بدهی در دوران ناپایداری اقتصادی؛ چه زمانی قرض کنیم و چه زمانی نه؟
امیر اکبری: در ناپایداری اقتصادی، قرض گرفتن میتواند هم فرصتی برای حفظ و ادامه کسبوکار باشد و هم تهدیدی جدی برای سقوط به ورطه بدهیهای غیرقابل بازپرداخت. تصمیم به گرفتن وام یا قرض، یکی از پیچیدهترین چالشهای مالی است که هر مدیر ایرانی در این شرایط باید با دقت و آگاهی کامل به آن پاسخ دهد.
در ایران امروز، وقتی بانکها خود با بحرانهای امنیتی و عملیاتی مواجهاند و نرخ سود تسهیلات به شدت بالا رفته، قرض گرفتن بیبرنامه میتواند کسبوکار را بیش از پیش در تنگنا قرار دهد. بنابراین، نخست باید هدف از قرض را بهروشنی مشخص کرد.
اگر قرض برای جبران کسری نقدینگی کوتاهمدت است و قرار است به سرعت بازپرداخت شود، میتوان با برنامهریزی دقیق، اولویتبندی هزینهها و مذاکره با طلبکاران، از آن به عنوان ابزاری موقت بهره برد. اما اگر هدف سرمایهگذاری در توسعه یا پروژههای بلندمدت است، باید با احتیاط بیشتری برخورد کرد، چرا که نوسانات اقتصادی و ابهامات سیاسی میتواند بازده سرمایهگذاری را به شدت کاهش دهد.
در شرایط فعلی ایران، توصیه میشود پیش از قرض گرفتن:
تهیه پیشبینی مالی واقعبینانه: با در نظر گرفتن تورم، نوسانات نرخ ارز و احتمال مشکلات دریافت مطالبات، جریان نقدی آینده را با دقت برآورد کنید.
مذاکره با بانکها برای نرخ و شرایط بهتر: در صورت امکان، با بانکها یا موسسات مالی خصوصی مذاکره کنید تا شرایط تسهیلات را بهبود دهید یا از برنامههای حمایتی دولت بهرهمند شوید.
جستجوی منابع جایگزین: به جای تکیه صرف بر بانکها، از بازار سرمایه، صندوقهای حمایت از کسبوکارهای کوچک و استارتاپها و شبکههای سرمایهگذاری خصوصی استفاده کنید.
کاهش هزینههای غیرضروری: قبل از قرض گرفتن، همه هزینهها را مرور کنید و آنهایی که قابل صرفنظر کردن هستند را حذف کنید.
تقسیمبندی بدهیها: اگر مجبور به قرض گرفتن هستید، تلاش کنید بدهی را به اقساط کوتاهمدت و بلندمدت تقسیم کنید تا فشار مالی کاهش یابد.
نکته مهم دیگر، مدیریت ریسک بدهی است. در ایران که نوسانات اقتصادی و سیاسی بالاست، هرگونه قرض باید با برنامه جایگزین در صورت تغییر شرایط همراه باشد. به عبارت دیگر، باید سناریوهای مختلف را پیشبینی کرده و برای هر کدام آمادگی داشته باشید.
