ارتباط صادق بوقی و سینکیانگ؛ چگونگی تبدیل فرصت به تهدید
خبرآنلاین نوشت: بله درست است، میپرسید صادق بوقی چه ربطی به سینکیانگ دارد؟ این هم وطن عزیز ما شاید تابهحال اسم این منطقه را هم نشنیده باشد. نمیدانم شاید هم شنیده باشد و حتی به آنجا سفر هم کرده باشد.
بههرحال این خود صادق بوقی نبود که مرا به یاد سینکیانگ انداخت. در واقع، نوع مواجههای که با صادق بوقی بازار ماهیفروشان شد یا بعضاً در کشور ما با فرهنگ و هنر به طور عام و خصوصاً این جنس فرهنگ مردمی یا فولکلور به طور خاص میشود سبب شد تا به یاد استان مسلماننشین سینکیانگ چین در شمال غربی این کشور و نوع مواجهه دولتمردان چین با فرهنگ و رسوم و هنر مردم این منطقه بیفتم که از قضا قرابت فرهنگی زیادی با ایران دارد و نام شهرهای بزرگ آن مانند کاشغر و ختن بارها در ادبیات فارسی ما تکرار شده است.
نقل این تجربه بهمنظور تخطئه داخل و تقدیس خارج یا به قولی که جدیداً مرسوم شده «خود تحقیری» نیست. این مطلب صرفاً بیان تجربه موفقِ یک کشور اتفاقاً غیرغربی مانند چین است که در پیگیری برخی اهداف، از جمله ایستادگی در برابر تهاجم فرهنگی غرب و تلاش برای حفظ انسجامِ داخلی، وجوه مشترک قابلتوجهی با کشور ما دارد؛ لذا فکر کردم مفید خواهد بود اگر برخی از اقدامات چین در حمایت، تقویت و توسعه فرهنگ و هنر به طور عام و بهادادن به فرهنگ و هنر محلی ـ بومی و سنتی این کشور به طور خاص را؛ بهجای سرکوب و منکوب و مقهور کردن آن نصب العین قرار داده و بهرههای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی که چین از رهگذر چنین حمایتی به دست آورده است را مدنظر قرار دهیم و ارزیابی کنیم که ما چه میکنیم و آنها چه میکنند و بعد کلاه خود را قاضی کنیم که کدام روش بهتر است و اگر امثال صادق بوقی - هنرمندان صاحبنام و اهالی فرهنگ که جای خود دارد - در سینکیانگ چین زندگی میکردند با آنها چگونه رفتار میشد و چگونه از ظرفیتهای بومی ـ محلی و سنتی آنها برای اهداف بزرگتر ملی بهرهبرداری میشد.
در شهر ارومچی، مرکز سینکیانگ که مدتهاست به هدف اصلی رسانههای غربی برای واردآوردن فشارهای حقوق بشری به چین تبدیل شده، همراه با مدعوین مختلف دیگری از سایر کشورها به بازدید از تالار یا مرکز هنر مقامی این منطقه خودمختار رفتیم. یک تالار دوطبقه با چندین سالن بزرگ اجرا، تمرین، نمایشگاه، کلاسهای هنری، سالن اجتماعات و محوطهای وسیع که با انواع آثار و نمادهای هنری و فرهنگی منطقه آراسته شده بود.
این مرکز که یک سالن اجرا و نمایش بزرگ با ۱۷۰۰ صندلی دارد و اصلیترین نماد فرهنگی - هنری شهر ارومچی سینکیانگ محسوب میشود، در سال ۱۹۴۹ به نقلی بر بنای ویران شدهای از دوران قدیم با کارکردی مشابه، ساخته شده است. چند محوطه داخلی تالار را با تابلوهای نقاشی رنگ و روغن بزرگ از نقاشان معروف اویغور، تصاویر اساتید موسیقی منطقه در حال نواختن دوتار و رباب، تصاویر بزرگ قاب شده از رهبران مختلف چین که شخصا برای دیدن نمایشها و اجراهای مقامی – به گویش چینی موقامی- به این تالار آمده اند و تصاویر زیادی از هنرمندان برجسته زنده و فقید این استان و صنایع دستی منطقه، آراسته شده که آن را به یک موزه کوچک فرهنگ مردمی تبدیل کرده بود.
