عاطفی پدید میآورد.
- کاریزمای مقتدرانه ابتدا با القای قدرت و جایگاه به دست میآید و کاری میکند دیگران به حرفتان گوش دهند یا از شما پیروی کنند.
میتوانید میان سبکهای گوناگون کاریزما جابهجا شوید یا حتی آنها را با هم درآمیزید. برای تعیین اینکه از کدام سبک کاریزما باید استفاده کنید، شخصیت، اهداف و موقعیت خاصی را که در آن هستید، در نظر بگیرید.
اهمیت تأثیرگذاری اولیۀ کاریزماتیک
برداشتهای اولیه مهم است. در عرض چند دقیقه یا حتی چند ثانیه، برداشتی از جایگاه شخصیت و چیزهای بسیار دیگری دربارۀ شما در ذهن طرف مقابل شکل میگیرد و این در برداشتهای بعدی او از شما تأثیر میگذارد.
تأثیر اولیهای که بر جا میگذارید، با ظاهر شما آغاز میشود و با طرز دستدادن و چگونگی آغاز گفتوگویتان ادامه مییابد. مردم با کسانی احساس راحتی بیشتری میکنند که به نوعی شبیه آنها هستند.
درست به اندازهای که برای ازمیانبردن برداشت اولیۀ بد باید تلاش کنید، برداشت اولیۀ مناسب به سودتان خواهد بود. سخنوران ماهر روی طرف مقابل تمرکز میکنند و کاری میکنند که او به خودش احساس خوبی داشته باشد؛ چراکه افراد هر احساسی را که در آنها به وجود میآورید، به شما نسبت میدهند.
گفتوشنود کاریزماتیک
روشهای کلامی و صوتی خاصی برای القای هرکدام از سه مؤلفه کاریزما وجود دارد.
حضور با خوب گوشدادن، نپریدن وسط حرف طرف مقابل و مکث پیش از صحبتکردن بازتاب داده میشود.
صمیمیت با نسبتدادنتان به چیزهای مثبت، دوری از نسبتهای منفی و ایجاد احساس ارزشمندبودن و مهمبودن در دیگران بازتاب داده میشود. قدرت هم با مفید و مختصر صحبتکردن و بهکارگیری استعارهها و ارزشآفرینی فراوان بازتاب داده میشود.
در آنچه از خود بازتاب میدهید، زیروبمی، لحن و ضربآهنگ صحبتتان بهاندازۀ محتوا مهم است.
زبان بدن در کاریزما
ارتباط کلامی (محتوا) پیش از هرچیز با منطق افراد و ارتباط غیرکلامی (چگونگی بیان محتوا) با احساسات افراد سروکار دارد. ارتباط غیرکلامی واکنشهای قویتری پدید میآورد و افراد را به عمل وامیدارد.
احساساتتان با سرایت عاطفی به دیگران منتقل میشود. صمیمیت غیرکلامی با مدیریت حریم شخصی، انعکاس زبان بدن طرف مقابل و برقراری تماس چشمی مناسب، به او احساس راحتی میدهد. قدرت غیرکلامی با بهکارگیری زبان بدن گوریل بزرگ و پرهیز از حرکات غیرضروری بازتاب داده میشود.
مدیریت کاریزماتیک در موقعیتهای دشوار
شاید در موقعیتهای دشوار برای استفاده از مهارتهای کاریزمایتان احساس ناتوانی کنید؛ ولی موقعیتها فرصتهایی را هم به همراه دارد.
مدیریت کاریزماتیک موقعیتهای دشوار گاه بهجای دشمنتراشی، به دوستیابی میانجامد. آمادگی و رویکرد مهم است: زمان و مکانی را انتخاب کنید که راحتی طرف مقابل و کاریزمایتان را بیشتر میکند و خودتان را بهگونهای آماده کنید که هم سپاسگزار و هم همدل به نظر برسید.
