سرنوشت ۷ معاون اول رئیسجمهور چه شد؟ / زندان، درگذشت، استراحت، بازگشت!
فرارو – محمدرضا عارف به عنوان معاون اول رئیسجمهور منصوب شد. عارف برای دومین بار در چنین جایگاهی قرار گرفته است. انتصاب این استاد دانشکده مهندسی برق دانشگاه شریف به عنوان معاون اول، نخستین حکم رسمی صادر شده از سوی مسعود پزشکیان است. از زمان ایجاد این جایگاه تا کنون، ۷ نفر به عنوان معاون اول خدمت کردهاند که هر کدام سرنوشت متفاوتی داشتند. دو نفر فوت کردهاند، از دو نفر بیخبر هستیم، دو نفر در حال استراحت هستند و یک نفر بار دیگر برای انجام این مسئولیت انتخاب شده است.
به گزارش فرارو، تا پیش از بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، پستی تحت عنوان معاون اول رئیسجمهور وجود نداشت. رئیسجمهور بر اساس قانون اساسی رئیس قوه مجریه و نخستوزیر رئیس دولت بود. کیفیت انتخاب نخستوزیر را نیز اصل ۱۲۴ مشخص میکرد: «رئیس جمهور فردی را برای نخست وزیری نامزد میکند و پس از کسب رأی تمایل از مجلس شورای ملی حکم نخست وزیری برای او صادر مینماید.» در جریان این بازنگری، حذف شرط مرجعیت برای مقام رهبری، افزایش اختیارات رهبری، تغییر ولایت امر به ولایت مطلقه امر، افزایش اختیارات شورای نگهبان، تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام، حذف مقام نخستوزیری، تغییر نام مجلس شورای ملی به مجلس شورای اسلامی و ایجاد جایگاهی به نام رئیس قوه قضائیه انجام شد.
اصل ۱۲۴ نیز اینگونه تغییر کرد: «رئیس جمهور میتواند برای انجام وظایف قانونی خود معاونانی داشته باشد. معاون اول رئیس جمهور با موافقت وی اداره هیأت وزیران و مسوولیت هماهنگی سایر معاونتها را به عهده خواهد داشت.» بنابراین، ایران از زمان دولت پنجم و ریاستجمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی، چنین سمتی را در دولت خود داشته است. در تمام این سالها، حکم انتصاب معاون اول با این کلمات آغاز میشود: «به استناد اصل ۱۲۴ قانون اساسی».
اولین و پرسابقهترین
حسن حبیبی اولین فردی است که به عنوان معاون اول رئیسجمهور منصوب شد. او حقوقدانی تحصیلکرده در فرانسه بود که در دو دولت هاشمی، دولت اول و چند هفته ابتدایی دولت دوم خاتمی به مدت ۱۲ سال این مسئولیت را بر عهده داشت. حبیبی از اعضای نهضت آزادی بود، اما از سال ۱۳۵۸ به حزب جمهوریاسلامی پیوست و از میانه دهه هفتاد تا زمان درگذشتش عضو کارگزاران سازندگی بود.
او کار خود را از دولت موقت آغاز کرد و تا پیش از این که به عنوان معاون اول انتخاب شود، کارهای مختلفی از نمایندگی مجلس و وزارت تا عضویت در شورای نگهبان را تجربه کرد. حبیبی تا سال ۱۳۸۰ عضو حقوقدان شورای نگهبان و تا پایان عمر در سال ۱۳۹۱ عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای عالی انقلاب فرهنگی بود.
او سال ۱۳۸۶ با حکم رهبری به عنوان رئیس ستاد اجرایی فرمان امام منصوب شد و تا سال ۱۴۰۰ به مدت ۱۴ سال در این جایگاه بود. مخبر سال ۱۴۰۰ به دولت آمد و معاون اولی را پذیرفت. اما مسئولیت خود را علاوه بر معاون اولی، با عنوان کفیل ریاستجمهوری تحویل داد. مخبر عضو حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام است. با توجه به فشردگی کارهای دولت از زمان حادثه سقوط هلیکوپتر تا روز گذشته که مسئولیت بر عهده او بود، احتمال دارد که در مجمع تشخیص بماند و تا مدتی مسئولیت جدیدی قبول نکند.
منبع: fararu-758779
