• زمان انتشار: 15 مرداد 1397, 16:23
  • / کد خبر: 3476

گزارش از میلیاردها لیتر آبی که صرف محصولات کشاورزی صادراتی در خراسان رضوی می‌شود

ماهیگیری از آب مجازی

ماهیگیری از آب مجازی فضای مجازی، آزمون مجازی، آموزش مجازی و حالا آب مجازی. به جای واژه «مجازی» در سه ترکیب نخست می‌شود واژه «غیرحضوری» را جایگزین کرد اما آب مجازی که کمتر شنیده‌ شده است به توضیح بیشتر نیاز دارد.
آن‌طور که در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس آمده است، آب مجازی به آبی گفته می‌شود که یک محصول در مراحل مختلف تولید، از لحظه شروع تا پایان، مصرف می‌کند. صفت مجازی در این تعریف به این معنی است که بخش عمده آب مصرف‌شده در فرایند تولید، در محصول نهایی وجود فیزیکی ندارد. در حقیقت، بخش بسیار ناچیزی از آب مصرفی در پایان به‌عنوان آب واقعی در بافت محصول باقی می‌ماند.
با این تعریف، دیگر درک آمار عجیب و غریبی که درباره آب مجازی محصولات مختلف مطرح می‌شود دشوار نیست. بر اساس پژوهشی که جمعی از دانشجویان و استادان دانشگاه امیرکبیر انجام داده‌اند، میزان آب مجازی صرف‌شده برای هر کیلو برنج چهار هزار لیتر است.
یک کیلو هندوانه ۵٠٠ لیتر آب می‌خواهد، یک کیلو گندم هزار و ٣٠٠ لیتر، یک کیلو خیار ٢٠٠ لیتر و یک کیلو سیب چیزی معادل ٧٠٠ لیتر. این فهرست را همچنان می‌توان ادامه داد و به محصولاتی رسید که به ظاهر آب‌‌بر نیستند، مانند سیب‌زمینی که تولید ١٠٠ گرم از آن ٧٠ لیتر آب می‌خورد.
 افتخار به صادرات آب
شاید اصطلاح آب مجازی برای اذهان عمومی تازگی داشته باشد اما به طور طبیعی انتظار می‌رود ‌سیاست‌گذاران بخش کشاورزی در سطح ملی، استانی و محلی، از عامه مردم و کشاورزان چند گام جلوتر باشند و تولید را با منطق آب مجازی پیش ببرند. این در حالی است که گزارش‌های عملکرد مسئولان کشاورزی چنین چیزی را نشان نمی‌دهد و گهگاه خبری مبنی بر سطح زیرکشت محصولات ‌آب‌‌بر، رشد صادرات و میزان ارزآوری آن‌ها با واژه‌هایی که رنگ و بوی افتخار دارد روی خروجی رسانه‌ها قرار می‌گیرد، واژه‌هایی مثل «بزرگ‌ترین تولیدکننده»، «جایگاه نخست کشور» و مواردی از این دست. به عنوان مثالی مصداقی‌، می‌شود به صحبت‌های مدیر جهاد کشاورزی تایباد اشاره کرد که چندی پیش با اعلام خبر برداشت ١١٧ هزار تن خربزه در شهرستان، از رتبه دوم این شهر در تولید خربزه در کشور خبر داده و غیرمستقیم گفته بود حدود ۵٠ درصد از سطح زیرکشت خربزه شهرستان به روش‌های غیرنوین آبیاری می‌شود.
افتخارآمیز بودن این دستاوردها زمانی زیرسؤال می‌رود که صحبت‌های نه‌چندان تازه رئیس مرکز ملی خشک‌سالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی را مرور کنیم: ٩٧ درصد مساحت ایران دچار خشک‌سالی بلندمدت است. صادق ضیاییان این عدد را بر اساس شاخص صدوبیست‌ماهه منتهی به پایان تیر اعلام و ٢١ استان درگیر خشک‌سالی شدید را معرفی کرده است. حدسمان درست بود. خراسان رضوی هم در زمره این استان‌ها قرار دارد.
