متحیر از آفرینش

خودش را اینگونه معرفی می کند:«من مرضیه عباسی، متولد 1339 آبادان تا پیش از جنگ در این شهر بودم و جنگ زده محسوب می شوم. از سال 90 شروع به ترجمه جدی کردم. در حدود 4 سال پیوسته کتاب آموزشی نویسندگی کودکان را ترجمه کردم. ‌در انجمن ادنا فعالیت داشتم و کتاب «زن و سه نقطه» در سال 96 توسط نشر دقایق به چاپ رساندم. «زلزله شهر باهوش ها» دو سال بعد به چاپ ‌رسید. حدود شصت یادداشت که برخی از آنها نتایج پژوهش های من بود، در روزنامه اصفهان امروز و پیام آشنای کرج منتشر شدند و ...». او هم ترجمه نموده و هم داستان و رمان نوشته، هم برای کودکان و نوجوانان کار دارد و هم با مخاطب بزرگسال، سخن گفته است. با هم پاسخ های عباسی را می خوانیم:

مرضیه عباسی را چقدر می شناسید؟

من 62 سال است که با خانم مرضیه عباسی هستم و ایشان همیشه در جهت تلاش برای فرا گیری و استفاده از زمان برای یادگیری و شناخت اطراف بوده است و متحیر از آفرینش لا یتناهی: "پیر ما گفت: خطا بر قلم صُنع نرفت/ آفرین بر نظرِ پاکِ خطا پوشش باد."

 شما برنامه و الگوی خاصی برای مطالعه دارید؟ شده است کتاب هایی که دوست ندارید را هم تا انتها بخوانید؟

از هر زمانی برای مطالعه بهره می برم و زمان خاصی را برای این مهم قرار نداده ام بیشتر اوقاتِ ورزش، دیدن دوستان و فامیل و احساس آرامش برایم در تعیین وقت مطالعه موثر هستند. وقتی کتابی باب میل من نباشد و خسته کننده باشد آن را کنار می گذارم چون با روحم تطبیق نداشته است.

 چه الگویی برای مطالعه به خصوص به کودکان و نوجوانان پیشنهاد می کنید؟

در رابطه با الگوی پیشنهادی من به کودکان و نوجوانان که پرسیدید؛ به نظرم بودن در لحظات آنها و با آنها رفیق شدن و همدم آنها شدن بیشترین تاثیر را بر پرورش انگیزه کتابخوانی آنان دارد. دور کردن کودک و نوجوان از قوانین خشک می تواند حس آرامش را به آنان باز گرداند.

 دوره کودکی و نوجوانی شما چقدر با کتاب و بازی همراه بود؟

من از دوران دبیرستان مطالعه را شروع کردم، اما انگیزه یادگیری را خانواده در نهادم قرار داده است. پدرم هیشه در حال خواندن قرآن و توضیح المسائل بودند و همچنین بر مسائل روز فکر می کردند و روزنامه خوان قهاری بودند.  در کودکی بیشتر به بازی های پر جنب و جوش و معمایی و گروهی راغب بودم. کتاب هایی که مطالعه می کردم بیشتر تاریخی و علمی و حتی زیست شناسی و ادیان بودند در همان دبیرستان مطالعه دینی هم داشتم از جمله خواندن نهج البلاغه. الان هم تاریخ بسیار مرا به خودش می کشاند و روانشناسی و تفکر و مطالعه رفتارها و کنش ها به آرامش و هم نوشتن موضوعات کمکم می کنند. چیزی که در شخصیتم تاثیر داشته مجموعه برداشت های کتابی و نظری در برخورد با وقایع نوشته شده در کتاب ها و وقایع و تجارب در اطرافم می باشد.

 اقلیم، جغرافیا، موقعیت و زادبوم شما چه تاثیری در کارهای شما داشته است؟

من در آبادان متولد شدم. سپس بخاطر جنگ، مانند بسیاری آنجا را ترک کردیم. زندگی جدیدی را هر چند سال یکبارشروع می کردیم چون از موطن آبادان و خانه متولد شده بیرون آمده بودیم و دست خالی باید با فراز و نشیب زندگی دست و پنجه نرم می کردیم. پس تا بوجود آوردن یک زندگی ثابت و پایدار باید تلاش می کردیم و با زندگی بسیاری در شهر ها آشنا  می شدیم و تطبیق می یافتیم و چنین کارها و برخورد هایی می توانست تجارب پر باری برایم باشد چون مطالعه کتاب و  زبان انگلیسی و برداشت از رفتار دیگران خود می توانستند سرمایه خوبی برای نوشتنم باشند که بسیاری در آن مسیرها زندگی نکرده بودند. از طرفی چون در آبادان همه از همه شهر ها و فرهنگ های مختلف برای کار در شرکت نفت یا استفاده از رونق اقتصادی به آنجا آمده بودند همه مردم با بیشترین فرهنگ های ایرانی آشنایی داشتند و خاصه انسان های برون گرا که می توانستند دریافت بیشتری از این برخورد فرهنگ ها داشته باشند. پس بودن در آن شهر پر رونق و شلوغ و با امکانات بالا می توانسته شور و اشتیاقم را برای زندگی کردن و تاثیر گذاردن و تاثیر پذیرفتن افزایش دهد.

