روسیه در سراشیبی سقوط
نویسنده: Alexander Motyl
وقتی ارتش ولادیمیر پوتین، مرد قدرتمند روسیه، در 24 فوریه 2022 به اوکراین حمله کرد، شوکه شدم، زیرا تصور میکردم پوتین کاری را انجام نخواهد داد که چنین عواقب فاجعه باری برای روسیه داشته باشد. پوتین کار معقولی نکرد و روسیه اکنون بهای آن را میپردازد. درواقع پوتین به یکی از بزرگترین اشتباهات استراتژیک تاریخ دست زد.
یک سال بعد، روسیه در آستانه یک شکست شرمآور است چراکه یک قدرت بزرگ در جنگ با کشوری بهمراتب کوچکتر و بسیار ضعیفتر، شکستخورده است. مثل این است ایالاتمتحده به مکزیک حمله کند و دوازده ماه پس از آغاز تجاوز، موفق شود تنها تکهای از خاک مکزیک را درحالیکه متحمل خسارات فاجعه باری شده است، نگه دارد.
اولین پیامد جنگ اوکراین این است که روسیه دیگر بهعنوان یک قدرت بزرگ، واجد شرایط نیست. این کشور هنوز در شورای امنیت سازمان ملل کرسی دارد و هنوز دارای هزاران کلاهک هستهای است اما نیروهای مسلح آن بعد از شکست در برابر اوکراین نیروهای درجه سوم بهحساب میآیند و اقتصاد آن نیز آسیب فراوانی دیده است. در مقابل، ارتش اوکراین که عموما ضعیف در نظر گرفته میشد، خود را بهعنوان یک نیروی جنگی تأثیرگذار نشان داده است که مطمئنا موقعیت ژئوپلیتیک اوکراین پس از جنگ را تغییر میدهد.
بدتر از آن، این جنگ دقیقاً برعکس آنچه احتمالا پوتین به دنبال آن بود باعث تقویت غرب شده است. این جنگ ناتو را قویتر و با تقویت نخبگان نظامی و سیاسی اوکراین کاملا در جهت عکس اهداف پوتین عمل کرد. علاوه بر این رئیسجمهور اوکراین یعنی ولودیمیر زلنسکی، به چهره محبوب غرب و بسیاری از نقاط جهان تبدیلشده است.
بدتر از همه، جنگ پوتین، رژیم او و کل روسیه را تهدید میکند. حتی محافظهکارترین نخبگان روسیه از اینکه پوتین ثروت آنها و کشورشان را به مرز سقوط رسانده است، انتقاد میکنند. اگر جنگ برای روسیه بد پیش برود-که مطمئناً همینطور خواهد بود- احتمال سرنگونی پوتین افزایش مییابد و دیر یا زود همانطور که در اکثر کشورهایی که به دلیل بیکفایتی رهبر بحرانهای متعددی را تجربه میکنند اتفاق میافتد، فردی که مسئول شناخته میشود اقتدار یا سرخود را از دست میدهد.
زمانی که پوتین برود، رژیم متمرکز او که خود وی نقش اصلی را در آن داشت، احتمالا سقوط خواهد کرد. در جنگ قدرتی که در این کشور درخواهد گرفت نیروهای دموکراتیک روسیه درواقع شانس خوبی برای پیروز شدن دارند. چنین نتیجهای به جنگ پایان میدهد و میتواند دولت روسیه را نجات دهد. از طرف دیگر، اگر جنگ قدرت ادامه یابد در هرجومرج ناشی از آن، تعدادی از واحدهای غیر روسی فدراسیون روسیه احتمالا جدا خواهند شد. اولین آنها، چچن است. رمضان قدیروف است که ارتش قابلتوجهی دارد، با خوشحالی از پشت به حامیان سابق خود در کرملین خنجر خواهد زد. اگر دیگران از آن پیروی کنند، همانطور که مطمئنا انجام خواهند داد، دولت روسیه میتواند به تاریخ تبدیل شود.
در همین حال، اوکراین از هرجومرج در روسیه برای تثبیت کنترل بر مناطقی که پوتین در سالهای 2014 و 2022 تصرف کرد استفاده خواهد کرد.
در فوریه 2022 تصور اینکه جنگ یک سال طول بکشد سخت بود. همچنین تصور اینکه سال آینده این جنگ چه شرایطی خواهد داشت سخت است. بااینحال تا حدودی میتوان پیشبینی کرد که پوتین و روسیه در مسیر شکست قرار خواهند گرفت مگر اینکه معجزهای رخ دهد. اگر حمله بزرگ روسیه شکست بخورد، همانطور که احتمالا شکست خواهد خورد و اگر حمله متقابل اوکراین، موفقیتآمیز باشد بهراحتی میتوانیم شاهد تسریع حرکت نیروهای تجزیهکننده ذکرشده در بالا باشیم. تا 24 فوریه 2024، پوتین، رژیم او و دولت روسیه دیگر نمیتوانند وجود داشته باشند.