 افزایش صدور آب‌ مجازی
افزایش نرخ ارز به‌‌قاعده افزایش رغبت صادرات را به همراه دارد. با ناظر گمرکات خراسان رضوی تماس می‌گیریم تا ببینیم تند شدن تب صادرات تولیدات صنعتی به حوزه کشاورزی هم سرایت کرده است یا نه. امید جهانخواه آمار صادرات از گمرکات استان در سه ماه ابتدای سال را ۶۵٣ هزار تن به ارزش ۵٢٣ میلیارد دلار اعلام می‌کند. از این مقام مسئول وضعیت صادرات سیب درختی و سیب‌زمینی را به عنوان نمونه می‌پرسیم و پاسخ می‌شنویم: ۴١ هزار و ٨۵٠ تن صادرات سیب درختی داشتیم که در مقایسه با مدت مشابه پارسال، از نظر وزنی ٢۴٣ درصد و از نظر ریالی ۴٣٠ درصد رشد داشته است. سیب‌زمینی هم ٢٣ هزار و ۴٧٨ تن صادر شده است که از نظر وزنی ۴٩ درصد و از نظر ریالی با رشد ١٣٧ درصد همراه بوده است. یک ماشین حساب و کمی سواد ریاضی برای دانستن آب مجازی صادرشده از گمرکات یک استان، طی سه ماه و فقط برای یک محصولِ به‌ظاهر نه‌چندان آب‌بر که همان سیب درختی باشد عبارت است از ٢٩ میلیون و ٢٩۵ هزار متر مکعب. این عدد برای یک سال، با در نظر گرفتن صادرات از گمرک دیگر استان‌ها به اضافه سایر محصولاتی که آب مجازی‌شان محاسبه شده است، می‌شود عددی بزرگ از خانواده میلیاردها.
 آب، اولویت چندم
استاندار در جلسه اردیبهشت امسال کارگروه توسعه صادرات خراسان رضوی، از هدف‌گذاری رشد بیست‌وپنج‌درصدی صادرات استان در مقایسه با پارسال خبر داد. سؤال مشخصمان از جهاد کشاورزی استان این بود که از این رشد چه سهمی برای تولیدات کشاورزی گیاهی در نظر گرفته شده است و آب مجازی به عنوان یک شاخص در انتخاب محصولات صادراتی چه جایگاهی دارد. یک هفته طول می‌کشد که سرانجام با سفارش روابط عمومی سازمان، مدیر توسعه بازرگانی جهاد کشاورزی خراسان رضوی را در مقام پاسخ‌گویی حاضر می‌بینیم.
سید حمیدرضا جوادی در همان ابتدای گفت‌وگو آب پاکی را روی دستمان می‌ریزد و می‌گوید: برای برگزاری جلسه و تعیین سهم بخش کشاورزی در تحقق این افق صادراتی، درخواست کردیم اما ترتیب اثر داده نشده است.
او این را هم می‌گوید که هیچ‌کدام از محصولات صادراتی استان به اندازه خربزه و هندوانه آب‌بر نیست. با این حال، آب به عنوان یک شاخص در انتخاب محصولات صادراتی در اولویت ٣ و ۴ است.
جوادی ادامه می‌دهد: هر اتفاق تجاری باید در درجه نخست، صرفه اقتصادی داشته باشد. توجیه اقتصادی را هم بازار تعیین می‌کند. حمل و نقل اولویت دوم است. هرچه جابه‌جایی کالا آسان‌تر و فسادپذیری‌اش کمتر باشد برای صادرات مناسب‌تر است. توجه به سیب درختی و سیب‌زمینی در صادرات به دلیل حمل و نقل ساده و فسادپذیری کمتر آن‌ها در مقایسه با مرکبات و پیاز است. درجه‌بندی محصول (sorting) هم یکی از مؤلفه‌های مهم در صادرات است.