پروفسور لیو بین (Liu Bin) استاد مردمشناسی و فرهنگ چین در سخنرانی مبسوط خود با موضوع «حفاظت از میراث و توسعه فرهنگ سنتی همه اقوام در سینکیانگ» توضیح داد که دولت و خصوصاً شخص آقای شی، تا چه اندازه به فرهنگ و هنر بومی منطقه سینکیانگ اهمیت میدهند و شخص آقای شی دستورهای قاطعی برای حمایت و سرمایهگذاری دراینخصوص صادر کرده است و به همین خاطر مسئولیت بزرگی روی دوش مسئولان محلی این استان و مدیران این تالار هنرهای مقامی است.
بر اساس توضیحات لیو این مرکز مسئول جذب همه استعدادهای هنری ـ فرهنگی منطقه است. هر فرد بومی که خود را در یک رشته هنری صاحب استعداد میداند یا به یادگیری یکرشته هنری علاقهمند است توسط این مرکز جذب شده برای او آموزشهایی در نظر گرفته میشود. هنرجویان تبدیل به استاد میشوند و اساتید توانمند میشوند تا کارگاهها و گروههای هنری خود را در مناطق مختلف این استان دایر کنند.
وقتی یکی از روزنامهنگاران چینی از من پرسید سینکیانگ را چگونه دیدید؟ برایش تشریح کردم که چنین وضعیتی برای من که در کشوری تشکیل شده از اقوام مختلف، زندگی میکنم عجیب نیست و ما در سراسر ایران چنین تنوع فرهنگی و هنری را داریم و به همین خاطر است که فرش ایرانی که نمادی از نشستن و درهمتنیده شدن رنگها و طرحهای مختلف و بعضاً متضاد در کنار هم به زیباترین و الهامبخشترین شکل ممکن است در جهان عالمگیر شده است. از این تعبیر خیلی خوشش آمد و پرسید آیا میتوان برای سینکیانگ هم از آن استفاده کرد و من گفتم بله در اینجا هم همان تنوع و گونه گونگی و آمیختگی رنگها و فرهنگها که در صلح و آرامش با یکدیگر زندگی میکنند دیده میشود. بعداً دیدم که همین تعبیر را به نقل از من در روزنامه متبوعش استفاده کرده بود.
چین با اعزام گروههای مختلف هنری به کشورهای جهان خصوصاً کشورهای اروپایی در قالب فستیوال چاینا ـ یورو و دعوت از نخبگان و روزنامهنگاران سایر کشورها از جمله کشورهای غربی به این منطقه و جذب گردشگران خارجی یک هدف عمده دیگر را نیز تعقیب میکند و آن خدشهدار کردن روایتهای ضد چینی کشورهای غربی خصوصاً آمریکاییها نسبت به چین به طور عام و نسبت به منطقه سینکیانگ به طور خاص است.
سوای از آمارهای ارائه شده از سوی چین در خصوص میزان سرمایهگذاری حزب کمونیست بر روی فرهنگ و هنر و سنتهای بومی منطقه سینکیانگ، هر گردشگری که از این منطقه دیدن کند با مشاهدات میدانی روبرو میشود که به او دروغ نمیگویند. تنوع فرهنگی زنده، پویا، چالاک و در جریانی در این منطقه به چشم میخورد قابلانکار نیست و نشاندهنده یک استراتژی و سرمایه گذاری دقیق از سوی دولت چین است که دو هدف اصلی را دنبال میکند.
نخست تقویت ملیگرایی چینی و مبارزه با تهاجم فرهنگی غرب از طریق حفاظت و حمایت گسترده از توسعه فرهنگ و هنر ملی و سنتی این کشور به طور عام و دوم فائق آمدن بر افراطگرایی، تروریسم و جداییطلبی در استان سینکیانگ به طور خاص که این تلاشها توانسته است تا اندازه زیادی چینیها را در رسیدن به هر دو هدف موفق جلوه دهد.
منبع: fararu-693229