 رابطه شما با فضای مجازی چطور است؟

فضای مجازی برای همه مردم دنیا می تواند اطلاعات کافی را در اختیار کاربران قرار دهد بخصوص آنها که می توانند در مسیر های مشخصی مانند تحقیق و پژوهش و نویسندگی گام بردارند. مطالعه متون و داستان ها و بسیاری موضوعات جذاب می توانند نظر هر کاربرمتخصصی را به خود بیانگیزند.

 چه شد که سراغ ترجمه رفتید؟

دراوان جنگ ازدواج کردم و به کارهای خانه پرداختم. اما همین که بچه ها به راهنمایی رفتند ارزانترین کلاس های زبان را در نظر می گرفتم و به فراگیری زبان انگلیسی چند ترم را به پایان رساندم. اما مطالعه خارج از کلاس هم داشتم. زبان انگلیسی زندگیم را در مسیری انداخته بود که نمی توانستم مهارش کنم. حتی به خواندن متن ها و دستنوشته های کنکور بچه ها هم اکتفا نمی کردم. متوجه شدم دایره لغاتم بالا رفته و از موضوع بیشتر متن ها سر در می آورم. پس دو سال به ترجمه تمرینی داستان کودک و بزرگسال پرداختم. پس از آن با آشنا شدن به کتاب " آموزش نویسندگی به کودکان و..." که دو زن دارای دکترای آموزش ابتدایی آن را نوشته بودند، احساس کردم که می توانم این کتاب با ارزش را ترجمه کنم. خود مقدمه بلند کتاب شوق ترجمه این کتاب را در من چند برابر کرد. من عاشق کتاب شده بودم پس باید آنرا می فهمیدم و به همین علت بیست زیر مجموعه آن را هم که کتاب های برگزیده و جایزه گرفته آمریکا بودند را ترجمه کردم. چهار سال و نیم از عمرم را صرف ترجمه این کارخطیر کردم.

 نوشتن را بیشتر دوست دارید یا خواندن را؟

نوشتن را بیشتر دوست دارم. وقتی بعد از ترجمه های ادبیات برگزیده کودکان امریکا و دیدن نقش خانواده در آنها ذهنم متحول شد، خودبخود به نوشتن داستان کودک گرایش یافتم و چون همان هنگام در گروه پزوهش ادبیات کودک و نوجوان انجمن دوستداران ادبیات کودک و نوجوان کارهای پزوهشی می کردیم، با ادبیات و نویسندگانِ معاصر این حوزه و طرز نوشتن داستان هاشان آشنا شدم و توانستم داستان هایی بنویسم بر گرفته از ادبیات معاصر کودک و نوجوان که جوابگوی کمبود های ادبیاتی در این حوزه را باشد اما متاسفانه هنوز نه ترجمه هایم چاپ شده اند و نه داستان های کودکان.

 کودک درون شما به شما، هر روز صبح چه دستوری می دهد؟ شب زود می خوابد یا با هم جر و بحث دارید؟

کودک درونم را سعی می کنم تا آنجا که ممکن است درآرامش قرار دهم. زیاد با خودم در جنگ نیستم. معمولا نیازهای روحی ام با آزار دادن دیگران منطبق نیست. پس توانسته ام روح صداقت و شادابی کودکانه را اقتاع کنم. صبح زود همراه کودک درونم بیدار می شوم و به کارهای روزانه و خانه داری و مطالعه و فضای مجازی می پردازم. وقتی کودک درونم هم نیاز زیادی به رفتن به طبیعت و دیدن شادی های آن دارد او را به همانجا می برم. مگر آنکه در آنجا بخواهم چشمانش را ببندم تا صحنه هایی از ساحل زاینده را در نوشتنم انعکاس دهم که پس از ماندن در آن محیط و حس و حال، دوباره چشمانش را باز می کنم و برایش بستنی می خرم تا از بودن با من بی نصیب نماند و تنهایی نکشد