فهرست شاخص‌های یک کالای صادراتی در سخنان این مقام مسئول در حال افزایش است و خبری از آب نیست. به‌عمد، آب را هم یادآوری می‌کنیم و در نهایت، مدیر توسعه بازرگانی جهاد کشاورزی خراسان رضوی با تردید می‌گوید آب هم قاعدتا مؤثر است. برای نمونه، میزان آب مجازی سیب و سیب‌زمینی را برای او شرح می‌دهیم و با این پاسخ مواجه می‌شویم که تمام آنچه از گمرک خراسان رضوی صادر می‌شود تولید استان نیست: سیب درختی بیشتر از آذربایجان غربی می‌آید و تا جایی که می‌دانم تولید سیب استان در حدی نیست که صادر شود. سیب‌زمینی هم بیشتر از همدان
می‌آید.
وقتی از مدیر توسعه بازرگانی جهاد کشاورزی خراسان رضوی می‌خواهیم سهم تولیدات استان را در آمار اعلام‌شده از سوی گمرک بیان کند می‌گوید: الان ندارم. فردا صبح آمار می‌دهم. تماس‌های ما برای گفت‌وگوی دوباره و دریافت پاسخ‌های تکمیلی بی‌نتیجه
می‌ماند.
این در حالی است که مدیر امور باغبانی این سازمان در گفت‌وگو با شهرآرا اذعان می‌کند: سیب‌های صادرشده از گمرک خراسان رضوی هم از تولیدات استان است، هم از دیگر مناطق کشور.
 سود اصلی، سهم دلال‌ها
علیرضا سوهانی دربان، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، این‌طور فکر می‌کند و معتقد است: محصولات راهبردی مثل گندم و برنج را باید به هر قیمتی تولید کرد چون کشوری که نتواند محصول راهبردی و نیاز اساسی‌اش را تولید کند می‌تواند تحت فشار قرار بگیرد و به سرنوشت آلاسکا مبتلا شود.
این دکترای کشاورزی در پاسخ به استدلال کسانی که می‌گویند محصولات آب‌بر را باید کشت و صادر کنیم تا اقتصاد کشاورز بچرخد، مهاجرت نکند و حاشیه‌نشین نشود می‌گوید: این صحبت‌ها به شکلی که گفته می‌شود محل نقد است. جاذبه‌های شهر بیش از این‌هاست که کشاورز به چنین دلایلی در روستا بماند، به‌ویژه چون سود اصلی کشت، خواه محصول صادراتی باشد خواه نباشد، از آنِ دلال است. کمک واقعی به کشاورز زمانی است که برنامه‌های ریشه‌ای برای افزایش بهره‌وری انجام شود. مثلا خرده‌مالک‌ها برای تجمیع اراضی و اجرای آبیاری نوین مجاب شوند، الگوهای کشت جایگزین به‌درستی به آن‌ها معرفی شود، سازمان‌های صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی در کنار هم قرار بگیرند و بستر بسته‌بندی اصولی و صادرات محصول را فراهم کنند. در این صورت، کدام کشاورز است که اگر بداند به جای ١٠٠ هکتار هندوانه ١٠ هکتار گیاه دارویی بکارد سود بیشتر می‌برد به این تغییر الگوی کشت
تن ندهد؟
وی اضافه می‌کند: کشاورز به الگوی کشت جایگزین بها نمی‌دهد چون از خرید تولیدش اطمینان ندارد در حالی که می‌داند خربزه و هندوانه‌اش را هرچند با قیمت نازل، دلال خواهد خرید.