اگر میخواهید دل طرف مقابل را به دست آورید، از او نظرخواهی کنید و برای کارهایی که در گذشته برایتان کرده، شکرگزار باشید. با این کار او را تعقیب میکنید کارهایش را به نفع شما توجیه کند. هنگامیکه خبر خوبی میدهید، آن را خاص و شخصی کنید. هنگامیکه خبر ناخوشایندی میدهید، آن را خاص کنید؛ ولی از شخصی کردنش بپرهیزید.
چگونه کاریزماتیک سخنرانی کنیم؟
سخنرانی در چگونگی برداشت دیگران از شما تأثیر بسیاری میگذارد. پیامی واضح و ساده تدوین کنید. داستانها، استعارهها و قیاسهای آشکار را بهکار ببرید و بر چیزهایی تمرکز کنید که برای مخاطب ملموس است.
سخنرانیتان را کوتاه و سرگرمکننده کنید. ارزش هر جمله را در نظر بگیرید. لباسی بپوشید که تصویر و احساس خاصی از شما نشان دهد و راحت باشد. حسابی تمرین کنید و از ایجاد صداها و حرکات غیرضروری بپرهیزید.
در زمان سخنرانی، بهجای خودتان بر مخاطب تمرکز کنید و مکثکردن و نفسگرفتن یادتان نرود. از زبان بدن و آهنگ کلام برای بیان گونهای از قدرت و صمیمیت بهره بگیرید که خواهان القای آنید. ژستهای اضافی که حواس مخاطب را پرت میکند، نگیرید. زیاد و آگاهانه مکث کنید تا با اعتمادبهنفس بهنظر آیید. سخنرانیتان را هیجانانگیز کنید و برای نفسکشیدن وقت بگذارید.
کاریزما در زمان بحران
در زمان بحران رهبری کاریزماتیک بسیار مهم است. اغلب دیگران در این زمان از رهبری کاریزماتیک بیشتر استقبال میکنند؛ ولی به روحیه و احساسات رهبر هم حساستر میشوند.
خونسردی خود را حفظ کنید. حواستان به وضعیت جسمیتان باشد و ابزارهای مدیریت درونی را بهکار بگیرید. انتظارات زیادی داشته باشید و چشماندازی ترسیم کنید که هم به حل بحران کمک میکند و هم پساز آن کارایی دارد. چشماندازتان جسورانه باشد. نشان دهید در تحقق این چشمانداز به تواناییهایتان اطمینان دارید و برای رسیدن به آن با قاطعیت عمل میکنید.
زندگی کاریزماتیک چگونه است؟
کاریزما روش همذاتپنداری افراد با شما را تغییر میدهد و مزایا و معایبی هم دارد. هم کانون تحسین و هم کانون حسادت میشوید و در مقایسه با دیگران، انتظارات بیشتری از شما میرود. شاید قرارگرفتن در عالیترین سطوح کاریزما به اندازهای میان شما و دیگران فاصله بیندازد که به انزوایتان بینجامد.
سهیمدانستن دیگران در موفقیت خود، تعریف از آنها و نشاندادن ضعف، به کاستن از این عوارض جانبی احتمالی کمک میکند. شاید افراد با شما راحتتر باشند و سفرۀ دلشان را چنان برایتان باز کنند که بعدها از انجام این کار پشیمان و خجالتزده شوند.
کاریزما ممکن است ابزاری نیرومند در مسیر غلط هم باشد. شاید افراد بخواهند حتی وقتی اشتباه میکنید، از شما پیروی کنند، بیش از اندازه به شما وابسته شوند و به دلیل ایمانی که به تواناییتان در جبران هرگونه اشتباه دارند، به ریسکهای نامعمول و نامعقول دست بزنند. کاریزما ابزار نیرومندی است که باید مسئولانه از آن استفاده کنید.