 کتاب زن و سه نقطه چگونه متولد شد؟

در سال 1396 وقتی نا امید از نشر ترجمه ها همه ناشران بزرگ تهران را با جواب منفی پشت سر گذاردم، مدت زیادی ناراحت بودم که چرا ترجمه هایم که می توانستند تحولی در ادبیات کودکمان باشند چاپ نشدند. به سراغ نوشتن داستان کوتاه رفتم چون وقتی ترجمه می کردم هم در گروه پژوهش بودم و هم به جلسات انجمن داستان نویسان اصفهان می رفتم و تحت تاثیر داستان های کوتاه دوستان یا تحلیل داستان های معروف جهان قرار می گرفتم. اما چون ترجمه کرده بودم نگاهم نسبت به مقوله داستان دیدی دقیق تر داشت. شاید بخاطر اینکه در ترجمه بایست به انواع ترجمه های یک کلمه توجه کرد و آنها را دریافت تا عاقبت معنایی را که مناسب تفکر و منظور نویسنده اصلی کتاب است، انتخاب کرد و نوشت. پس تجارب مختلف زندگی و صحنه های آن مرا کمک کرد تا بتوانم داستان هایی بنویسم که ممکن است گره داستانی نداشته باشد اما شاید گره های عاطفی در زیر لایه آنها داشته باشند. پس کتاب " زن و سه نقطه" خلق شد که توسط نشر دقایق در کرج به چاپ رسید و همچنین نوشتن مقالات پژوهشی و معرفی نویسنده و کتاب در روزنامه خوب " اصفهان امروز" و روزنامه صبح کرج "پیام آشنا".

 از کی سراغ مطبوعات و به ویژه روزنامه رفتید؟

از وقتی کتاب های ترجمه ام چاپ نشدند، به نوشتن مقاله روی آوردم از آنجا که روزنامه های مورد فعالیت من از مقاله ها تقدیر می کردند و نویسنده هایی را در انجمن ها دیدم که مورد بی مهری قرار می گرفتند یا کتاب هاشان مورد نقد های مقرضانه قرار می گرفت و برعکس کسانی با تفکرات سطحی در داستان ها مورد تشویق قرار می گرفتند پس به نوشتن مقاله های حمایتی از دوستان نویسنده و معرفی کتاب ایشان پرداختم در اینصورت می توانستم نوشتن خود را در این جهت نیز امتحان کنم و تجربه خوبی را فرا بگیرم.

 مهم ترین آموزه های کتاب ها به ترتیب کودکان و نوجوانان چه چیزهایی می تواند باشد؟

مهم ترین نکات آموزشی در کتاب های کودک و نوجوان احترام به پدر و مادر و احترام و همدلی آنها نسبت به کودکان و نوجوانان است. نشان دادن ارتباط های متقابل و صحیح در جهت درک عاطفی آنها از طرف والدین و معلمان یا دوستان، ساختن انگیزه کتاب خوانی و مطالعه در آنها همچنین اجرای ساعاتی برای کتاب خواندن آنها از دوران حتی زیر یک سال و خواندن کتاب های ساده و جذاب و بوجود آوردن صفات خوب مهربانی و صداقت در کودکان و آرامش و کنترل خشم در نوجوانان و حس همکاری و کار گروهی که حتی آموزش آن در دوران دبستان و دبیرستان بسیار مهم است و می توان این صفات خوب را بوسیله ادبیات کودک و نوجوان بوجود آورد. احترام به مادر زمین بوسیله نگاشتن صلح در ادبیات و راه هایی که بوسیله آن می شود محیط زیست نسل بشری و حیوانات و گیاهان وابسته به آن را توضیح داد و خواندن کتاب های خوب توسط کودکان و نوجوانان و حتما خانواده ها می توان این تجارب علمی را با داستان ها و بطور غیر مستقیم مورد آموزش قرار داد. برانگیزی تخیل کودکان در جهاتی که ذکر شد وبسیاری موارد دیگر. هر چیز که غیر از این موضوعات باشد در بر گیرنده ادبیات تجارتی است و مانند اکنون نسلی بی مطالعه را پرورش می دهد که باعث زحمت برای تربیت درست آنها از طرف والدین می گردد. پس ادبیات خوبِ کودک و نوجوان ضامن نسلی  پویا و اندیشمند و صادق است و مکمل آموزش و پرورش نوین و پویای جامعه.

  اگر قرار باشد تنها یک پاراگراف از نوشته های خودتان را انتخاب کنید، آن پاراگراف کدام است و از کدام کتاب؟

پارا گرافی از رمان نوجوانم که درسال2020 درسوئد چاپ شد برایتان می آورم:

"بعضی اتفاق های ناخوشایند باعث می شود دل انسان ها به هم نزدیک شود. ما هر چقدر در زندگی حسرتِ نداشته هایمان را بخوریم، باز هم سرنوشت به ما ثابت می کند که می تواند بر ما تاثیر داشته باشد. در این روند شخصیت ما ساخته می شود. در لحظه های پر پیچ و خمِ سرنوشت اسیر می شویم و ناراحت می شویم. بهترین خویشاوندان مان و بهترین چیزها را از دست می دهیم؛ شکست می خوریم ولی باز، لبخندی از کسی سبب می شود انرژی مثبت گرفته و راه امیدی را پیش بگیریم و استوارتر از قبل حرکت کنیم. تنها با کوشش خودمان می توانیم. کوشش خودمان." (صفحه 75 کتاب " زلزله شهر باهوش ها")

قهرمانان این کتاب با همکاری خود خرابی های عاطفی زلزله را تحمل کرده به کمک دوستانشان می شتابند...