آب ارزش‌گذاری نشده
در این میان، دیدگاه پروفسور حسین انصاری، استاد کشاورزی دانشگاه فردوسی، نیز جالب توجه است و به نظر می‌رسد حلقه مفقوده در تعیین راهبردهای واردات و صادرات محصولات کشاورزی باشد. او مبحث اقتصاد آب را به میان می‌آورد و می‌گوید: در هیچ برهه‌ای از زمان، ارزش‌گذاری دقیقی روی بهای آب در کشور صورت نگرفته است. ارزش آب در دشت‌های مختلف کشور تفاوت دارد و اگر این اقدام انجام شود، تصویر شفاف‌تری از ارزش آبی که در هر منطقه مصرف می‌شود خواهیم داشت. با این رویکرد، می‌توان مدیریت بهتری اعمال
کرد. 

منبع: شهروند

ارسال دیدگاه

شما هم دیدگاه خود را بیان کنید

عکس خوانده نمی شود
دیدگاه برای این مطلب ارسال شده است. 0
مدیا سنتر رویداد ایران اینستاگرام رویداد ایران
  • آخرین اخبار
  • تهران
  • شهرستان ها
حدود نیمی از جمعیت کشور زیرپوشش بیمه سلامت هستنداجرای طرح گفتگوی ملی خانواده برای ترمیم روانی سیل‌زدگانفرود اضطراری هواپیمای روسی در مهرآبادرفتار جو در بسیاری از موارد ناشناخته است۶ کشته و 4 مصدوم در تصادف اتوبوس در آزادراه ساوه - تهرانفینال عصر جدید در ماه رمضان پخش می شودآغاز بارش‌های جدید از جمعهلغو 6 پرواز فرودگاه اهوازتعیین تکلیف نرخ کرایه‌های تاکسی سال ۹۸ تا پایان فروردین ماهتعطیلی مدارس دوره ابتدایی و پیش دبستانی بیرجند فرداحال و روز زمستانی دریاچه ارومیه به‌روایت تصویر‌وضعیت نامناسب کاروانسرای ثبت ملی هندوها در کرمانقیمت بلیت پروازهای داخلی در نوروز ۹۸ماجرای مرموز تماس های مشکوک به خانواده‌های قربانیان کشتی سانچیاستعفای معاون امور مطبوعاتی وزارت ارشاد پذیرفته شدپاسخ محیط زیست به احتمال تعطیل شدن مدارس در روز سه شنبهاستخدام بانک ملت 97فرد مسلح در بیستون رشت دستگیر شدتیراندازی سارق مسلح در رشتمدارس برخی مناطق کشور به خاطر سرما و بارش برف تعطیل شدمحرمانه‌های فیلترینگروایتی متفاوت از زیرمیزی پزشکاننشست خبری دومین جشنواره ملی طراحی پارچه و لباس کودک و نوجوانهاکوپیان: دولت‌مردان به بخش خصوصی اعتماد کنندهمایش خودروهای 206اتحاد فولادی فولادسازان در یک جشنواره ملیمنشا بوی نامطبوع تهران بوی بد تهران از آتشفشان دماوند نیستاعمال محدودیت ترافیکی پایان‌ هفته در محورهای تهران-شمال‌+هواشناسی راه‌هادخترعموهایی با ۵۰۰ فرزنددست‌های جان بخشنسبت به وضعیت مطبوعات، دچار توهم هستیمخرید خدمت سربازی از لایحه بودجه سال ۹۸ حذف شده استشیوه حمایت فولاد مبارکه از صاحبان ایده و سازندگان داخلیآیت الله آملی لاریجانی رئیس مجمع تشخیص و عضو فقهای شورای نگهبان شدانتقال جنسی ایدز بین زنان 10 برابر شده است