دربارۀ اولیویا فاکس کابان؛ متخصص حوزههای کاریزما و رهبری
اولیویا فاکس کابان، متخصص حوزههای کاریزما و رهبری است و در دانشگاههای هاروارد، ییل، استنفورد، امآیتی و سازمان ملل سخنرانی کرده است.
او که از سخنرانان شاخص و پرکار و مربی اجرایی رهبران ۵۰۰ شرکت برتر از نگاه مجله فورچن است، به افراد کمک میکند بر توانایی شان در تأثیرگذاری بر دیگران بیافزایند و الهامبخش باشند.
کابان افزون بر مقالهنویسی برای مجلۀ فوربز، در رسانههایی مانند نیویورکتایمز، بلومبرگ و بیزنسویک هم مقاله مینویسد. چندی پیش روزنامۀ والاستریت نیز دربارۀ زندگی او مطالبی منتشر کرد. اولیویا هم شهروند آمریکاست و هم فرانسه و به پنج زبان تسلط دارد.
فهرست مطالب کتاب افسانۀ کاریزما
فصل اول: ابهامزدایی از کاریزما
فصل دوم: رفتارهای کاریزماتیک
فصل سوم: موانع موجود بر سر راه حضور، قدرت و صمیمیت
فصل چهارم: غلبه بر موانع
فصل پنجم: آمادگی ذهنی کاریزماتیک
فصل ششم: سبکهای گوناگون کاریزما
فصل هفتم: تأثیرگذاری اولیۀ کاریزماتیک
فصل هشتم: گفتوشنود کاریزماتیک
فصل نهم: زبان بدن کاریزماتیک
فصل دهم: موقعیتهای دشوار
فصل یازدهم: سخنرانی کاریزماتیک
فصل دوازدهم: کاریزما در زمان بحران
فصل سیزدهم: زندگی کاریزماتیک
بریدههایی از کتاب افسانۀ کاریزما
- رفتارهای کاریزماتیک را، مانند بسیاری از مهارتهای اجتماعی، همیشه در مراحل اولیۀ زندگی میآموزیم، برای همین کاریزما را بهاشتباه صفتی ذاتی میشناسند.
- برای کاریزمای بیشتر لازم نیست شخصیتتان را تغییر دهید، شخصیت تحمیلی خاصی به خود بگیرید یا کاری کنید که با سرشتتان ناسازگار است. بهجای آن، مهارتهای جدیدی بیاموزید.
- قدرت و صمیمیت دو شرط لازم برای کاریزما است. کسی که قدرتمند است ولی صمیمی نیست، شاید مؤثر باشد، ولی همیشه کاریزماتیک تصور نمیشود و احتمالاً متکبر، سرد یا پرافاده به نظر میرسد.
- گرچه درپیشگرفتن رویکردهای دیگر دربارۀ کاریزما شدنی است، ترکیب حضور، قدرت و صمیمیت یکی از چارچوبهای مؤثر برای بیشینهکردن ظرفیت کاریزماست.
- در حوزۀ کاریزما اهمیت زبان بدن بسیار بیشتر از کلام است. فارغ از اینکه چقدر پیامتان قوی است یا زیروبم صدایتان چقدر ماهرانه تنظیم شده، اگر زبان بدنتان اشتباه باشد، کاریزماتیک نخواهید بود.
- اگر حالت درونیتان ضدکاریزماتیک باشد، هیچ تلاش یا قدرت ارادهای آن را از میان نمیبرد و دیر یا زود، برخی افکار یا احساسات نهفتهتان رو میشود. از سوی دیگر، اگر وضعیت درونیتان کاریزماتیک باشد، زبان بدن بهدرستی و بیهیچ تلاشی به جریان خواهد افتاد.
- چه خوشمان بیاید، چه نه، زبان بدن ما وضعیت ذهنیمان را نمایان میکند. حالتهای چهره، صدا، طرز ایستادن و دیگر اجزای زبان بدن، بازتابدهندۀ اوضاع ذهنی و عاطفی ما در هر ثانیه است.