تهران | دوچرخه های هوشمند سه شنبه ها رایگان شدتهران| کشت نهال کاکائو در رباط کريمتهران| ثبت نام طرح ترافیک خبرنگاری آغاز شدتهران| خشم رودخانه‌ها از تعرضفرونشست ۳۵سانتیمتری دراستان تهران تهدید جدی استاخبار ضدونقیض از ریزش تونل مترو در تقاطع آزادی-لبافتهران| برنامه‌های استانداری تهران برای ساماندهی کودکان خیابانیتهران| چالش کمبود فضای آموزشی در پایتختتهران| استقبال پایتخت نشینان از کنسرت های ارزانتهران| اعلام ساعت کار جدید میادین میوه و تره بار پایتختبرج میلاد در همراهی جهانی با ساعت زمین خاموش شدتهران| ثبت‌نام طرح ترافیک پایتخت هرلحظه امکان‌پذیر استتهران| خرید نوروزی در بازار بزرگ تهرانتهران| نمایشگاهی از جنس طلاتهران| ۱۸ درصد آلودگی تهران مربوط به موتورهای کاربراتوری استتهران| داشتن تخصص و مهارت در عرصه هنری ضروری استتهران| نمایشگاه‌های بهاره تهران از دهم اسفند دایر می‌شودتهران| بهره‌برداری از ۵۰۱۵ واحد مسکن مهر در شهر پردیستهران| انتظار 15 ساله بومهمنی ها برای دریافت سندتهران| جزیره جدا افتاده در دل پایتختتهران| بازدید از انبار کتاب های قاچاقتهران| میراثی ۱۵۰ ساله در قلب تهرانتهران|| پیکر پوران شریعت رضوی به خانه ابدی بدرقه شدتهران| هشتمین جشنواره مد و لباس فجرمدارس فیروزکوه، دماوند، رودهن و پردیس تعطیل شدندوجودآنفلوآنزای خوکی در ایران شایعه استپژوهشگاه رویان قطب درمان ناباروری در غرب آسیامدارس تهران در 21 بهمن تعطیل نیستتهران| نمایشگاه بین المللی تخصصی صنایع چوبتهران میزبان 5 نمایشگاه بهارهتهران| مصائب سرما در پشتکوهسگ گردانی با مجوز قضایی در تهران ممنوع شدتهران| کشف محوطه باستانی در شهر ریتهران| ویلا نشینی بلای جان دماوندپاسخ محیط زیست به احتمال تعطیل شدن مدارس در روز سه شنبه
خراسان رضوی| 45درصد جان‌باختگان حوادث رانندگی تربت‌جام موتور سیکلت‌سوار هستندبوشهر| کنگان بندر تجاری می‌شودتهران | دوچرخه های هوشمند سه شنبه ها رایگان شدلرستان| عدم شیوع بیماری‌های واگیردار در پلدخترمازندران| شهر زیراب در برابر سیلاب‌ها ایمن می‌شودسیستان و بلوچستان| امدادرسانی سیلاب در 191 روستای سیستان و بلوچستان تداوم داردایلام| دردسر رانش زمین در چوارایلام| 2 میلیارد ریال برای تکمیل و بازارچه صنایع‌دستی ایلام اختصاص داده می‌شودایلام| اعتیاد، طلاق و حاشیه‌نشینی مهم‌ترین آسیب اجتماعی استان ایلام استایلام| روند بازسازی مناطق سیل‌زده ایلام تسریع می‌یابدایلام| بیش از 10 هزار میلیارد ریال خسارت به استان، ره‌آورد سیل بهاریایلام| محور ایلام تا مهران قبل از اربعین ۹۸ ایمن‌سازی کامل می‌شودتهران| کشت نهال کاکائو در رباط کريمهرمزگان| قشم و کیش مکانی مناسب برای تمرین تیم‌های شرکت کننده در جام جهانی ۲۰۲۲ قطراصفهان| جزییات حادثه متروی اصفهانالبرز| دستگیری رمال اینترنتیکرمانشاه| 98درصد طلای بازار کرمانشاه از اصفهان و تهران می‌آیدالبرز| ۸۰ هزار گونی برای مهار سیلاب به خوزستان ارسال شدرونق گردشگری در البرزالبرز| انتخاب مدیران تحصیل‌کرده جوان در شهرداری فردیسالبرز| توزیع ۵۴۸۰ تن انواع مواد پروتئینی در استان در سال ۹۷البرز| تکرار واکسیناسیون در مناطق سیل‌زده با همکاری موسسه رازی و سازمان دامپزشکیالبرز| رونق تولید مسیر توسعه همه‌جانبه را هموار می‌کنداستان البرز پایلوت « طرح مراقبت از دانش آموزان» در کشورالبرز| کرج سرزمین لاله­ هااصفهان| پسوند شمالی و جنوبی به اصفهان اضافه نمی‌شودکرمانشاه| کانکس‌های مناطق زلزله‌زده جمع‌آوری می‌شودگلستان| ۱۲۶۲ مورد بازرسی نوروزی از سطح بازار در گلستان انجام شدآذربایجان شرقی| تعرض به درختان ارسباران قابل کتمان نیستسیستان و بلوچستان| بهشت آبزی‌پروری در جنوب شرق ایرانیزد| ساخت آتل های کامپوزیتی برای نخستین بار در یزدمازندران| بزودی تردد اتوبوس در جاده چالوس برقرار می‌شودزنجان| تبلیغات سیگار ارگانیک غیرواقعی استهمدان| همدان قطب تولید سیب‌زمینی کشورآذربایجان شرقی| روی خوش بارش‌ها

روزنامه رویداد امروز پنجشنبه 29 فروردین 1398 پخش زنده بازار ارز و سکه جدول لیگ
بازی سیاسی آمریکا در غزنی افغانستان
بازی سیاسی آمریکا در غزنی افغانستان
بازی سیاسی آمریکا در غزنی افغانستان
ریاکاری کانادایی در مقابل فرصت طلبی سعودی
ریاکاری کانادایی در مقابل فرصت طلبی سعودی
ریاکاری کانادایی در مقابل فرصت طلبی سعودی
ویژه استان ها
خراسان رضوی| 45درصد جان‌باختگان حوادث رانندگی تربت‌جام موتور سیکلت‌سوار هستندبوشهر| کنگان بندر تجاری می‌شودتهران | دوچرخه های هوشمند سه شنبه ها رایگان شدلرستان| عدم شیوع بیماری‌های واگیردار در پلدخترمازندران| شهر زیراب در برابر سیلاب‌ها ایمن می‌شودسیستان و بلوچستان| امدادرسانی سیلاب در 191 روستای سیستان و بلوچستان تداوم داردایلام| دردسر رانش زمین در چوارایلام| 2 میلیارد ریال برای تکمیل و بازارچه صنایع‌دستی ایلام اختصاص داده می‌شودایلام| اعتیاد، طلاق و حاشیه‌نشینی مهم‌ترین آسیب اجتماعی استان ایلام استایلام| روند بازسازی مناطق سیل‌زده ایلام تسریع می‌یابدایلام| بیش از 10 هزار میلیارد ریال خسارت به استان، ره‌آورد سیل بهاریایلام| محور ایلام تا مهران قبل از اربعین ۹۸ ایمن‌سازی کامل می‌شودتهران| کشت نهال کاکائو در رباط کريمهرمزگان| قشم و کیش مکانی مناسب برای تمرین تیم‌های شرکت کننده در جام جهانی ۲۰۲۲ قطراصفهان| جزییات حادثه متروی اصفهانالبرز| دستگیری رمال اینترنتیکرمانشاه| 98درصد طلای بازار کرمانشاه از اصفهان و تهران می‌آیدالبرز| ۸۰ هزار گونی برای مهار سیلاب به خوزستان ارسال شدرونق گردشگری در البرزالبرز| انتخاب مدیران تحصیل‌کرده جوان در شهرداری فردیسالبرز| توزیع ۵۴۸۰ تن انواع مواد پروتئینی در استان در سال ۹۷البرز| تکرار واکسیناسیون در مناطق سیل‌زده با همکاری موسسه رازی و سازمان دامپزشکیالبرز| رونق تولید مسیر توسعه همه‌جانبه را هموار می‌کنداستان البرز پایلوت « طرح مراقبت از دانش آموزان» در کشورالبرز| کرج سرزمین لاله­ ها